Claude Sonnet, Opus, Fable i Haiku: który model wybrać

Anthropic ma dziś cztery aktualne modele Claude: Fable 5.1, Opus 5.5, Claude Sonnet 5.5 i Haiku 4.5. Różnią się ceną za token aż dziesięciokrotnie, od 1 do 10 dolarów za milion tokenów wejścia. Odruch podpowiada, żeby do prostych zadań brać najtańszy, a do trudnych najdroższy. Dokumentacja Anthropic pokazuje coś mniej oczywistego. Tańszy model bywa droższy za wykonane zadanie, bo częściej się myli, robi więcej kroków i wymaga poprawek. Zanim zmienisz model, sprawdź trzy tańsze dźwignie: poziom wysiłku (effort), pamięć podręczną (cache) i tryb wsadowy (Batch). Ten przewodnik zbiera ceny ze stanu na 1 października 2026 roku i podpowiada, jaki model wybrać do typowych zadań. Wyjaśnia też, czym różni się ta decyzja w abonamencie i w API oraz jak ustawić modele w Claude Code.

Modele Claude w październiku 2026: ceny i różnice

Wszystkie ceny w tabeli pochodzą z cennika API Anthropic i podane są w dolarach za milion tokenów (MTok). Token to kawałek słowa, w którym model czyta i pisze tekst. Dokładniej tłumaczymy to w tekście o tym, czym jest duży model językowy i token.

Trzy rzeczy z tej tabeli łatwo przeoczyć.

Pierwsza dotyczy Sonneta. Aktualny jest Claude Sonnet 5.5 (claude-sonnet-5-5), wydany 28 września 2026 roku. Kosztuje tyle samo co Sonnet 5, łącznie z cache i Batch, a Sonnet 5 trafił do modeli starszej generacji.

Druga dotyczy Haiku. Według strony o wycofywaniu modeli Haiku 4.5 ma gwarantowaną dostępność do 15 października 2026 roku i nie wcześniej zostanie wycofany. Ta data oznacza koniec gwarancji, decyzji o wyłączeniu Anthropic nie ogłosił. Dokumentacja nie wymienia też następcy, więc kto buduje na Haiku coś na lata, powinien to śledzić. Dla porównania Sonnet 5.5 ma tę gwarancję do 28 września 2027 roku. 7 października 2026 roku Anthropic wypuścił Claude Haiku 5.5, który w API kosztuje 0,10 dolara za milion tokenów wejścia przy promptach do 100 tys. tokenów, co opisaliśmy w tekście o cenie Haiku 5.5 i kredytach API dla Max i Team.

Trzecia dotyczy tokenów. Modele od generacji 4.7 korzystają z nowszego tokenizera, który według cennika daje około 30% więcej tokenów na ten sam tekst. Haiku 4.5 ma starszy tokenizer. Porównanie samych cen za milion tokenów wypada więc trochę za korzystnie dla nowszych modeli, bo ten sam dokument jest dla nich dłuższy.

Tańszy za token nie znaczy tańszy za zadanie

Na tym miejscu większość poradników kończy: Haiku do prostych rzeczy, Sonnet do większości, Opus do trudnych. Anthropic na stronie o optymalizacji kosztu i inteligencji radzi porównywać modele po koszcie ukończonego zadania. Mocniejszy model kończy zadanie w mniejszej liczbie kroków, mniej szuka i rzadziej się cofa.

Firma pokazuje to na podzbiorze 478 zadań programistycznych z testu SWE-bench Pro, licząc ceny tak, jak płaci klient:

Fable 5.1 kosztuje za token pięć razy więcej niż Sonnet 5. Na niskim poziomie wysiłku rozwiązał jednak o 11 punktów więcej zadań i wyszedł o 35% taniej za każde rozwiązane. Opus 5.5 na domyślnym poziomie dorównał Fable’owi za mniej więcej piątą część kosztu.

Ta sama strona uczciwie pokazuje odwrotny przypadek. Na długich zadaniach badawczych mocniejszy model wykonuje więcej pracy. W teście DeepResearch Bench II Fable 5.1 na niskim poziomie wysiłku był o 10 punktów lepszy od Sonneta 5, ale kosztował mniej więcej cztery razy więcej za zadanie. Haiku 4.5 odpowiadał na pytania testu GPQA Diamond za około piątą część kosztu Opusa 5.5, z trafnością 63% wobec 92%. Anthropic poleca go do dużego wolumenu zadań, których wynik da się łatwo sprawdzić. Do długich pętli agenta się nie nadaje.

