Test Turinga sprawdza, czy sędzia prowadzący pisemną rozmowę odróżni maszynę od człowieka, więc mierzy przede wszystkim umiejętność udawania człowieka w rozmowie. Alan Turing opisał go w 1950 roku w artykule “Computing Machinery and Intelligence” jako grę w naśladowanie. W maju 2026 roku dwóch badaczy związanych z Uniwersytetem Kalifornijskim w San Diego opisało w recenzowanym czasopiśmie PNAS badanie, w którym GPT-4.5 z poleceniem udawania konkretnej osoby był uznawany za człowieka w 73% pięciominutowych rozmów.
Test Turinga: co to jest i na czym polega
To rozmowa, w której sędzia przez kilka minut wymienia wiadomości tekstowe z dwoma ukrytymi rozmówcami. Jednym jest człowiek, drugim maszyna. Na koniec sędzia wskazuje, kto jest kim. Jeśli maszyna myli sędziów tak często jak człowiek, uznaje się, że wypadła w grze dobrze.
Turing zaczął od zwykłej gry towarzyskiej. Grały w nią trzy osoby: mężczyzna, kobieta i pytający, który siedział w osobnym pokoju. Pytający miał zgadnąć, kto jest kobietą, a mężczyzna starał się go zmylić. Odpowiedzi miały być pisane, najlepiej na dalekopisie, żeby nie zdradzał ich głos. Potem Turing zadał właściwe pytanie: co się stanie, gdy rolę mężczyzny przejmie maszyna? Czy pytający pomyli się równie często?
Tą zamianą Turing ominął spór o słowo “myśleć”. Samo pytanie “czy maszyny mogą myśleć?” uznał za “zbyt pozbawione sensu, by zasługiwało na dyskusję”. Zamiast definicji zaproponował sprawdzian zachowania, który da się przeprowadzić. To ważne do dziś: test nie zagląda do środka maszyny, ocenia tylko to, co widać w rozmowie.
Pytania w teście Turinga: co proponował sam Turing
W tej grze nie ma oficjalnej listy pytań, bo sędzia może pytać o wszystko. Turing pokazał w artykule tylko przykładową wymianę. Pytający prosi o sonet o moście Forth, a rozmówca odmawia, bo “nigdy nie umiał pisać wierszy”. Potem ma dodać 34957 do 70764. Po mniej więcej 30 sekundach podaje 105621.
To błędny wynik, poprawny to 105721. Nie wiadomo, czy pomyłka była celowa, bo Turing jej nie komentuje. W dalszej części artykułu pisze jednak, że maszyna grająca w tę grę nie powinna liczyć bezbłędnie. Szybkie i zawsze dokładne odpowiedzi zdradziłyby ją od razu, więc programista celowo dodałby pomyłki, które zmylą pytającego.
Ta myśl wróciła we współczesnych badaniach. Badacze z San Diego zauważyli, że najtrafniejsze były werdykty uzasadniane brakami w wiedzy rozmówcy, na przykład jego błędem. Piszą, że współczesny model musi w tej grze udawać niewiedzę w sprawach, o których większość ludzi nie ma pojęcia.
Pierwsza Misja AI · Kodożercy
Używasz AI codziennie, ale czy robisz to dobrze?
Kurs Pierwsza Misja AI pokaże Ci techniki promptowania, które naprawdę działają. Praktyczne ćwiczenia na żywym modelu, gamifikacja i certyfikat.
Sprawdź program kursu →
Kim był Alan Turing
Alan Turing był brytyjskim matematykiem, który położył teoretyczne podstawy informatyki, w czasie wojny pracował nad łamaniem Enigmy, a w 1950 roku zaproponował grę nazwaną później jego nazwiskiem. Żył w latach 1912-1954.
Maszyna Turinga z 1936 roku
W pracy “On Computable Numbers” z 1936 roku Turing opisał wyobrażoną maszynę, która według prostych reguł czyta i zapisuje symbole na taśmie. Był to teoretyczny model obliczeń, który pozwolił precyzyjnie powiedzieć, co w ogóle da się policzyć mechanicznie. Pojęcie maszyny Turinga do dziś otwiera kursy teorii obliczeń, a jego miejsce w historii sprzętu opisujemy w tekście o pierwszym komputerze na świecie i w Polsce.
