Odpowiedź, która pogrążyła Sadnana Khana, siedziała w jego własnych pismach od początku. Model wypisywał mu argumenty wokół daty, która w tej sprawie nic nie znaczyła, a przez pół roku nikt tego nie sprawdził. Zastępca przewodniczącego australijskiej Fair Work Commission Michael Easton zamknął sprawę 19 sierpnia 2026 roku. Ta komisja rozstrzyga spory pracownicze i nie jest sądem, choć orzeka w sprawach o zwolnienia. Easton sięgnął po tryb, którego używa wyjątkowo, i kazał zwolnionemu pracownikowi zapłacić część kosztów prawnych pracodawcy. Sprawa jest warta uwagi z jednego powodu. ChatGPT w sądzie i przed podobnymi organami kosztuje coraz częściej konkretne pieniądze, a ta decyzja tłumaczy krok po kroku, gdzie poszło nie tak.
Trzy dni stażu i dwa ostrzeżenia, które zlekceważył
Khan pracował w sieci ALDI i 26 marca 2026 roku dowiedział się o zwolnieniu. Tego samego dnia złożył wniosek o uznanie zwolnienia za niesłuszne. Problem był arytmetyczny. Australijskie przepisy wymagają przepracowania sześciu miesięcy, a jemu do tego terminu zabrakło trzech dni.
Cała sprawa rozbiła się o to, którą datę się liczy. Ustawa mówi wyraźnie, że liczy się dzień zawiadomienia o zwolnieniu. Pisma Khana konsekwentnie dotyczyły innej daty, czyli dnia, w którym zwolnienie odniosło skutek. Easton zapisał w decyzji, że ta okoliczność nigdy nie była sporna.
Komisja próbowała to Khanowi wytłumaczyć zawczasu. Easton napisał do niego prostym językiem, wyjaśnił, dlaczego sprawa nie ma szans, i zachęcił do wycofania wniosku. Uprzedził też o możliwych kosztach. Odpowiedź, którą dostał, znów dotyczyła niewłaściwej daty. Wtedy napisał drugi raz, mocniej. Istnieje bardzo duże prawdopodobieństwo, że ta sprawa nie wygra, a wtedy pojawi się mocna podstawa do obciążenia Khana kosztami ALDI. Khan wysłał jeszcze dwa pisma w tej samej sprawie. Wniosek wycofał dopiero na rozprawie 5 sierpnia.
Zdanie, które z tej decyzji obiegło świat, brzmi tak. Gdyby Khan porządnie przeczytał własne odpowiedzi wygenerowane przez AI, wiedziałby, że jego sprawa jest przegrana. Easton dopuszcza też, że Khan przyjął model w roli quasi-prawnika i wysyłał jego wyniki jako własne pisma. To przypuszczenie zastępcy przewodniczącego, nie ustalenie komisji, i tak zostało w decyzji sformułowane.
Warto uważać na jeden szczegół, bo w relacjach się zaciera. Decyzja mówi wyłącznie o materiałach wygenerowanych przez AI i nie wskazuje żadnego narzędzia z nazwy. Nazwa padła gdzie indziej: Khan sam powiedział ABC, że korzystał z płatnej wersji ChatGPT, żeby zrozumieć orzeczenia przywoływane w sprawie.
1230 dolarów i tryb, po który komisja sięga wyjątkowo
W australijskich sprawach o niesłuszne zwolnienie każda strona zwykle płaci za siebie i to jest reguła, nie wyjątek. Przepis pozwalający ją przełamać wymaga wykazania dwóch rzeczy. Strona musiała postąpić nierozsądnie, a to postępowanie musiało wygenerować drugiej stronie koszty. Easton uznał, że oba warunki są spełnione, i zasądził od Khana 1230 dolarów australijskich.
Sama kwota niewiele mówi, dopóki nie zestawi się jej z tym, jak powstała. ALDI zażądało wyłącznie kosztów poniesionych po 31 lipca, czyli po drugim liście z komisji. To koszt przygotowania się do rozprawy i stawienia się na niej. Easton zapisał, że firma wydała na obronę znacznie więcej, a Khan jest teraz o 1230 dolarów stratny. Straty obu stron nazwał całkowicie możliwymi do uniknięcia.