Naszym zdaniem z tych pomiarów wynika jedna praktyczna zasada. Zanim zejdziesz na tańszy model, sprawdź droższy na niższym poziomie wysiłku.

Frontend Master 2026 · Kodożercy

Wreszcie rozumiesz, dlaczego kod od AI raz działa, a raz nie

Frontend Master 2026 to pakiet sześciu kursów Kodożerców, który daje Ci język do prowadzenia kodu od AI: poprawiania, łączenia, rozszerzania i szybkiego znajdowania linijki, którą trzeba zmienić. Bez teorii dla samej teorii.

Wchodzę w to →

Trzy dźwignie przed zmianą modelu: effort, cache i Batch

Kolejność, którą Anthropic proponuje w tabeli “od czego zacząć”, jest prosta. Najpierw darmowe oszczędności, potem regulacja wysiłku, dopiero na końcu zmiana modelu albo układ z kilkoma modelami.

Pamięć podręczna, czyli cache

Prompt caching to zapisanie powtarzającej się części polecenia, na przykład długiej instrukcji albo dokumentu, tak żeby model nie przetwarzał jej od nowa przy każdym zapytaniu. Odczyt z cache kosztuje 10% ceny wejścia, na Opusie 5.5 5%, a na Fable 5.1 tylko 2,5%. Zapis kosztuje 1,25 ceny wejścia przy pamięci na 5 minut i dwukrotność przy pamięci na godzinę. W pomiarach Anthropic cache okazał się największą dźwignią ze wszystkich. Obniżył koszt pętli agenta od 2,7 do 5,3 razy, a rachunek małego agenta do sortowania zgłoszeń o 83%.

Poziom wysiłku, czyli effort

Effort to ustawienie, które decyduje, ile model myśli, ile razy sięga po narzędzia i jak dokładnie sprawdza swoją pracę. Ma poziomy low, medium, high, xhigh i max. Na zadaniach badawczych z tej samej strony poziom low oddawał 1 do 3 punktów za koszt niższy o jedną trzecią do połowy. Poziom medium dorównywał domyślnemu za 70 do 87% jego kosztu. Dokumentacja o wyborze modelu pisze wprost, że regulacja wysiłku jest często lepszą dźwignią niż zmiana modelu.

Tryb wsadowy, czyli Batch

Batch API to wysłanie wielu zapytań naraz z wynikiem do 24 godzin. Kosztuje połowę ceny, zarówno na wejściu, jak i na wyjściu, a rabat łączy się z cache. Tryb przyspieszony (fast mode) w Batch nie działa. Jeśli coś może poczekać do jutra, na przykład nocne przetworzenie tysiąca opisów produktów, Batch daje oszczędność bez żadnej zmiany jakości.

Jaki model Claude do jakiego zadania: tabela

Poniższa tabela to nasza propozycja punktu startowego. Łączy macierz z dokumentacji Anthropic z opisami poziomów wysiłku z dokumentacji Claude Code. Ustawienia nie pochodzą z naszych testów. Traktuj je jako punkt startowy do sprawdzenia na własnych zadaniach.

Prosty rachunek pokazuje skalę. Weźmy streszczenie dokumentu na 40 tys. tokenów z odpowiedzią na 2 tys. tokenów. Na Haiku 4.5 kosztuje ono około 0,05 USD, na Sonnecie 5.5 około 0,10 USD, a na Opusie 5.5 około 0,20 USD. Przy jednym dokumencie różnica nie ma znaczenia. Przy 10 tys. takich dokumentów miesięcznie rachunek wyniesie około 500 USD na Haiku, 1000 USD na Sonnecie albo 2000 USD na Opusie. To nasze uproszczone wyliczenie z cennika, przy tej samej liczbie tokenów, a Batch obniży każdą kwotę o połowę. Pojedynczy dokument streścisz też bez API, w panelu bocznym, jeśli masz płatny plan i dodatek Claude w Dokumentach Google.

Abonament Claude a API: dwa różne rachunki

Ta sama decyzja “który model” ma inną ekonomię w zależności od tego, jak płacisz.

Na API płacisz dolarami za tokeny. Wszystko, co opisaliśmy wyżej, przekłada się wprost na fakturę. Według dokumentacji kosztów Claude Code średni koszt w firmach wynosi około 13 USD na programistę za dzień pracy i 150 do 250 USD miesięcznie, a 90% użytkowników nie przekracza 30 USD dziennie.

