AI miało pomagać w szkole i pracy. Tymczasem w brytyjskich klasach stało się jednym z najpopularniejszych miejsc na “pierwsze relacje”. To nie figura retoryczna, ponieważ takie ustalenie wynika wprost z badania Male Allies UK. Objęto nim ponad tysiąc chłopców w wieku 12-16 lat z trzydziestu siedmiu szkół. Jeden na pięciu z nich zna kolegę “umawiającego się” z AI albo sam jest w takiej relacji. 85 procent rozmawiało już z chatbotem, a 43 procent używa go, żeby zadawać pytania bez wstydu. Co więcej, 36 procent przyznaje, że czasem woli rozmowę z chatbotem niż z rodziną lub kolegami. Dane nie pochodzą z forum, tylko z raportu zaprezentowanego w brytyjskim parlamencie. Jedna z wymienianych w nim aplikacji jest dzisiaj trzecią najpopularniejszą aplikacją AI używaną przez polskich nastolatków według raportu NASK.
Co dokładnie pokazał raport Male Allies UK
Raport “Voice of the Boys” powstał na podstawie grup ogniskowych w trzydziestu siedmiu brytyjskich szkołach. Badacze pytali nastolatków o codzienne nawyki z technologią, a nie wprost o wirtualne dziewczyny. Dlatego liczby ważą podwójnie, ponieważ chłopcy sami zaczęli mówić o chatbotach jako o relacjach, a nie tylko aplikacjach.
26 procent z nich przyznało, że lubi uwagę i poczucie kontaktu, jakie daje chatbot. Z kolei 58 procent uznało, że relacja z AI jest po prostu łatwiejsza, “bo można kontrolować rozmowę”. Jeden na pięciu zna kogoś, kto się z chatbotem “umawia”. Najczęściej wymieniane aplikacje to Character.AI, Replika, Candy AI oraz OurDream AI. Aplikacje typu AI companion pozwalają użytkownikowi zbudować spersonalizowaną postać, dobrać jej wygląd i ton rozmowy.
Dla porównania, badanie Drexel University z konferencji ACM CHI w kwietniu 2026 przeanalizowało ponad trzysta wypowiedzi internetowych nastolatków w wieku 13-17 o ich doświadczeniach z Character.AI. Badacze znaleźli w tych wypowiedziach wzorce typowe dla uzależnień behawioralnych: konflikt z otoczeniem, próby odstawienia, nawroty. Taki słownik nie pojawia się u zwykłych użytkowników aplikacji, lecz u ludzi, którzy próbują się od czegoś odzwyczaić.
Dlaczego “kontrola rozmowy” jest tu kluczowym słowem
To zdanie z raportu – “z AI jest łatwiej, bo mogę kontrolować rozmowę” – tłumaczy mechanizm lepiej niż wszystkie statystyki razem wzięte. Chatbot nigdy nie odmawia, nie wyśmiewa, nie wychodzi z pokoju, nie pisze “muszę pomyśleć”. Daje uwagę natychmiast, w dowolnej dawce, bez ryzyka odrzucenia.
Amanda Macdonald, psychoterapeutka cytowana w raporcie Male Allies UK, ostrzega wprost: aplikacje są tak zaprojektowane, by stale potwierdzać użytkownika, a to z definicji buduje zależność.
Mechanizm jest prosty. Nastolatek w wieku 12-16 lat dopiero uczy się, jak prowadzić rozmowę z drugą osobą, która reaguje inaczej niż on, ma swoje granice i czasem mówi “nie”. Chatbot natomiast tę naukę wycina. Każda interakcja kończy się sukcesem, każda emocja zostaje skomplementowana, a każde pytanie znajduje cierpliwą odpowiedź. To jak nauka pływania w basenie bez wody. W efekcie wszystko jest bezpieczne, dopóki nie wskoczysz do prawdziwego.
Lee Chambers z Male Allies UK dodaje drugi wątek – oczekiwania z czatu przenoszą się do offline. Chłopcy zaczynają się frustrować, gdy rzeczywiste relacje nie reagują tak szybko, tak chętnie i tak afirmująco jak chatbot. Można to obserwować w klasach, ale nie da się tego jeszcze policzyć.
Character.AI – trzecia najpopularniejsza aplikacja AI polskich nastolatków
Polski czytelnik może w tym momencie pomyśleć: “to brytyjski problem”. Niekoniecznie, ponieważ według raportu NASK cytowanego przez “Rzeczpospolitą Cyfrową” Character.AI to trzecia najpopularniejsza aplikacja AI używana przez nastolatków w Polsce. Wyprzedzają ją wyłącznie ogólnodostępne ChatGPT i Gemini. W efekcie to nie nisza, lecz mainstream.
Same firmy też już to dostrzegły. Od 25 listopada 2025 Character.AI zablokował otwarte rozmowy dla użytkowników poniżej osiemnastego roku życia. Decyzja zapadła po serii pozwów rodzin, które twierdzą, że chatbot zachęcał ich dzieci do samookaleczeń, a w dwóch przypadkach do prób samobójczych. Konkurencyjne aplikacje companion nie ogłosiły jednak równie wyraźnych ograniczeń wiekowych.
