Kursy

Serwer proxy: co to jest, jak go ustawić i wyłączyć

Serwer proxy co to jest i kto widzi twój ruch. Proxy a VPN i Tor, ustawienia w Windows, telefonie i Firefoksie, błąd 407 i darmowe proxy.

Serwer proxy co to - tył czarnego przełącznika sieciowego z jednym świecącym na zielono portem i trzema szarymi kablami Ethernet obok białego routera z antenami i niebieskim kablem, na jasnej komodzie przy oknie, bez czytelnych napisów
Spis treści
  1. Serwer proxy co to jest: proxy w skrócie
  2. Jak działa proxy krok po kroku i kto co widzi
  3. Rodzaje proxy: HTTP, HTTPS, SOCKS, przezroczyste i odwrotne
  4. Proxy a VPN a Tor: czym się różnią
  5. Do czego naprawdę używa się proxy
  6. Ustawienia serwera proxy w Windows 11
  7. Skąd wziąć adres serwera proxy i jak wyłączyć proxy
  8. Darmowy serwer proxy: dlaczego to zły pomysł
  9. FAQ
  10. Podsumowanie

Serwer proxy to pośrednik między twoim urządzeniem a stroną internetową: przyjmuje twoje żądanie, wysyła je dalej we własnym imieniu i odsyła ci odpowiedź. Strona widzi wtedy adres proxy, ale sam operator proxy widzi, z jakimi stronami się łączysz, a przy zwykłym HTTP także treść ruchu. W domu proxy zwykle nie jest potrzebne, a komunikat o serwerze proxy najczęściej oznacza ustawienie, które ktoś albo coś włączyło w systemie. Nazwy opcji pochodzą z pomocy Microsoftu, Google’a i Apple oraz z polskich plików Firefoksa i Chrome, stan na 31 października 2026 roku.

Serwer proxy co to jest: proxy w skrócie

Proxy to program albo komputer pośredniczący w ruchu sieciowym. Według słownika MDN proxy przechwytuje żądania i oddaje odpowiedzi. Może przekazać żądanie dalej, odpowiedzieć z własnej pamięci podręcznej albo zmienić je po drodze, na przykład nagłówki.

Standard HTTP (RFC 9110, sekcja 3.7) mówi, że proxy wybiera klient, zwykle przez ustawienia na swoim komputerze. Firmy używają proxy, żeby przepuszczać ruch pracowników przez jeden punkt: dla bezpieczeństwa, filtrowania i wspólnej pamięci podręcznej.

W praktyce wystarczy zapamiętać trzy zdania:

  • strona docelowa widzi adres proxy, a nie twój, chyba że proxy sam go przekaże;
  • operator proxy widzi, dokąd się łączysz, i może czytać ruch, który nie jest szyfrowany;
  • jeśli nie pracujesz w firmie, która go wymaga, proxy w domu najczęściej nie jest ci do niczego potrzebne.

Jak działa proxy krok po kroku i kto co widzi

Bez proxy przeglądarka łączy się ze stroną bezpośrednio. Z proxy łączy się z serwerem pośredniczącym, a dopiero on ze stroną.

Najważniejsze szczegóły podaje dokumentacja proxy w Chromium. Połączenie ze zwykłym proxy HTTP nie jest szyfrowane, więc strony otwierane przez http:// przechodzą przez nie jawnym tekstem. Strony https:// idą przez tunel (metoda CONNECT), więc ich treść zostaje zaszyfrowana od przeglądarki do strony. Proxy widzi jednak jawnie nazwę serwera, z którym się łączysz.

Twój dostawca internetu też nie znika. Widzi, że łączysz się z serwerem proxy, a przy zwykłym proxy HTTP może zobaczyć te same jawne dane co proxy. Stąd zdanie, które często powtarzają poradniki, że przy proxy “dostawca internetu nie widzi, co robisz”, jest nieprawdziwe.

Proxy nie musi też ukrywać twojego adresu. MDN opisuje nagłówki Forwarded i X-Forwarded-For, którymi proxy może przekazać stronie twój pierwotny adres IP. Czy to robi, zależy od ustawień operatora.

Rodzaje proxy: HTTP, HTTPS, SOCKS, przezroczyste i odwrotne

Rodzaj proxy mówi, co pośrednik obsługuje i kto go ustawił.