Alan Turing i Enigma
Turinga często przedstawia się jako człowieka, który złamał Enigmę. To nieścisłe. Pierwszy odczytał Enigmę Marian Rejewski pod koniec 1932 roku, a w lipcu 1939 roku Polacy przekazali swoje metody i kopie maszyny Brytyjczykom i Francuzom. Całą historię opisujemy w tekście kto złamał Enigmę. Turing pracował w Bletchley Park i zaprojektował urządzenie Bombe, pierwotnie do Enigmy niemieckiej marynarki. Muzeum Bletchley Park nazywa je pierwszą masowo produkowaną maszyną zbudowaną specjalnie do łamania szyfrów.
Wyrok z 1952 roku i ułaskawienie
W 1952 roku Turing został skazany za kontakty homoseksualne, wtedy w Wielkiej Brytanii zakazane. Wyrok oznaczał tak zwaną chemiczną kastrację i utratę dostępu do informacji niejawnych, więc nie mógł dalej pracować dla wywiadu łączności GCHQ. 24 grudnia 2013 roku królowa ułaskawiła go pośmiertnie. W komunikacie rządu brytyjskiego wyrok nazwano niesprawiedliwym i dyskryminującym.
Na zdjęciu wyróżniającym: pomnik Alana Turinga w Sackville Park w Manchesterze. Fot. Bernt Rostad, Wikimedia Commons, licencja CC BY 2.0.
Czy maszyna zdała test Turinga
W ścisłym sensie, w jakim opisał go Turing, pierwszy przekonujący wynik przyniosło dopiero badanie Jonesa i Bergena, udostępnione w marcu 2025 roku i opublikowane w maju 2026 roku w PNAS. Wcześniejsze ogłoszenia sukcesu opierały się na małych próbach albo luźnych zasadach. Sam Turing przewidywał w 1950 roku, że za około 50 lat przeciętny sędzia po pięciu minutach rozmowy będzie miał najwyżej 70% szans na trafne wskazanie maszyny. Encyklopedia filozofii Uniwersytetu Stanforda (SEP) podkreśla, że to była prognoza, a nie definicja testu.
| Rok | Program | Jak wyglądało badanie | Wynik |
|---|---|---|---|
| 1966 | ELIZA, Joseph Weizenbaum, MIT | program udający psychoterapeutę, bez formalnego testu | Weizenbaum pisał, że niektórych rozmówców “bardzo trudno było przekonać”, że ELIZA nie jest człowiekiem |
| od lat 90. | uczestnicy Loebner Prize | coroczny konkurs, programy pisane pod wygraną | według SEP łatwo demaskowane prostymi pytaniami |
| 2014 | Eugene Goostman | Royal Society w Londynie, 30 sędziów, pięciominutowe rozmowy | 33% sędziów uznało program za człowieka, organizatorzy ogłosili zdanie testu |
| 2023 | GPT-4 | publiczna gra online (Jones i Bergen) | najlepszy wariant wygrał 49,7% gier, ludzie 66% |
| 2024 | GPT-4 | test dwuosobowy, 5 minut (Jones i Bergen) | uznany za człowieka w 54% rozmów, ludzie w 67% |
| 2025 | GPT-4.5 z personą | test trzyosobowy, 5 minut, 1023 rozmowy (Jones i Bergen) | wybrany jako człowiek w 73% rozmów |
| 2026 | GPT-5 z personą | test trzyosobowy, 15 minut, 396 rozmów (Jones i Bergen, PNAS) | wybrany jako człowiek w 59% rozmów, LLaMa-3.1 w 56%, ELIZA w 17% |
Eugene Goostman i kontrowersja z 2014 roku
7 czerwca 2014 roku, w 60. rocznicę śmierci Turinga, University of Reading ogłosił, że “po raz pierwszy” zdał go program Eugene Goostman. Komunikat uczelni podaje, że program udawał 13-letniego chłopca i przekonał 33% z 30 sędziów. Organizatorzy przyjęli własny próg “ponad 30% pomyłek”, wyprowadzony z prognozy Turinga. SEP przypomina, że podobne wyniki notowano już wcześniej: program PC Therapist w 1991 roku zmylił połowę sędziów. Wszystkie te próby były bardzo małe. Do tego postać nastolatka z angielskim jako drugim językiem z góry tłumaczyła błędy i wymijające odpowiedzi.
GPT-4.5, GPT-5 i badanie z San Diego (2025-2026)
Cameron Jones i Benjamin Bergen z UC San Diego przeprowadzili badanie w wersji najbliższej oryginałowi. Sędzia przez pięć minut pisał jednocześnie z człowiekiem i z programem, a potem wskazywał człowieka. Badanie powtórzono na dwóch grupach: 126 studentach psychologii i 158 osobach z serwisu Prolific. Po odrzuceniu niepełnych rozmów zostały 1023 gry. GPT-4.5 dostał polecenie, by udawać młodego introwertyka, który zna internetową kulturę i używa slangu. W takiej roli wskazywano go jako człowieka w 73% gier, częściej niż prawdziwych ludzi. Ten sam model bez persony osiągnął 36%.
