Kodożercy: Twój partner w cyfrowym świecie: AI, automatyzacje i bezpieczeństwo w sieci w jednej subskrypcji Zacznij 7 dni za darmo
Kursy

Ustawa o kredycie konsumenckim spóźniona. Co z BNPL

Od 20 listopada 2026 obowiązują w UE nowe zasady kredytu konsumenckiego, a Polska nie ma ustawy. Co zmieni się w BNPL i co chroni Cię dziś.

Ustawa o kredycie konsumenckim - wydrukowana umowa kredytu z tabelą rat, długopis i czarny kalkulator na drewnianym stole, w tle kubek i roślina w doniczce
Spis treści
  1. Dyrektywa o kredycie konsumenckim: co i od kiedy
  2. Kup teraz, zapłać później: co dziś jest kredytem
  3. Dyrektywa a ustawa o kredycie konsumenckim z 2011 roku
  4. Projekt nowej ustawy o kredycie konsumenckim: co zapowiada rząd
  5. Pytania i odpowiedzi
  6. Podsumowanie

Od 20 listopada 2026 kraje UE miały stosować nowe zasady kredytu konsumenckiego, obejmujące też większość zakupów “kup teraz, zapłać później”, ale Polska nie ma ustawy wdrażającej, więc chroni Cię nadal ustawa o kredycie konsumenckim z 2011 roku. Nowe przepisy są na razie na etapie założeń w wykazie prac rządu. Tekstu projektu nie opublikowano, a w Sejmie nie ma druku. Stan na 20 listopada 2026, godz. 18:57, według Dziennika Ustaw, wykazu prac Rady Ministrów i bazy druków Sejmu.

Dyrektywa o kredycie konsumenckim: co i od kiedy

Dyrektywa (UE) 2023/2225 to unijne prawo o umowach kredytu dla konsumentów, które zastępuje dyrektywę z 2008 roku. Zgodnie z art. 48 tekstu opublikowanego w Dzienniku Urzędowym UE państwa miały przyjąć własne przepisy do 20 listopada 2025 roku. Stosować je mają od 20 listopada 2026 roku. Tego dnia stara dyrektywa traci moc, ale nadal dotyczy umów, które już obowiązywały (art. 47).

Dyrektywa jest skierowana do państw członkowskich (art. 50), a nie bezpośrednio do banków i firm pożyczkowych. Polska ustawa z 2011 roku nadal obowiązuje. Brak wdrożenia nie oznacza, że jej przepisy automatycznie zastępuje nowy zestaw obowiązków dla banków i firm pożyczkowych.

Najważniejsze zmiany dotyczą czterech obszarów:

  • zakresu: dyrektywa obejmuje kredyty do 100 000 euro, także bez odsetek i opłat oraz poniżej 200 euro;
  • oceny zdolności kredytowej, czyli sprawdzenia, czy klient będzie w stanie spłacić kredyt;
  • reklamy, która musi zawierać ostrzeżenie o kosztach pożyczania;
  • informacji i praw klienta przy decyzjach podejmowanych automatycznie przez system.

Kup teraz, zapłać później: co dziś jest kredytem

Darmowe odroczenie płatności, w którym nie płacisz odsetek ani opłat, jest dziś poza polską ustawą. Wynika to z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Nie stosuje się jej do umów, w których konsument nie płaci oprocentowania ani innych kosztów. Odroczenie płatności staje się kredytem konsumenckim w rozumieniu ustawy dopiero wtedy, gdy wiąże się z jakimkolwiek kosztem (art. 3 ust. 2 pkt 3), na przykład z opłatą za przesunięcie terminu albo z oprocentowanymi ratami.

Dyrektywa zmienia tę granicę. Poza jej zakresem zostaje tylko odroczenie płatności, które daje sam sprzedawca bez udziału firmy finansującej (art. 2 ust. 2 lit. h). Takie odroczenie nie może kosztować nic poza ograniczonymi opłatami za opóźnienie, a spłata musi nastąpić w ciągu 50 dni. Duże sklepy internetowe, które nie są małymi ani średnimi firmami, mają na to tylko 14 dni. Typowe BNPL (od angielskiego “buy now, pay later”) to zakup finansowany przez osobną firmę płatniczą albo bank. Taka usługa wejdzie w zakres nowych przepisów, nawet gdy jest darmowa.

Dla kupującego różnica jest konkretna. Przepisy ustawy o ocenie zdolności kredytowej i o informacjach przed umową nie obejmują dziś darmowego odroczenia płatności. UOKiK przypominał w poradzie z 3 lipca 2026 roku, że “odroczona płatność to kredyt”. To dobra zasada przed zakupami w Black Friday. Odpłatne raty w odroczonej płatności mogą już dziś podlegać ustawie. Tak jest w przypadku BLIK Płacę Później w Banku Millennium, gdzie odsetki liczone są od dnia zakupu.

Dyrektywa a ustawa o kredycie konsumenckim z 2011 roku

Polska ustawa już dziś spełnia część wymagań dyrektywy, na przykład prawo do odstąpienia od umowy. W kilku punktach jest jednak węższa.