W planach Pro, Max, Team i Enterprise płacisz limitem. Abonament ma stałą cenę, a mocniejszy model szybciej zużywa dostępny limit. Fable w zależności od planu może być rozliczany z dodatkowych środków (usage credits) poza limitem planu. Wtedy Claude Code przed pierwszym takim zapytaniem pyta o zgodę. Ceny planów zebraliśmy w tekście ile kosztuje Claude. Limity w Claude Code opisuje cennik i limity Claude Code. To, dlaczego limit potrafi zniknąć w kilkanaście minut, wyjaśnia tekst o limitach tokenów w Claude Code.

W abonamencie dźwignie działają tak samo, oszczędzają po prostu limit. Komenda /usage w Claude Code pokazuje na planach subskrypcyjnych, jaką część zużycia zjadły skille, subagenci, wtyczki i serwery MCP.

Jak ustawić modele w Claude Code: opusplan i subagenci

W Claude Code model zmienisz komendą /model, a poziom wysiłku komendą /effort. Od wersji 2.1.280 domyślnym modelem na planach Pro, Max, Team, Enterprise i na API jest Opus 5.5. Fable nie jest domyślny w żadnym planie, trzeba go wybrać ręcznie.

Alias opusplan: Opus planuje, Sonnet wykonuje

Alias opusplan używa Opusa w trybie planowania, a przy wykonaniu przełącza się na Sonneta. To wbudowana wersja zasady “mocny model do decyzji, tańszy do pisania”. Dokumentacja wspomina też o mechanizmie doradcy (advisor), w którym tańszy model sam decyduje, kiedy zapytać droższy.

Warto wiedzieć o jednym rozjeździe. Strona kosztów Claude Code radzi: “Sonnet dobrze radzi sobie z większością zadań programistycznych i kosztuje mniej niż Opus”. Przegląd modeli w dokumentacji API mówi z kolei, żeby przy większości zadań zaczynać od Opusa 5.5. Obie rady mają sens, tylko liczą co innego. Pierwsza patrzy na cenę za token, druga na koszt ukończonego zadania.

Subagenci z własnym modelem

Subagent to pomocnik, któremu Claude Code przekazuje wydzieloną część pracy, na przykład przejrzenie logów. Działa we własnym oknie kontekstu, ale jego zapytania liczą się do tych samych limitów co główna rozmowa. Model i poziom wysiłku ustawisz w nagłówku pliku .claude/agents/<nazwa>.md:

---
name: przegladacz-logow
description: Przegląda wyniki testów i logi, zwraca tylko błędy z numerami linii. Używaj po uruchomieniu testów.
tools: Read, Grep, Bash
model: sonnet
effort: low
---

Przeczytaj wskazane logi. Zwróć listę błędów: plik, linia, jedno zdanie opisu.
Nie proponuj poprawek.

Pole model przyjmuje sonnet, opus, haiku, fable, pełny identyfikator albo inherit (ten sam model co główna rozmowa). Haiku 4.5 nie obsługuje parametru effort, dlatego w przykładzie stoi Sonnet. Zmienna środowiskowa CLAUDE_CODE_SUBAGENT_MODEL ustawia domyślny model dla subagentów bez własnego ustawienia. Dopiero dopisanie CLAUDE_CODE_SUBAGENT_MODEL_FORCE=1 wymusza go na wszystkich.

Jedna pułapka, o której mało kto wie. Od wersji 2.1.198 wbudowany subagent Explore, który przeszukuje repozytorium, dziedziczy model głównej rozmowy, z limitem do Opusa na API. Wcześniej zawsze chodził na Haiku. Kto pracuje na Opusie, ten przeszukuje kod Opusem, chyba że to zmieni.

Routery modeli: OpenRouter i Jev Router

Router modeli to usługa, która za Ciebie wybiera model do każdego zapytania. Auto Router w OpenRouterze (openrouter/auto) dobiera model według tego, na co użytkownicy serwisu łącznie wydają pieniądze przy podobnych zadaniach.

Nowszy jest Jev Router firmy TypeSafe, dostępny na OpenRouterze od 25 września 2026 roku. Według opisu dobiera dla każdego zapytania model i poziom rozumowania. Działa na Jevie, modelu decyzyjnym TypeSafe, który zamiast tekstu zwraca typowaną decyzję z prawdopodobieństwem. Jev 1.13 kosztuje na OpenRouterze 0,042 USD za milion tokenów wejścia. TypeSafe podaje, że Jev jest “193,6 razy szybszy i 444,6 razy tańszy” na zadaniach decyzyjnych. To liczby producenta, mierzone na jego własnych przepływach, i nie widzieliśmy ich niezależnego potwierdzenia.

Naszym zdaniem router ma sens przy dużym ruchu z bardzo różnymi zapytaniami. Przy jednym typie pracy prościej i taniej jest samemu ustawić model i effort.

