Przelew na rachunek spoza białej listy podatników VAT przy fakturze z 2027 roku nie zabierze firmie kosztu w PIT ani CIT, ale nie zdejmie ryzyka w VAT. Prezydent podpisał ustawę 15 października 2026 roku (druk sejmowy 2837). Nowe zasady obejmą wyłącznie faktury wystawione od 1 stycznia 2027 roku. Faktura z grudnia 2026 roku zapłacona w styczniu idzie jeszcze po staremu. Ustawa zmienia tylko podatki dochodowe, więc białą listę trzeba sprawdzać dalej, a zawiadomienie ZAW-NR nie znika. Rano 16 października ustawy w Dzienniku Ustaw jeszcze nie było.
Co znika w PIT i CIT: sankcja za białą listę i split payment
Znika wyłączenie z kosztów za przelew na rachunek spoza wykazu podatników VAT i za zapłatę z pominięciem podzielonej płatności. Dziś art. 22p ust. 1 ustawy o PIT i art. 15d ust. 1 ustawy o CIT zabierają koszt w trzech sytuacjach. Pierwsza to płatność bez rachunku bankowego, druga to przelew na rachunek spoza białej listy. Trzecia to ominięcie split payment mimo adnotacji na fakturze. Jeśli wydatek był już w kosztach, firma zmniejsza koszty albo zwiększa przychód. Przy rachunku spoza wykazu robi to w miesiącu zlecenia przelewu.
Ta sankcja nie dotyczy każdej faktury. Działa tylko przy transakcjach z art. 19 Prawa przedsiębiorców, czyli między firmami i o jednorazowej wartości powyżej 15 000 zł. Rachunek za hosting czy licencję za kilkaset złotych jej nie podlega.
Uchwalony tekst ustawy zostawia w art. 22p ust. 1 tylko płatność bez rachunku płatniczego, czyli w praktyce gotówkę. Kosztem nie jest wydatek “w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 19 ustawy […] Prawo przedsiębiorców została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego”. Identyczne brzmienie dostaje art. 15d ust. 1 ustawy o CIT. Ustawa uchyla też art. 22p ust. 4 PIT i art. 15d ust. 4 CIT, czyli wyjątek dla złożonego ZAW-NR. W podatkach dochodowych przestaje on być potrzebny, bo nie ma już sankcji, przed którą chronił.
Znika również sankcja po stronie przychodu. Dotyczyła firm, które pobierają zapłatę od nabywcy i przekazują ją dostawcy, na przykład w faktoringu (art. 14 ust. 2h i 2i ustawy o PIT, art. 12 ust. 4i i 4j ustawy o CIT).
Od kiedy: liczy się data wystawienia faktury
O tym, czy stosujesz stare, czy nowe zasady, decyduje data wystawienia faktury, a nie dzień przelewu. Art. 3 ustawy mówi, że do zapłaty należności z faktury wystawionej przed 1 stycznia 2027 roku stosuje się przepisy dotychczasowe. Art. 6 przesuwa wejście w życie części o białej liście na 1 stycznia 2027 roku.
W praktyce faktura wystawiona 28 grudnia 2026 roku i zapłacona 10 stycznia 2027 roku na rachunek spoza wykazu nadal zabiera koszt. Przy zwykłym przelewie najprostszym ratunkiem jest ZAW-NR złożone w ciągu 7 dni od zlecenia przelewu, dokładnie jak dziś. Obecny art. 22p ust. 4 PIT przewiduje też inne wyjątki, między innymi zapłatę w mechanizmie podzielonej płatności. Przez pierwsze miesiące 2027 roku księgowość powinna więc patrzeć na datę wystawienia faktur powyżej 15 000 zł. Sama data płatności nie wystarczy.
Reszta ustawy, czyli zmiany w informacji o cenach transferowych, wejdzie w życie 14 dni po ogłoszeniu. Firmy z transakcjami z podmiotami powiązanymi nie będą już składać w tej informacji oświadczenia o zgodności dokumentacji ze stanem rzeczywistym. Mikro i mali przedsiębiorcy nie podadzą ogólnych informacji finansowych. Informację podpisze też pełnomocnik do składania e-deklaracji.