RodzajCo to jestGdzie go spotkasz
proxy HTTPpośrednik dla stron WWW, połączenie z proxy nieszyfrowanesieci firmowe, szkoły, narzędzia testowe
proxy HTTPSjak HTTP, ale połączenie z samym proxy jest szyfrowane (TLS)ustawiane skryptem PAC albo zasadami przeglądarki
SOCKS (SOCKS5)pośrednik działający niżej, przekazuje połączenia TCP dowolnych programówTor, tunel ssh -D
przezroczyste (interception)proxy, którego nie wybierasz, sieć sama kieruje przez nie ruchpubliczne Wi-Fi, firmowe zapory
odwrotne (reverse proxy)pośrednik po stronie serwera, przyjmuje ruch w imieniu aplikacjiCDN, nginx przed stroną, równoważenie obciążenia

Opisy pochodzą z RFC 9110 (sekcja 3.7) i dokumentacji Chromium. Proxy przezroczyste standard opisuje jako pośrednika, którego klient nie wybiera i który od strony protokołu jest nieodróżnialny od napastnika w środku połączenia.

Proxy odwrotne: ta sama idea od strony serwera

Proxy odwrotne działa w imieniu serwera, a nie użytkownika. RFC 9110 nazywa je bramą: przyjmuje żądania z internetu i przekazuje je do jednego albo kilku serwerów w środku. MDN wymienia trzy typowe zastosowania: rozkładanie ruchu na kilka serwerów, pamięć podręczną dla obrazków i kompresję. Jeśli strona stoi za usługą CDN, odwiedzający rozmawiają z proxy odwrotnym, a nie z samą aplikacją. Błędy 502 i 504, które pokazuje wtedy przeglądarka, opisaliśmy w tekście o kodach błędów HTTP.

Proxy a VPN a Tor: czym się różnią

Proxy przekazuje ruch wybranych programów przez pośrednika, VPN szyfruje ruch kierowany do tunelu aż do swojego serwera, a Tor przepuszcza ruch przez kilka niezależnych przekaźników. VPN w trybie pełnego tunelu obejmuje cały ruch urządzenia, a w trybie dzielonym tylko wybrane połączenia. Pomoc Microsoftu ujmuje to wprost: połączenie VPN “jest bezpieczniejsze niż połączenie serwera proxy”.

Proxy HTTPVPNTor
Co obejmujeprogramy, które korzystają z ustawień proxy (zwykle przeglądarka)ruch kierowany do tunelu (w pełnym tunelu cały ruch urządzenia)programy połączone z Torem (zwykle Tor Browser)
Szyfrowanie do pośrednikabraktak, tunel do serwera VPNtak, osobne klucze dla każdego przekaźnika
Co widzi pośrednikadresy stron i treść nieszyfrowanego HTTPcele połączeń po wyjściu z tunelu, treść tylko bez HTTPSkażdy przekaźnik zna tylko sąsiednie ogniwa
Co widzi stronaadres proxy, chyba że proxy przekaże twójadres serwera VPNadres ostatniego przekaźnika
Typowe zastosowaniesieć firmowa, filtrowanie, testypraca zdalna, publiczne Wi-Fianonimowość

Źródła tabeli: dokumentacja Chromium o proxy, pomoc Microsoftu o proxy i VPN, opis działania Tora na stronie Tor Project. Tor Project dodaje, że szyfrowanie od ostatniego przekaźnika do strony zależy od tego, czy strona używa HTTPS. Żadna z tych technik nie daje anonimowości, jeśli logujesz się na swoje konto.

Do czego naprawdę używa się proxy

Proxy najczęściej ustawia pracodawca, szkoła albo dostawca usługi, a nie sam użytkownik. RFC 9110 wymienia trzy cele firmowe: usługi bezpieczeństwa, oznaczanie ruchu i wspólną pamięć podręczną. W praktyce chodzi o filtrowanie stron, skanowanie pobieranych plików i rejestrowanie, kto co otwierał.

Programiści używają proxy do testów: narzędzie pośredniczące pokazuje, jakie żądania wysyła aplikacja, i pozwala je podejrzeć albo zmienić. Na tej samej zasadzie działa Dev Proxy Microsoftu, darmowe narzędzie do symulowania błędów API. Proxy służy też do pobierania danych ze stron w granicach ich regulaminu i do sprawdzania, jak strona wygląda z innego kraju.

Proxy odwrotne często stoi przed większymi serwisami. Kto stawia własny serwer, często dokłada nginx jako proxy odwrotne przed aplikacją, o czym piszemy przy zabezpieczaniu serwera VPS.

Ustawienia serwera proxy w Windows 11

Proxy w Windows ustawiasz w aplikacji Ustawienia, w sekcji sieci, na stronie Serwer proxy. Pomoc Microsoftu opisuje trzy sposoby. Polska wersja pomocy nazywa sekcję “Sieć & Internet”, w interfejsie zobaczysz zwykle “Sieć i Internet”.