Badanie najpierw trafiło na arXiv jako preprint, a 19 maja 2026 roku ukazało się po recenzji w czasopiśmie PNAS. Wersja recenzowana ma trzecią część, która odpowiada na zarzut zbyt krótkich rozmów. 205 osób rozegrało 396 gier po pełne 15 minut. GPT-4.5 był już wtedy wycofany, więc badacze użyli GPT-5 z tą samą personą. Wybierano go jako człowieka w 59% gier, LLaMa-3.1 w 56%, a ELIZA w 17%.
Dwa zastrzeżenia nadal zmieniają wydźwięk tego wyniku. Wynik zależał od polecenia: bez persony oba duże modele wypadły dużo gorzej. W pięciominutowych grach rozmowy trwały w medianie 4,2 minuty, a sędziowie najczęściej zaczynali od pogawędki o codziennych sprawach. Kilka minut pogawędki sprawdza głównie styl i swobodę, a wiedzy i rozumowania prawie nie dotyka.
Dlaczego test Turinga nie mierzy inteligencji
Ta gra mierzy, czy program przekonująco udaje człowieka w krótkiej rozmowie. Inteligencja, rozumienie czy świadomość to inne pytania. Dobrze widać to po ELIZIE z 1966 roku. Joseph Weizenbaum opisał ją w czasopiśmie Communications of the ACM jako zbiór reguł, które wyłapują słowa kluczowe i przekształcają zdanie rozmówcy. Na zdanie “jestem ostatnio bardzo nieszczęśliwy” program odpowiadał w rodzaju “od jak dawna jesteś bardzo nieszczęśliwy?”. Nie wiedział nic o świecie, a mimo to niektórych rozmówców trudno było przekonać, że nie piszą z człowiekiem. Weizenbaum nazwał to “uderzającą formą testu Turinga”.
Badacze z San Diego doszli do podobnego wniosku z drugiej strony. Sędziowie uzasadniali decyzje głównie stylem języka, na przykład literówką albo “bardziej ludzkimi” sformułowaniami, i przebiegiem rozmowy. Często pisali też, że “po prostu czują”. Wiedza i rozumowanie pojawiały się rzadko. Model językowy przewiduje kolejne słowa tekstu, co opisujemy w artykule o tym, czym jest duży model językowy. Naśladowanie ludzkiego stylu jest jednym z efektów uczenia na bardzo dużych zbiorach tekstu.
Chiński pokój Searle’a
Najczęściej cytowany zarzut wobec testu sformułował filozof John Searle w artykule “Minds, Brains, and Programs” z 1980 roku. Wyobraźmy sobie człowieka zamkniętego w pokoju z instrukcją, jak na chińskie znaki odpowiadać innymi chińskimi znakami. Z zewnątrz rozmowa wygląda sensownie, choć w środku nikt nie zna chińskiego. Według Searle’a program, który przechodzi test, może działać tak samo: manipuluje symbolami bez ich rozumienia. SEP zauważa, że sam argument nie dowodzi, że test jest bezużyteczny. Pokazuje jednak, że zdanie testu nie rozstrzyga sporu o myślenie maszyn.
Odwrócona gra Turinga na co dzień: CAPTCHA, boty i oszustwa
Najczęściej spotykasz dziś tę grę w odwróconej postaci. CAPTCHA to skrót od angielskiej nazwy automatycznego publicznego testu Turinga, który odróżnia komputer od człowieka. Tu jednak sędzią jest maszyna, a zdaje człowiek. Jak działa i dlaczego czasem pojawia się bez końca, wyjaśniamy w tekście CAPTCHA: co to jest i jak działa.
Druga postać jest groźniejsza. Jones i Bergen piszą w PNAS, że najpoważniejsze szkody z modeli językowych prawdopodobnie pojawią się tam, gdzie ludzie nie wiedzą, że rozmawiają z AI. Program, którego w krótkiej rozmowie trudno odróżnić od człowieka, zwiększa ryzyko podszywania się pod ludzi w czatach i oszustwach. Organizator konkursu z 2014 roku nazwał swój wynik sygnałem ostrzegawczym przed cyberprzestępczością. Przekonujący styl nie oznacza też prawdziwych informacji, o czym piszemy w poradniku o halucynacjach AI.