Nie chodziło o karę za korzystanie z modelu. Przepisy kosztowe mają odstraszać od nierozsądnego prowadzenia sprawy i zniechęcać do roszczeń bez podstaw. Khan przegrał nie dlatego, że użył AI, tylko dlatego, że nie zweryfikował jej odpowiedzi i nie odniósł się do dwóch ostrzeżeń komisji.
Skala zjawiska: badanie zlecone przez samą komisję
Pojedyncza sprawa byłaby anegdotą, gdyby nie towarzyszące jej liczby. Komisja zleciła firmie Pivot badanie użycia generatywnej AI przez wnioskodawców i opublikowała je 24 sierpnia razem z nowymi wytycznymi. Ankieta objęła 408 wnioskodawców i 211 stron przeciwnych.
Około 40 procent ankietowanych wnioskodawców przyznało, że korzystało z generatywnej AI przy prowadzeniu sprawy. Najpopularniejszym narzędziem był ChatGPT, przeważnie w wersji darmowej. Osoby, dla których angielski nie jest językiem ojczystym, sięgały po te narzędzia dwa razy częściej niż rodzimi użytkownicy języka. Sami członkowie komisji rozpoznawali ślady AI w większości spraw prowadzonych w pół roku do marca 2026.
W tle rośnie liczba spraw. Wpływ wniosków zwiększył się o mniej więcej 40 procent w ciągu dwóch lat, a komisja spodziewa się dalszego wzrostu. Raport formułuje związek ostrożnie i warto to powtórzyć, bo w relacjach prasowych ta ostrożność ginie. Autorzy nie twierdzą, że AI spowodowała wzrost. Piszą, że narzędzia obniżają próg wejścia wszystkim równo, także osobom, których sprawy wcześniej odpadłyby same albo po rozmowie z prawnikiem.
Od 20 października trzeba ujawnić użycie AI przy piśmie
Komisja nie zakazuje modeli i nie zamierza tego robić. Od 20 października 2026 roku wprowadza trzy obowiązki dla każdego, kto przygotowuje z ich pomocą wniosek, pismo albo oświadczenie świadka.
Pierwszy: trzeba powiedzieć, kiedy i w jaki sposób użyło się generatywnej AI. Drugi: trzeba sprawdzić, że dokument jest poprawny i dotyczy tej sprawy. Trzeci dotyczy oświadczeń świadka, które muszą opierać się na własnej wiedzy i być zapisane własnymi słowami. Formularze wniosków i odpowiedzi komisja zaktualizuje do tej samej daty, więc pytanie o AI stanie się częścią rutyny.
Czy w polskim sądzie można oprzeć pismo na ChatGPT
Polskie sądy zdążyły już odpowiedzieć na to pytanie dwa razy i ani razu nie było to odpowiedź, na którą liczył autor pisma.
Najpoważniejsza sprawa dotyczy zawodowego pełnomocnika. W postanowieniu o sygnaturze I FZ 104/26 z 23 czerwca 2026 roku Naczelny Sąd Administracyjny zajmował się zażaleniem w sporze o VAT. W piśmie znalazły się powołania na trzy postanowienia NSA, które nie istniały. Sąd sprawdził je i ustalił, że wskazane orzeczenia albo zapadły w innych datach, albo w ogóle nie dotyczyły spornej kwestii. Sędzia Sylwester Marciniak napisał, że nader krytycznie należy ocenić bezrefleksyjne korzystanie z narzędzi AI przez zawodowego pełnomocnika przy sporządzaniu pism procesowych. Zażalenie oddalono. Kary sąd nie nałożył, bo nie miał do tego podstawy, wskazał natomiast drogę postępowania dyscyplinarnego przed samorządem zawodowym.