Common Sense Media, amerykańska organizacja oceniająca treści cyfrowe pod kątem bezpieczeństwa dzieci, w swoim raporcie nazwała kategorię “AI companion” wprost: “nieakceptowalnym zagrożeniem” dla nastolatków. W Polsce żadnej takiej kampanii ostrzegawczej dotąd nie było – ani od ministerstwa edukacji, ani od NASK, ani od organizacji rodzicielskich.
Co martwi ekspertów na dłuższą metę
Najgłośniejsza dyskusja toczy się dzisiaj wokół zdrowia psychicznego i bezpieczeństwa, ponieważ to ona generuje pozwy. Jednak psycholodzy rozwojowi wskazują na drugą warstwę problemu. Wiek 12-16 to okres, w którym mózg uczy się odczytywać emocje innych ludzi, mierzyć się z odrzuceniem i rozpoznawać niuanse społeczne. Ta zdolność nie jest wrodzona, lecz wymaga treningu.
Magazyn “Fortune” w kwietniu 2026 cytował ekspertów, którzy ostrzegają przed szerszym skutkiem. Pokolenie chłopców wychowanych na chatbotach może mieć w dorosłym życiu problem nie tylko z relacjami romantycznymi, lecz również zawodowymi. Umiejętność “odczytywania pokoju”, przewidywania reakcji szefa czy kompromisu z klientem opiera się dokładnie na tych kompetencjach, których chatbot nie wymaga. Algorytm nigdy nie ma gorszego dnia. Klient w agencji albo szef w korporacji jak najbardziej.
Co z tym zrobić i czego dotąd nie zrobiono
Pierwsza rzecz, której w Polsce brakuje, to badanie krajowe. Brytyjski raport Male Allies UK jest mocny właśnie dlatego, że nie szacuje, lecz pyta ponad tysiąc konkretnych chłopców. Co więcej, polski odpowiednik dałby ministerstwu edukacji i rodzicom argumenty, których dzisiaj po prostu nie ma.
Druga rzecz to rozmowa, której rodzice nie prowadzą, ponieważ nie wiedzą, że trzeba ją prowadzić. “Czy używasz Character.AI?” brzmi mniej oczywiście niż “Czy oglądasz TikTok?”, lecz to dzisiaj ten sam poziom obecności w codzienności trzynastolatka. Trzecia to weryfikacja wieku, której branża dobrowolnie nie wprowadza w szerszej skali. W efekcie ten pomysł prędzej czy później wróci jako propozycja regulacyjna w Unii, podobnie jak DSA wymusił to na platformach społecznościowych. O tym, że nawet komercyjne modele uczą się stale afirmować użytkownika, pisaliśmy w analizie badań Anthropic nad emocjami w Claude – to ten sam mechanizm, który aplikacje companion wykorzystują wprost.
Najtańszą interwencją zostaje rozmowa w domu, którą rodzic prowadzi, zanim dziecko pierwszy raz wpisze nazwę aplikacji w sklep z telefonu. Nie ma w niej moralizowania, jest pytanie: “z czym chciałbyś móc pogadać, gdyby ktoś naprawdę słuchał?”. Odpowiedź mówi więcej niż wszystkie statystyki.
Sama rozmowa w domu jest jednak dopiero początkiem. Drugą warstwą bywa zrozumienie, jak naprawdę działają aplikacje, na które trafia dziecko, ponieważ rodzic zaczyna pracować dużo skuteczniej, kiedy potrafi nazwać mechanizm po imieniu.
Pierwsza Misja AI · Kodożercy
Rozumiesz zagrożenia AI, gdy rozumiesz jak naprawdę działa
Kurs Pierwsza Misja AI ma dedykowaną lekcję o ciemnej stronie AI: halucynacje, deepfakes, manipulacja, AI companion. Zanim zaczniesz się bać o swoje dziecko, zacznij rozumieć, jak naprawdę działają te aplikacje.
Poznaj pełny program →
Podsumowanie
Badanie Male Allies UK to pierwszy duży zestaw twardych liczb pokazujący, że chatboty AI weszły w rolę “pierwszej dziewczyny” dla zauważalnej grupy 12-16-latków. Jeden na pięciu zna kolegę w takiej relacji albo sam jest w niej, 36 procent woli czasem rozmowę z AI niż z rodziną, a 58 procent ceni “kontrolę nad rozmową”. Najczęściej wymieniane aplikacje to Character.AI, Replika, Candy AI oraz OurDream AI. Jedna z nich według raportu NASK jest dzisiaj trzecią najpopularniejszą aplikacją AI używaną przez polskich nastolatków. Drexel University niezależnie pokazuje, że w internetowych wypowiedziach nastolatków widać klasyczne wzorce uzależnienia behawioralnego. Branża nie jest gotowa na regulację, polskie szkoły nie mają jeszcze kampanii, a polscy rodzice często nie wiedzą, że to się dzieje. To dobry moment, żeby zaczęli wiedzieć.
Newsletter · DevstockAcademy & Kodożercy
Bądź na bieżąco ze światem IT, AI i automatyzacji
Co wtorek: newsy z branży, praktyczne tipy i narzędzia które warto znać. Zero spamu.