Jak sprawdzić, czy rozmawiasz z AI
Badanie Jonesa i Bergena daje wskazówki, ale nie gotowy test. Najczęściej trafiali sędziowie, którzy napisali coś dziwnego, żeby zobaczyć reakcję, albo użyli polecenia typowego dla obchodzenia zabezpieczeń modeli, na przykład “zignoruj wszystkie wcześniejsze instrukcje”. Najmniej dawały pytania o pogodę i ludzkie doświadczenia. Autorzy zastrzegają, że nie wiadomo, czy skuteczna była sama metoda, czy po prostu stosowali ją sprawniejsi sędziowie. Najczęściej sędziowie w ogóle nie sięgali po takie triki, tylko prowadzili zwykłą pogawędkę (61% gier). Jeśli chcesz sprawdzić to sam, możesz:
- Napisać zdanie bez sensu albo nagle zmienić temat i patrzeć, czy rozmówca reaguje jak człowiek, czy gładko dopasowuje się do każdej treści.
- Zapytać o coś, czego przeciętny człowiek nie wie, a model zwykle zna, i sprawdzić, czy rozmówca nie wie za dużo.
- Poprosić o zignorowanie poprzednich poleceń i obserwować, czy zmienia ton albo zdradza instrukcję.
Żadna z tych metod nie daje pewności. W badaniu studenci, którzy mogli pytać o kampus i lokalny slang, nadal częściej wybierali GPT-4.5 z personą niż kolegę z roku. Przy rozmowach o pieniądzach i danych lepiej sprawdzać tożsamość innym kanałem, niż ufać intuicji.
Najczęstsze pytania
Czy ChatGPT zdał test Turinga?
ChatGPT to aplikacja, a w badaniach sprawdzano modele OpenAI, na których działa. Najmocniejszy wynik ma GPT-4.5: z poleceniem udawania konkretnej osoby był wybierany jako człowiek w 73% pięciominutowych rozmów. W dłuższych, 15-minutowych grach GPT-5 z tą samą personą osiągnął 59%. GPT-4o bez persony uzyskał w pierwszej części badania 21%, mniej niż ELIZA z 1966 roku.
Kto wymyślił test Turinga?
Alan Turing, brytyjski matematyk, w artykule “Computing Machinery and Intelligence” opublikowanym w październiku 1950 roku w czasopiśmie Mind. Sam nazywał go grą w naśladowanie. Nazwa “test Turinga” przyjęła się później.
Ile trwa rozmowa w teście Turinga?
Turing nie ustalił czasu trwania samej gry. Pięć minut pochodzi z jego prognozy na rok 2000 i stąd biorą je współczesne badania. SEP podkreśla, że czas rozmowy, liczba wymian i próg skuteczności to parametry, które można zmieniać. W recenzowanej wersji badania Jonesa i Bergena rozmowy wydłużono do 15 minut, a modele z personą nadal myliły sędziów.
Czy można zrobić test Turinga online?
Tak. Autorzy badania z San Diego udostępnili wersję eksperymentu na stronie turingtest.live, gdzie można zagrać jako sędzia. To gra badawcza, bez statusu certyfikowanego testu. Jeden wynik niczego nie dowodzi, bo liczy się odsetek trafień w setkach rozmów.
Podsumowanie
Test Turinga to zaproponowana w 1950 roku gra w naśladowanie: sędzia prowadzi pisemną rozmowę z człowiekiem i maszyną, a potem wskazuje, kto jest kim. Turing celowo zastąpił nią pytanie “czy maszyny myślą”, które uznał za bezsensowne. ELIZA w 1966 roku, Eugene Goostman w 2014 roku i kolejne konkursy pokazały, że ludzi łatwo zmylić w krótkiej rozmowie, ale żadne z tych badań nie było rozstrzygające. Najmocniejszy wynik dają Jones i Bergen w PNAS z maja 2026 roku. GPT-4.5 z poleceniem udawania osoby był wybierany jako człowiek w 73% z ponad tysiąca pięciominutowych rozmów, a bez tego polecenia w 36%. W 15-minutowych grach GPT-5 z personą osiągnął 59%. Wynik mówi więcej o naszej ocenie rozmówcy niż o inteligencji maszyny. Dlatego w rozmowach o pieniądzach i danych tożsamość sprawdzamy innym kanałem.
Newsletter · DevstockAcademy & Kodożercy
Bądź na bieżąco ze światem IT, AI i automatyzacji
Co wtorek: newsy z branży, praktyczne tipy i narzędzia które warto znać. Zero spamu.