Odpowiedniki u OpenAI i Google

Wszyscy trzej dostawcy mają tę samą drabinkę: duży model, średni model, mały model, do tego cache i tryb wsadowy z rabatem 50%. Ceny API w dolarach za milion tokenów (wejście/wyjście), stan na 1 października 2026 roku:

Ceny OpenAI pochodzą z cennika API OpenAI, a Google z cennika Gemini API. Przy zapytaniach do 272 tys. tokenów wejścia Sonnet 5.5 i GPT-6.1 Sol kosztują tyle samo. Przy dłuższym kontekście OpenAI stosuje wyższe stawki. O tym, co daje Codex z modelami OpenAI, piszemy w przewodniku ChatGPT Codex: co to jest i ile kosztuje. Zasada “najpierw wysiłek i cache, potem zmiana modelu” przenosi się na każdego z tych dostawców. Na ich modelach nie mamy jednak pomiarów kosztu za zadanie, więc porównujemy tu tylko ceny za token.

{ agenci AI }

Agent AI, który pracuje na danych Twojej firmy

Budujemy agentów, którzy odpowiadają klientom, czytają dokumenty i przygotowują raporty, podłączonych do Waszych systemów. Zaczynamy od jednego procesu i sprawdzamy efekt, zanim pójdziemy dalej.

Sprawdź, jak wdrażamy agentów → Software house, który prowadzi ten blog

Najczęstsze pytania

Czy Claude Sonnet 5.5 zastępuje Sonneta 5?

Tak. Sonnet 5.5 jest aktualnym Sonnetem od 28 września 2026 roku i kosztuje tyle samo: 2 USD za milion tokenów wejścia i 10 USD wyjścia. Sonnet 5 nadal działa w API, a jego wycofanie nastąpi nie wcześniej niż 30 czerwca 2027 roku. W Claude Code alias sonnet wskazuje na API już Sonneta 5.5.

Czy Haiku 4.5 zniknie 15 października?

Nie ma takiej zapowiedzi. Data 15 października 2026 roku to koniec gwarancji dostępności, czyli najwcześniejszy możliwy termin wycofania. Anthropic zwykle ogłasza wycofanie z wyprzedzeniem, więc warto po tej dacie sprawdzić stronę o wycofywaniu modeli.

Który model Claude jest najlepszy do programowania?

Według dokumentacji Anthropic punktem startowym do większości zadań programistycznych jest Opus 5.5 na domyślnym poziomie medium. Fable 5.1 warto włączyć dopiero wtedy, gdy Opus na wyższym poziomie wysiłku nie radzi sobie z zadaniem. Sonnet 5.5 sprawdzi się przy prostszej, powtarzalnej pracy z kodem.

Czy zmiana modelu na tańszy zmniejszy zużycie limitu w Claude Pro?

Zwykle tak, ale nie zawsze. Słabszy model zużywa mniej limitu na zapytanie, lecz częściej potrzebuje kolejnych tur i poprawek. Zanim zmienisz model, obniż poziom wysiłku komendą /effort i sprawdź w /usage, co faktycznie zjada limit.

Podsumowanie

Wybór modelu Claude zaczyna się od ceny za token, ale na niej się nie kończy. W pomiarach Anthropic Opus 5.5 na domyślnym poziomie medium dorównał domyślnemu Fable 5.1, a rozwiązanie zadania kosztowało 0,22 zamiast 1,19 USD. Fable 5.1 na niskim poziomie wysiłku był z kolei tańszy za zadanie od Sonneta 5. Po Fable warto sięgnąć przy wielogodzinnych zadaniach wymagających najwyższej jakości albo wtedy, gdy Opus 5.5 na wyższym poziomie wysiłku nadal nie wystarcza. Haiku 4.5 jest najtańszy, ale pasuje do dużych serii prostych zadań, a jego gwarancja dostępności kończy się 15 października 2026 roku. Najwięcej oszczędzają cache, obniżony effort i tryb wsadowy, a zmiana modelu jest dopiero czwartym krokiem. Ceny i modele zmieniają się co kilka tygodni, więc tę tabelę będziemy aktualizować przy kolejnych premierach, takich jak Opus 5.5 i Fable 5.1.

Mateusz Wojdalski

Specjalista SEO i content marketingu w Devstock. Zajmuję się strategią treści, automatyzacją procesów marketingowych i wdrożeniami AI w codziennej pracy. Badam nowe narzędzia, adaptuję je do realnych zadań i piszę o tym, co faktycznie działa.