Wcześniej, 27 listopada 2025 roku, Sąd Okręgowy we Wrocławiu rozstrzygnął sprawę o sygnaturze X GC 455/25. Powód złożył pozew przygotowany przez ChatGPT, a jako dowody dołączył wydruki rozmów z modelem. Sąd uznał, że treści wygenerowane przez AI nie są dowodem z dokumentu, bo zawierają wyłącznie twierdzenia i oceny. Podobnie skończyła się polska sprawa o mandat, w której kierowca powołał się na poradę uzyskaną od modelu i zapłacił 800 złotych.
Wniosek dla osoby bez pełnomocnika jest prosty. Wolno używać modelu do zrozumienia przepisu i do uporządkowania własnych myśli. Nie wolno traktować jego odpowiedzi jako stanu prawnego ani jako dowodu. Każdy przywołany przepis i każdą sygnaturę trzeba sprawdzić w oficjalnym źródle, bo model potrafi wygenerować orzeczenie, którego nigdy nie było. Ta sama zasada obowiązuje przy piśmie do urzędu. Gdy stawka jest wysoka, pierwszy krok powinien prowadzić do bezpłatnej porady prawnej, a nie do okna czatu. Podobnie działa to przy sporze o formę zatrudnienia, gdzie liczy się interpretacja Państwowej Inspekcji Pracy, a nie własne przekonanie o umowie.
Pierwsza Misja AI · Kodożercy
Rozumiesz zagrożenia AI, gdy rozumiesz jak naprawdę działa.
Kurs Pierwsza Misja AI ma osobną lekcję o ciemnej stronie AI: halucynacje, deepfakes, manipulacja. Zanim zaczniesz się bać, zacznij rozumieć.
Poznaj pełny program →
Najczęstsze pytania
Czy sąd może odrzucić pismo tylko dlatego, że napisała je AI?
Żaden z opisanych organów nie odrzucił pisma z powodu samego użycia modelu. Australijska komisja obciążyła Khana kosztami za to, że prowadził dalej sprawę mimo dwóch ostrzeżeń. NSA oddalił zażalenie, bo argumenty były nietrafne, a powołane orzeczenia nie istniały. Sąd we Wrocławiu odmówił mocy dowodowej wydrukom z czatu, ale sam pozew oceniał merytorycznie. Ryzyko bierze się z treści, nie z narzędzia.
Co zrobić, żeby bezpiecznie korzystać z AI przy piśmie do sądu?
Traktuj odpowiedź modelu jak notatkę od znajomego, nie jak opinię prawną. Sprawdź każdy przepis w Internetowym Systemie Aktów Prawnych, a każdą sygnaturę w bazie orzeczeń danego sądu. Przeczytaj gotowe pismo w całości na głos, bo tak najłatwiej wyłapać zdania, które nie dotyczą twojej sprawy. Zanim je wyślesz, usuń wszystko, co pochodzi z okna czatu, a nie z twojej sprawy. Przede wszystkim czytaj korespondencję od sądu, bo to ona mówi, na jakie pytanie masz odpowiedzieć.
Podsumowanie
Australijska Fair Work Commission obciążyła Sadnana Khana częścią kosztów sieci ALDI, bo mimo dwóch ostrzeżeń prowadził dalej sprawę opartą na niewłaściwej dacie. Pisma układał sobie z pomocą modelu i nie sprawdził, czy odpowiadają na pytanie, które komisja mu zadała. Nie ukarano go za korzystanie z narzędzia, tylko za to, że ciągnął beznadziejną sprawę na cudzy koszt. Od października osoby sięgające po generatywną AI będą musiały ujawnić jej użycie i potwierdzić, że sprawdziły treść pisma. Podobną lekcję dają polskie sprawy: NSA skrytykował pełnomocnika za trzy nieistniejące orzeczenia, a sąd we Wrocławiu odmówił wydrukom z czatu mocy dowodowej. Odpowiedzialność za pismo zostaje przy tym, kto je podpisuje.
Newsletter · DevstockAcademy & Kodożercy
Bądź na bieżąco ze światem IT, AI i automatyzacji
Co wtorek: newsy z branży, praktyczne tipy i narzędzia które warto znać. Zero spamu.
