Kursy

Płatnik aktualizacja 334: klucz odzyskiwania i nowe hasło

Po aktualizacji do metryki 334 Płatnik wymaga klucza szyfrowania, klucza odzyskiwania i hasła z 12 znaków. Kto co klika i trzy luki z CERT.

Płatnik aktualizacja - zaplecze biura rachunkowego: regały z segregatorami kadrowymi, otwarta szafka z małym serwerem i zaklejona szara koperta położona na jej obudowie, w tle jasne okno z doniczką, bez czytelnych napisów
Spis treści
  1. Co zmienia aktualizacja Płatnika do metryki 334
  2. Płatnik aktualizacja 334 w biurze: kto co robi
  3. Jak odzyskać hasło do Płatnika po aktualizacji
  4. Płatnik hasło: nowa polityka haseł i migracja haseł użytkowników
  5. Klucz szyfrowania i konta Windows na stanowiskach
  6. Trzy luki w Płatniku według CERT Polska
  7. Metryka 242 czy 334: który numer jest ważny
  8. FAQ
  9. Podsumowanie

Po aktualizacji do metryki 334, którą ZUS wdrażał w piątek 30 października 2026 roku wieczorem, Płatnik przy pierwszym uruchomieniu każe Administratorowi przejść kreator klucza szyfrowania, zapisać nowy klucz odzyskiwania dostępu i przeprowadzić konwersję bazy. Hasło Administratora krótsze niż 12 znaków trzeba od razu zmienić. Tego samego dnia CERT Polska opisał trzy podatności w Płatniku, w tym słabe kodowanie haseł i logowanie sprawdzane wyłącznie przez program na komputerze. Dwie z nich mają w skali CVSS 4.0 oceny 7,7 i 8,6. Najwięcej pracy czeka biura rachunkowe i działy kadr, w których z jednej bazy korzysta kilka stanowisk. Stan na 31 października 2026 roku, godz. 17:00, według komunikatu ZUS, instrukcji “Zmiany w programie Płatnik wprowadzane metryką 334” i wpisu CERT Polska.

Co zmienia aktualizacja Płatnika do metryki 334

Aktualizacja 6.11.2026: Gdy Płatnik nie pobiera listy TSL albo zgłasza błąd weryfikacji certyfikatu, ZUS każe w komunikacie z 6 listopada ręcznie wpisać adres https://ec.europa.eu/tools/lotl/eu-lotl.xml w menu Przekaz, Ustawienia przekazu elektronicznego, zakładka TSL. W sobotę 7 listopada od 5:30 do 12:00 mogą wystąpić ograniczenia w pobieraniu danych w Płatniku i w weryfikacji dokumentów w ePłatniku. Instrukcję krok po kroku opisaliśmy w tekście Płatnik nie pobiera listy TSL.

Metryka 334 zmienia sposób, w jaki Płatnik przechowuje hasła i chroni dostęp do konta Administratora. Komunikat ZUS z 30 października zapowiadał wdrożenie “nowej metryki 334 dla wersji 10.02.002 programu Płatnik” w godzinach 18:00-23:30. Dodaje dwa zdania, które warto przeczytać przed poniedziałkiem: “Wymagana będzie konwersja bazy danych” oraz “Metryka będzie automatycznie pobierana podczas aktualizacji”.

Metryka to pakiet słowników i komponentów programu, który Płatnik pobiera z ZUS przy starcie. Poprzednia, 328, weszła 21 października. Tym razem do komunikatu dołączono sześciostronicową instrukcję w PDF. Opisuje cztery zmiany:

  • nowe kroki dla Administratora przy pierwszym uruchomieniu po aktualizacji,
  • cztery nowe polecenia w menu Administracja,
  • przycisk Odzyskiwanie dostępu w oknie logowania,
  • wpisy związane z bezpieczeństwem w Dzienniku operacji.

ZUS nie pisze w tych dokumentach o podatnościach ani o CERT Polska. Związek zmian z lukami pozostaje więc niepotwierdzony.

Płatnik aktualizacja 334 w biurze: kto co robi

Aktualizację kończy Administrator programu, bo tylko on może przeprowadzić konwersję bazy. Jeśli w poniedziałek pierwszy uruchomi Płatnika zwykły Użytkownik, zobaczy komunikat “Wersja bazy danych jest niezgodna z aktualną wersją programu. Nie udało się nawiązać połączenia z bazą danych”. Poradnik ZUS o konwersji wyjaśnia, że to normalny objaw. Użytkownik nie ma uprawnień do konwersji, więc trzeba zalogować się jako Administrator.

Zanim Administrator zacznie, zrób kopię bazy danych i ustal jej lokalizację oraz hasło dostępu. Strona pobierania Płatnika przypomina o tym wielkimi literami. Hasło do bazy jest osobne od hasła do programu. Przy pracy wielostanowiskowej pozostali użytkownicy tej samej bazy muszą na czas konwersji wyłączyć swojego Płatnika.