Automatycznie:

  1. Otwórz Ustawienia i wybierz Sieć i Internet > Serwer proxy.
  2. W obszarze Automatyczna konfiguracja serwera proxy włącz Automatycznie wykryj ustawienia.

Skryptem konfiguracji (plik PAC od działu IT):

  1. Na stronie Serwer proxy obok Użyj skryptu konfiguracji wybierz Konfiguruj.
  2. W oknie Edytuj skrypt konfiguracji włącz Użyj skryptu konfiguracji, wpisz adres skryptu i wybierz Zapisz.

Ręcznie:

  1. W obszarze Ręczna konfiguracja serwera proxy obok Użyj serwera proxy wybierz Konfiguruj.
  2. W oknie Edytowanie serwera proxy włącz Użyj serwera proxy i wpisz adres IP albo nazwę serwera oraz port.
  3. Adresy, które mają omijać proxy, wpisz na liście wyjątków, rozdzielone średnikami, na przykład *.contoso.com; *.adatum.com.
  4. Zaznacz Nie używaj serwera proxy dla adresów lokalnych (intranetowych), chyba że firma wymaga inaczej, i wybierz Zapisz.

Połączenie VPN ma osobne ustawienia proxy. Znajdziesz je w Sieć i Internet > VPN, po wybraniu połączenia w Opcje zaawansowane, przy pozycji Ustawienia serwera proxy dla tego połączenia VPN.

Skąd wziąć adres serwera proxy i jak wyłączyć proxy

Adres serwera proxy (nazwę hosta i port) dostajesz od działu IT, szkoły albo usługi, która tego wymaga. W domu nie masz go skąd wziąć, bo zwykle go nie potrzebujesz. Jeśli system albo przeglądarka pyta o proxy, a ty go nie ustawiałeś, najprościej je wyłączyć. Pomoc Microsoftu również odsyła po adres i port do działu informatycznego.

Proxy włączone bez twojej wiedzy to sygnał do sprawdzenia komputera. Takie ustawienie zostawiają czasem programy do filtrowania ruchu i stare aplikacje VPN. Polska wersja Chrome w opisie błędów wymienia wprost programy antywirusowe, zapory sieciowe oraz oprogramowanie do filtrowania ruchu lub obsługi serwera proxy. Jeśli nie wiesz, skąd się wzięło, przeskanuj komputer, o czym więcej w tekście o antywirusie.

Jak wyłączyć serwer proxy w Windows

Wyłączasz te same przełączniki, którymi proxy się włącza:

  1. Otwórz Ustawienia > Sieć i Internet > Serwer proxy.
  2. Przy Użyj serwera proxy wybierz Konfiguruj, wyłącz Użyj serwera proxy i wybierz Zapisz.
  3. Przy Użyj skryptu konfiguracji wybierz Konfiguruj, wyłącz przełącznik i wybierz Zapisz.
  4. Jeśli korzystasz z VPN, sprawdź też jego osobne ustawienia proxy.

Automatycznie wykryj ustawienia zostaw włączone, jeśli komputer bywa w sieci firmowej. W domu nie zmienia ono niczego, gdy sieć nie podaje żadnego proxy.

Proxy w telefonie: Android i iPhone

Na Androidzie proxy ustawia się osobno dla każdej sieci Wi-Fi. Pomoc telefonów Pixel podaje kroki, które u innych producentów mogą wyglądać nieco inaczej:

  1. Otwórz Ustawienia i wybierz Sieć i internet > Internet.
  2. Wybierz sieć, potem Edytuj > Opcje zaawansowane.
  3. W sekcji Serwer proxy wybierz typ konfiguracji. Żeby wyłączyć proxy, wybierz opcję bez serwera proxy (jej nazwa zależy od producenta telefonu).
  4. Wybierz Zapisz.

Na iPhonie proxy też jest przypisane do sieci Wi-Fi. Podręcznik iPhone’a każe przejść do Ustawień, stuknąć Wi-Fi, potem przycisk informacji przy sieci i ustawienie proxy HTTP.

Firefox i Chrome

Firefox może mieć własne ustawienia proxy, niezależne od systemu. Według polskich plików tłumaczenia Firefoksa znajdziesz je w Ustawienia > Ogólne > Ustawienia serwerów proxy > Konfiguruj serwery proxy. W oknie Ustawienia połączenia wybierasz Bez serwera proxy albo Używaj systemowych ustawień serwerów proxy.