Pierwsza Misja AI · Kodożercy
AI zmienia rynek pracy. Zacznij rozumieć, o co chodzi.
Kurs Pierwsza Misja AI to najkrótszy kurs, po którym naprawdę rozumiesz AI, a na koniec możesz to pokazać certyfikatem. Fabuła w konwencji science fiction i gamifikacja sprawiają, że nie nudzisz się ani minuty.
Dołącz do kursantów →
Co zostaje bez zmian: VAT, ZAW-NR i gotówka
Ustawa zmienia wyłącznie ustawy o PIT i CIT. Przepisów o VAT i Ordynacji podatkowej nie dotyka, więc trzy rzeczy zostają tak, jak są.
Odpowiedzialność solidarna za VAT dostawcy. Według art. 117ba § 1 Ordynacji podatkowej firma, która zapłaci na rachunek spoza wykazu, odpowiada całym majątkiem za zaległy VAT dostawcy w części przypadającej na tę dostawę. Dotyczy to tych samych transakcji powyżej 15 000 zł. Uzasadnienie projektu mówi to wprost: po zmianie podatnicy “będą wciąż ponosić odpowiedzialność solidarną”. Uwolnić się od niej można jak dotąd: złożyć zawiadomienie ZAW-NR w ciągu 7 dni od zlecenia przelewu (art. 117ba § 3 pkt 2). Formularz jest w e-Urzędzie Skarbowym.
Sankcja za pominięcie obowiązkowego split payment w VAT. Dotyczy faktur powyżej 15 000 zł na towary i usługi z załącznika nr 15 do ustawy o VAT. Jeśli zapłacisz taką fakturę zwykłym przelewem, urząd może ustalić dodatkowe zobowiązanie: 30% kwoty VAT przypadającej na te towary i usługi (art. 108a ust. 7). Sankcji nie ma, jeśli dostawca rozliczył cały VAT z faktury (art. 108a ust. 8). Rząd uznał, że ta sankcja wystarczy, i dlatego zdjął drugą, w kosztach.
Gotówka powyżej 15 000 zł. Zapłata gotówką za fakturę z transakcji B2B powyżej 15 000 zł nadal nie jest kosztem, w tej części, w jakiej zapłacono gotówką. To jedyny przypadek, który nowy art. 22p ust. 1 zostawia.
Biała lista dziś i od 2027 roku: tabela zmian
Zestawienie dotyczy transakcji z innym przedsiębiorcą o wartości powyżej 15 000 zł, z dostawcą zarejestrowanym jako czynny podatnik VAT.
| Sytuacja | Faktura wystawiona do 31.12.2026 | Faktura wystawiona od 1.01.2027 |
|---|---|---|
| Przelew na rachunek spoza białej listy, bez ZAW-NR: koszt w PIT i CIT | wydatek wypada z kosztów | wydatek zostaje w kosztach |
| Ten sam przelew: VAT dostawcy | odpowiedzialność solidarna | odpowiedzialność solidarna bez zmian |
| ZAW-NR złożone w 7 dni | chroni koszt i wyłącza odpowiedzialność w VAT | potrzebne tylko do wyłączenia odpowiedzialności w VAT |
| Zwykły przelew mimo obowiązkowego split payment | wydatek wypada z kosztów, w VAT możliwa sankcja 30% | wydatek zostaje w kosztach, możliwa sankcja 30% w VAT zostaje |
| Zapłata gotówką | wydatek wypada z kosztów | wydatek wypada z kosztów |
| Pośrednik w zapłacie, np. faktor, przelew spoza wykazu | przychód do opodatkowania | bez przychodu z tego tytułu |
Biała lista do końca 2026 roku: co zrobić teraz
Do końca roku nie zmienia się nic. Przelew na rachunek spoza wykazu przy fakturze z 2026 roku dalej zabiera koszt. Przy zwykłym przelewie koszt ratuje ZAW-NR złożone w 7 dni. To samo dotyczy faktur z 2026 roku płaconych w 2027 roku.