Według instrukcji ZUS pierwsze uruchomienie po aktualizacji wygląda tak:

  1. Otwiera się okno Kreator klucza szyfrowania sekretów (trzy kroki). Przy pierwszym uruchomieniu podręcznik administratora każe wskazać tworzenie nowego klucza i przejść kreator przyciskiem Dalej.
  2. Program pokazuje komunikat: “Nie znaleziono aktywnego klucza odzyskiwania dostępu administratora programu. Generowanie nowego klucza jest wymagane.” Po nim wyświetla okno Generowanie nowego klucza odzyskiwania z kluczem w postaci grup znaków. Zapisz go od razu.
  3. Startuje konwersja bazy danych. W oknie kreatora wybierasz Dalej, program robi kopię zapasową i konwertuje bazę, a na końcu klikasz Połącz.
  4. Jeśli hasło Administratora nie spełnia nowej polityki haseł, program wyświetla ekran zmiany hasła.

Jak odzyskać hasło do Płatnika po aktualizacji

Hasło Administratora odzyskasz kluczem odzyskiwania, który program wygenerował przy pierwszym uruchomieniu po aktualizacji. W oknie logowania jest teraz przycisk Odzyskiwanie dostępu. Według podręcznika administratora w oknie Odzyskiwanie hasła administratora wpisujesz aktualny klucz i nowe hasło zgodne z polityką haseł, a potem klikasz OK.

Klucz ma trzy właściwości, które decydują o tym, gdzie go trzymać:

  • jest jeden aktualny, a wygenerowanie nowego unieważnia poprzedni,
  • po każdym użyciu program sam tworzy następny klucz, więc i ten trzeba od razu zapisać,
  • bez aktualnego klucza procedury odzyskiwania nie da się przeprowadzić.

ZUS w instrukcji pisze krótko: “Klucz należy zachować w bezpiecznym miejscu”. W biurze rachunkowym oznacza to miejsce poza komputerem z Płatnikiem, bo klucz ma pomóc właśnie wtedy, gdy dostępu do programu nie ma. Dobrze sprawdza się firmowy menedżer haseł albo wydruk w zaklejonej kopercie u właściciela biura. Kartka przyklejona do monitora odpada.

Jeśli klucz zginął, a do programu wciąż się logujesz, wybierz w menu Administracja polecenie Regeneruj klucz odzyskiwania, potwierdź przyciskiem Tak i zapisz nowy klucz. Podręcznik każe to zrobić “koniecznie”.

Płatnik hasło: nowa polityka haseł i migracja haseł użytkowników

Domyślna polityka haseł wymaga teraz co najmniej 12 znaków, w tym małej i wielkiej litery, cyfry oraz znaku specjalnego. Administrator może ją zmienić poleceniem Administracja → Ustawienia polityki haseł. Długość ustawia w zakresie od 12 do 24 znaków i musi zaznaczyć co najmniej dwie kategorie znaków. Podręcznik dodaje, że w tym samym oknie ustawia się czas ważności haseł w dniach. Polityka obowiązuje przy nadawaniu nowego hasła i przy jego zmianie.

Drugie nowe polecenie to Uruchom migrację haseł użytkowników. ZUS opisuje jego wynik tak: “zapisanie dotychczasowych haseł użytkowników programu Płatnik w nowym formacie szyfrowania”. Administrator potwierdza je przyciskiem Tak, a program informuje komunikatem o zakończeniu. Instrukcja nie mówi, czy migracja uruchamia się sama. Jeśli w biurze pracuje kilku Użytkowników, Administrator powinien ją uruchomić świadomie, zamiast liczyć na automat.

Klucz szyfrowania i konta Windows na stanowiskach

Klucz szyfrowania sekretów działa na poziomie kont systemu Windows, a nie kont w Płatniku. Podręcznik administratora mówi wprost, że do pracy w kreatorze potrzebne jest uprawnienie administratora systemu Windows. Użytkownik Płatnika, żeby mieć dostęp do bazy, musi zostać dodany do użytkowników klucza.

W drugim kroku kreatora przyciskiem Dodaj wskazujesz konta albo grupy Windows. Okno informuje, że “Konto SYSTEM oraz grupa Administratorzy otrzymują pełną kontrolę nad kluczem niezależnie od powyższego wyboru”. Pracownik, który loguje się do Windows zwykłym kontem, nie trafi więc na listę sam. Później tę listę zmienisz poleceniem Administracja → Ustawienia klucza szyfrowania. Kreator ma też opcję Wskaż istniejący klucz szyfrowania sekretów do ponownego wyboru już utworzonego klucza.

W biurze rachunkowym oznacza to praktyczną kolejność: najpierw osoba z uprawnieniami administratora Windows i Administratora Płatnika, potem reszta zespołu. Jeśli komuś po aktualizacji program nie łączy się z bazą, w pierwszej kolejności sprawdź, czy jego konto Windows jest na liście klucza.

Trzy luki w Płatniku według CERT Polska

CERT Polska opisał 30 października trzy podatności w Płatniku, zgłoszone w ramach koordynowanego ujawniania. Dwie z nich zgłosił Wojciech Giełda. Oceny pochodzą z rekordów CVE opublikowanych tego samego dnia.