Chrome przy zepsutym proxy pokazuje stronę Brak internetu z komunikatem “Serwer proxy działa nieprawidłowo albo adres jest błędny.” i kodem ERR_PROXY_CONNECTION_FAILED. Według dokumentacji Chromium przeglądarka bierze ustawienia proxy z systemu, ale też z zasad firmowych, rozszerzeń i parametrów uruchomienia. Jeśli w Windows proxy jest wyłączone, a Chrome nadal go używa, sprawdź zainstalowane rozszerzenia.

Darmowy serwer proxy: dlaczego to zły pomysł

Darmowy, publiczny serwer proxy to obcy komputer, przez który puszczasz swój ruch, i nie wiesz, kto go prowadzi ani po co. Dwa badania naukowe z 2018 roku zmierzyły, co takie serwery robią z ruchem.

Badanie przedstawione na konferencji NDSS 2018 przez dwa miesiące sprawdzało 19 473 działające otwarte proxy HTTP. 38% z nich zmieniało przesyłane treści, a 5,15% robiło to w sposób szkodliwy. Wśród szkodliwych 47% wstrzykiwało reklamy, 39% kod do śledzenia użytkownika, a 12% próbowało przekierować na strony ze złośliwym oprogramowaniem.

Drugie badanie z 2018 roku przez 50 dni testowało ponad 107 tysięcy proxy z publicznych list. Ponad 92% w ogóle nie odpowiadało. Wśród działających znaleźli serwery wstrzykujące kod do kopania kryptowalut, próby podsłuchu połączeń szyfrowanych i pliki podmienione na wersje z trojanem.

Darmowe proxy z listy w internecie nie chroni prywatności i dokłada nowego pośrednika, który może zmieniać to, co widzisz. Jeśli potrzebujesz ochrony w publicznej sieci, sięgnij raczej po VPN od zaufanego dostawcy, o czym pisaliśmy przy publicznym Wi-Fi.

FAQ

Czy proxy ukrywa adres IP?

Proxy ukrywa twój adres przed stroną docelową tylko wtedy, gdy sam go nie przekazuje. MDN opisuje nagłówki Forwarded i X-Forwarded-For, w których proxy może podać stronie twój pierwotny adres. Operator proxy i tak zna twój adres. Jak sprawdzić, jaki adres widzą strony, pokazujemy w poradniku jak sprawdzić adres IP.

Czy proxy szyfruje ruch?

Zwykłe proxy HTTP nie szyfruje połączenia. Szyfrowanie przy stronach https:// zapewnia sama strona, a nie proxy, które widzi przy tym nazwę serwera. Połączenie z pośrednikiem szyfruje dopiero proxy HTTPS albo VPN.

Co znaczy błąd 407 Proxy Authentication Required?

Kod 407 oznacza, że proxy wymaga zalogowania, zanim przepuści żądanie. Według RFC 9110, sekcja 15.5.8 proxy wysyła wtedy nagłówek Proxy-Authenticate, a klient może powtórzyć żądanie z danymi logowania. W firmie oznacza to zwykle wygasłe hasło albo brak uprawnień, więc sprawę rozwiązuje dział IT.

Czy korzystanie z proxy jest legalne?

Samo korzystanie z serwera proxy jest zwykłą techniką sieciową, którą stosują firmy, szkoły i dostawcy usług. Ocena zależy od tego, do czego go używasz i czy łamiesz przy tym regulamin usługi albo prawo. Porady prawnej tu nie udzielamy.

Podsumowanie

Serwer proxy to pośrednik, który przyjmuje twoje żądania i wysyła je do stron we własnym imieniu. Strona widzi adres proxy, jeśli proxy nie przekaże twojego, ale operator proxy widzi, z jakimi serwerami się łączysz, a przy zwykłym HTTP także treść. Proxy HTTP niczego nie szyfruje, VPN szyfruje ruch kierowany do tunelu aż do swojego serwera, a Tor rozkłada go na kilka przekaźników. W domu proxy zwykle nie jest potrzebne, a adres serwera proxy dostaje się od działu IT. Jeśli system pyta o proxy, którego nie ustawiałeś, wyłącz je w Windows w Ustawieniach, w sekcji sieci, na stronie Serwer proxy. Na Androidzie i iPhonie zrób to w ustawieniach sieci Wi-Fi, a w Firefoksie w oknie Ustawienia połączenia. Darmowe proxy z publicznych list omijaj, bo badania z 2018 roku pokazały wśród nich serwery wstrzykujące reklamy i złośliwy kod.

Co dalej

Więcej z działu Programowanie i web