Od stycznia sprawdzanie rachunku też nie zniknie, bo zostaje ryzyko w VAT. Zmieni się stawka błędu. Pomyłka przy fakturze z 2027 roku nie zabierze już kosztu, ale dalej może oznaczać odpowiedzialność za cudzy zaległy VAT. Procedurę “sprawdź rachunek przed zapłatą” warto więc zostawić, a przegląd księgowy skupić na datach wystawienia faktur na przełomie roku.
Firmy, które sprawdzają rachunki automatycznie, mają dziś inną sprawę do załatwienia. Ministerstwo Finansów przeniosło API wykazu podatników VAT na nowy adres. Od 15 października 2026 roku stara usługa wl-api.mf.gov.pl przekierowuje na wykazpodatnikowvat.mf.gov.pl/api i działa do 1 grudnia 2026 roku. Ministerstwo zapowiada też zmianę certyfikatu witryny. Integracja z zapisanym starym adresem przestanie więc działać po 1 grudnia, a ta, która przypina konkretny certyfikat, może mieć kłopot już teraz. Pełna metoda search ma limit 100 zapytań dziennie (do 30 podmiotów naraz), a uproszczona check 5000 podmiotów.
Na przełomie roku firmy czeka też KSeF. Od 2027 roku obejmie również najmniejszych przedsiębiorców, o czym piszemy w tekście o KSeF dla JDG i małych firm. Jeśli i tak przebudowujesz obieg faktur, sprawdź, co da się zautomatyzować, na przykładzie automatyzacji faktur w e-commerce.
{ integracje systemów }Sklep, księgowość i CRM nie rozmawiają ze sobą?
Łączymy systemy, których używasz na co dzień, z KSeF, Allegro i BaseLinkerem, żeby dane przestały krążyć w arkuszach i mailach. Zaczynamy od połączenia, które dziś zabiera najwięcej czasu.
Najczęstsze pytania o białą listę po zmianie
Czy od 2027 roku nie trzeba sprawdzać białej listy?
Nie. Białą listę nadal trzeba sprawdzać, bo chroni przed ryzykiem w VAT. Po zmianie przelew poza wykaz nie zabierze kosztu w PIT i CIT. Przy transakcji powyżej 15 000 zł nadal grozi jednak solidarną odpowiedzialnością za zaległy VAT dostawcy (art. 117ba Ordynacji podatkowej).
Czy ZAW-NR będzie potrzebne po 2027 roku?
Tak, choć tylko dla VAT. Przy fakturze z 2027 roku zawiadomienie złożone w ciągu 7 dni od zlecenia przelewu wyłącza solidarną odpowiedzialność za VAT dostawcy. Kosztów w PIT i CIT nie musi już ratować.
Podsumowanie
Ustawa podpisana 15 października 2026 roku znosi sankcję w PIT i CIT za przelew na rachunek spoza białej listy i za ominięcie split payment. Działa wyłącznie dla faktur wystawionych od 1 stycznia 2027 roku. Faktura z 2026 roku, nawet zapłacona w styczniu, idzie po staremu. Przy zwykłym przelewie na rachunek spoza wykazu koszt ratuje wtedy ZAW-NR złożone w 7 dni. Ustawa nie zmienia VAT. Solidarna odpowiedzialność za zaległy VAT dostawcy, sankcja 30% za pominięcie obowiązkowego split payment i sam ZAW-NR zostają. Zapłata gotówką za fakturę powyżej 15 000 zł dalej nie jest kosztem. Białą listę trzeba więc sprawdzać także w 2027 roku. Ustawa czeka na ogłoszenie w Dzienniku Ustaw, a firmy z automatyczną weryfikacją rachunków mają czas do 1 grudnia na zmianę adresu API.
Newsletter · DevstockAcademy & Kodożercy
Bądź na bieżąco ze światem IT, AI i automatyzacji
Co wtorek: newsy z branży, praktyczne tipy i narzędzia które warto znać. Zero spamu.