SprawaDyrektywa 2023/2225Polska ustawa z 2011 roku (stan na 20.11.2026)
Górna kwota kredytu100 000 euro (art. 2 ust. 2 lit. c)255 550 zł (art. 3 ust. 1)
Kredyt bez odsetek i opłatw zakresie, z wyjątkiem odroczenia u samego sprzedawcy (art. 2 ust. 2 lit. h)poza ustawą (art. 4 ust. 1 pkt 1)
Ocena zdolności kredytowejszczegółowa, na podstawie dochodów i wydatków; kredyt tylko, gdy spłata jest prawdopodobna (art. 18 ust. 1, 3 i 6)obowiązkowa, na podstawie informacji od klienta albo z baz danych (art. 9); pozytywny wynik wprost wymagany od firm pożyczkowych (art. 9a)
Ocena przez system automatycznyprawo do wyjaśnienia, do przedstawienia stanowiska i do przeglądu decyzji przez człowieka (art. 18 ust. 8)brak osobnego przepisu
Ostrzeżenie w reklamie“Uwaga! Zaciąganie pożyczek kosztuje” albo równoważne (art. 8 ust. 1)brak; obowiązkowe dane o kosztach, gdy reklama podaje koszt (art. 7)
Odstąpienie od umowy14 dni kalendarzowych bez podania przyczyny (art. 26)14 dni bez podania przyczyny (art. 53)

Dyrektywa wyklucza też media społecznościowe jako zewnętrzne źródło danych do oceny zdolności kredytowej (art. 18 ust. 3). Zakazuje reklam, które sugerują, że kredyt poprawi sytuację finansową albo zastąpi oszczędności (art. 8 ust. 7). Zanim te zasady trafią do polskiego prawa, kredytodawców obowiązuje ocena zdolności według obecnych przepisów. Jak wygląda Twoja historia w bazie, z której korzystają banki, sprawdzisz w darmowym raporcie BIK.

Projekt nowej ustawy o kredycie konsumenckim: co zapowiada rząd

Nowa ustawa ma zastąpić ustawę z 2011 roku, a jej założenia opisuje wpis UC171 w wykazie prac Rady Ministrów. Ministerstwo Sprawiedliwości wpisało projekt do wykazu 3 listopada 2026 roku i planuje, że Rada Ministrów przyjmie go w II kwartale 2027 roku. Wcześniejszy projekt Prezesa UOKiK (UC82) wycofano z wykazu “w związku z cofnięciem upoważnienia dla Prezesa UOKiK”.

Według założeń:

  • próg kwoty kredytu wzrośnie z 255 550 zł do 437 700 zł;
  • ustawa obejmie umowy bez żadnych kosztów, co według rządu pozwoli “w szerokim zakresie objąć usługi typu BNPL”;
  • w pełnym zakresie obejmie też kredyty poniżej 200 euro;
  • każda reklama kredytu będzie musiała zawierać ostrzeżenie “Uwaga! Pożyczanie pieniędzy kosztuje”;
  • zakazana będzie m.in. reklama uzależniająca rabat od zaciągnięcia kredytu;
  • przy negatywnej ocenie zdolności kredytowej kredytu nie będzie można udzielić;
  • przy kredycie powyżej dwukrotności minimalnego wynagrodzenia kredytodawca sprawdzi klienta w co najmniej jednej bazie danych;
  • sankcję kredytu darmowego, którą rząd nazywa w opisie projektu “nieadekwatnym środkiem reakcji”, zastąpią sankcje zróżnicowane według wagi naruszenia.

To założenia, a nie przepisy. Szczegóły, zwłaszcza sankcje, mogą się zmienić w konsultacjach. Sankcja kredytu darmowego z art. 45 obecnej ustawy pozwala dziś konsumentowi oddać kredyt bez odsetek i kosztów, gdy kredytodawca naruszył wskazane w tym przepisie obowiązki. Zapowiadana zmiana dotyczy więc ważnego uprawnienia konsumenta.

Pytania i odpowiedzi

Czy nowe przepisy zmienią kredyt, który już spłacam?

Co do zasady nie. Dyrektywa nie dotyczy umów, które obowiązywały 20 listopada 2026 roku (art. 2 ust. 2 lit. l). Wyjątkiem są wybrane przepisy o kredycie odnawialnym, np. o zmianie oprocentowania. Twoją obecną umowę ocenia się według ustawy z 2011 roku i postanowień samej umowy.

Ile może kosztować kredyt konsumencki według obecnych przepisów?

Przy większości kredytów koszty pozaodsetkowe, czyli prowizje i opłaty, nie mogą przekroczyć 45% całkowitej kwoty kredytu. Przy krótszym okresie spłaty limit jest niższy i zależy od wzoru z art. 36a ustawy. Limit nie dotyczy m.in. kredytu w rachunku bankowym i karty kredytowej wydanej przez kredytodawcę (art. 36d). Do tego dochodzą odsetki ograniczone przepisami o odsetkach maksymalnych. Według założeń projektu oba limity zostaną w nowej ustawie, a dojdzie wyraźny zakaz naliczania odsetek od prowizji i opłat.

Podsumowanie

Od 20 listopada 2026 unijna dyrektywa o kredycie konsumenckim powinna działać w każdym kraju UE. W Polsce prawa kredytobiorcy nadal wyznacza ustawa z 2011 roku. Najwięcej zmieni się dla kupujących z odroczoną płatnością, bo darmowe BNPL jest dziś poza ustawą. Po wdrożeniu dyrektywy większość takich usług obejmie ocena zdolności kredytowej, informacje przed umową i nowe zasady reklamy. Nowa ustawa ma powstać w Ministerstwie Sprawiedliwości. Według wykazu prac rząd planuje przyjąć projekt w II kwartale 2027 roku, a potem projekt trafi do Sejmu. Do tego czasu traktuj każdą odroczoną płatność jak kredyt. Sprawdź termin spłaty, opłaty za opóźnienie i to, czy po terminie zakup zamienia się w oprocentowane raty. Od umowy objętej ustawą o kredycie konsumenckim możesz co do zasady odstąpić w ciągu 14 dni bez podania przyczyny.

Co dalej

Więcej z działu Aktualności, prawo i e-usługi