PodatnośćNa czym polega (według CERT Polska)CVSS 4.0Skąd atak
CVE-2026-110970aktualizacje, biblioteki i pliki pomocnicze pobierane nieszyfrowanym HTTP; możliwe przechwycenie i podmiana plików2,3sieć, przy dodatkowych warunkach i udziale użytkownika
CVE-2026-110971słaby algorytm kodowania hasła; kto zdobędzie zakodowane hasło, łatwo je odkoduje7,7sieć sąsiednia, wysoka złożoność
CVE-2026-110972uwierzytelnianie po stronie aplikacji klienckiej; z dowolnej instancji połączonej z serwerem można zalogować się jako dowolny użytkownik8,6dostęp lokalny

Najpoważniejsza jest trzecia luka, bo dotyczy instalacji, w których kilka stanowisk łączy się z jedną bazą na serwerze. Tak pracują biura rachunkowe i działy kadr, a w bazie są dane osobowe pracowników. Wektory ataku różnią się między lukami. Druga wymaga dostępu z sieci sąsiedniej, trzecia dostępu lokalnego do instancji programu. Pierwsza ma wektor sieciowy, ale według oceny CVSS jej wykorzystanie wymaga dodatkowych warunków i udziału użytkownika. CERT ani ZUS nie podają, by którąkolwiek z luk wykorzystywano.

Metryka 242 czy 334: który numer jest ważny

Ważny jest numer bieżący, czyli 334. CERT Polska i rekordy CVE podają, że podatne są “wszystkie [wersje] do metryki 242 w wersji 10.02.002” i że problemy “zostały naprawione w metryce 242”. Metryki ZUS mają rosnące numery: 328 weszła 21 października, 334 dziewięć dni później, więc 242 to wydanie wcześniejsze. Wpis CERT nie wyjaśnia tej rozbieżności. Komunikaty ZUS nie wspominają o lukach. Sprawdziliśmy oba źródła o godz. 17:00 i numer w żadnym się nie zmienił.

Płatnik musi pobrać bieżącą metrykę. Stan sprawdzisz w oknie Aktualizacja programu i danych płatnika, które pojawia się po zalogowaniu, albo poleceniem Administracja → Aktualizuj komponenty programu i dane płatnika. Według poradnika ZUS o aktualizacji poprawny proces kończy się statusem “Zaktualizowano”, a gdy niczego nie trzeba pobierać, przy komponentach widać status “Aktualne”. Jeśli aktualizacja się nie udaje, ZUS odsyła do pliku P2StartFix2.exe i instrukcji na stronie pobierania Płatnika.

FAQ

Co zrobić, gdy nie znam hasła do bazy danych Płatnika?

Bez hasła do bazy Administrator nie przeprowadzi konwersji, a ZUS go nie odzyska. Podręcznik administratora pisze, że ZUS “nie ma możliwości udzielenia pomocy w odzyskania hasła dostępu do bazy danych w przypadku jego zagubienia lub zapomnienia”. Klucz odzyskiwania dotyczy wyłącznie hasła Administratora programu, nie hasła do bazy. Zanim uruchomisz Płatnika po aktualizacji, ustal hasło do bazy z osobą, która ją zakładała. Podręcznik radzi zapisać je i chronić przed osobami niepowołanymi, na przykład w zalakowanej kopercie. Samo hasło do bazy zmienia się w oknie Ustawienia bazy danych.

Czy przed aktualizacją Płatnika trzeba zrobić kopię bazy?

Tak, ZUS przypomina o tym na stronie pobierania programu. Kreator konwersji ma też opcję utworzenia kopii zapasowej pliku bazy, ale instrukcje ZUS dla baz Access i SQL opisują osobną kopię przez migrację bazy. Przy bazie na serwerze SQL kopię najlepiej zrobić przed poniedziałkowym startem programu.

Podsumowanie

Po aktualizacji do metryki 334 pierwszy start Płatnika należy do Administratora. Przechodzi kreator klucza szyfrowania, zapisuje nowy klucz odzyskiwania, konwertuje bazę i w razie potrzeby zmienia hasło na co najmniej 12-znakowe. Użytkownicy w tym czasie mają wyłączonego Płatnika, a po konwersji ich konta Windows muszą znaleźć się na liście klucza szyfrowania. Klucz odzyskiwania trzymaj poza komputerem z programem i zapisuj każdy następny, bo nowy unieważnia poprzedni. Przed startem potrzebujesz kopii bazy oraz jej lokalizacji i hasła, którego ZUS nie odzyska. Wpisy o mZUS dla Płatnika i zgodzie płatnika od 1 listopada opisują inne zmiany ZUS z tej jesieni. Trzy luki opisane przez CERT Polska dotyczą zwłaszcza instalacji wielostanowiskowych. CERT podaje, że naprawiono je w metryce 242, a ZUS nie łączy z nimi metryki 334.

Co dalej

Więcej z działu Bezpieczeństwo