Monitoring miejski na żywo dla policji? UODO jest przeciw

Policja proponuje polskim gminom porozumienia o stałym podglądzie na żywo, przez który cały monitoring miejski trafiałby do niej, a Prezes UODO ocenia, że prawo na to nie pozwala. Mirosław Wróblewski opisał to w piśmie do ministra spraw wewnętrznych i administracji Marcina Kierwińskiego z 23 września 2026 roku (znak DPNT.413.7.2026). Urząd opublikował je razem z komunikatem 14 października. Drugi wątek pisma dotyczy legalności stosowania przez policję i straże miejskie kamer z rozpoznawaniem twarzy lub analizą innych cech biometrycznych. Według UODO w polskim prawie brakuje na to podstawy ustawowej. Prezes UODO prosi ministra o analizę i zmianę przepisów, a odpowiedzi oczekuje w ustawowym terminie 30 dni od otrzymania pisma.

Monitoring miejski na żywo: czego policja chce od gmin

Według UODO projekty porozumień składane samorządom są bardzo szerokie. Policja miałaby dostać zasadniczo wszystkie dane z monitoringu w publicznych miejscach danego miasta. Do tego podgląd w czasie rzeczywistym ze wszystkich kamer, także specjalnych: na statkach latających, w pojazdach, mobilnych i tymczasowych. Projekty przewidują też pełny dostęp do infrastruktury sieci monitoringu. Porozumienia miałyby obowiązywać na czas nieokreślony.

Cel w tych dokumentach jest opisany ogólnie, przez odwołanie do zadań i czynności z art. 1 i 14 ustawy o Policji. UODO nazywa to celem “wysoce ogólnym, wręcz blankietowym”, bo te dwa przepisy obejmują niemal wszystko, czym zajmuje się policja.

Pismo nie podaje, które gminy dostały takie propozycje ani czy którąś już podpisano. Wiadomo tylko, że UODO dostaje w tej sprawie sygnały od samorządów. Pismo jest też odpowiedzią na stanowisko ministerstwa ze stycznia 2026 roku. Jego treści UODO nie ujawnia.

Pierwsza Misja AI · Kodożercy

Używasz AI codziennie, ale czy robisz to dobrze?

Kurs Pierwsza Misja AI pokaże Ci techniki promptowania, które naprawdę działają. Praktyczne ćwiczenia na żywym modelu, gamifikacja i certyfikat.

Sprawdź program kursu →

Kiedy policja może dostać nagranie z monitoringu miejskiego

Policja może dostać nagranie z monitoringu miejskiego w konkretnej sprawie i w zakresie potrzebnym do tej sprawy. Podstawą jest art. 20 ustawy o Policji: urzędy i inne instytucje publiczne mają obowiązek nieodpłatnie udostępniać jej dane ze swoich zbiorów, co do zasady na wniosek. UODO nie kwestionuje też dostępu czasowego i ograniczonego, związanego z konkretną sprawą albo konkretnym zagrożeniem. Według urzędu taki dostęp “będzie w niektórych sytuacjach jak najbardziej zasadny”.

Spór dotyczy stałego podglądu. W tym kontekście pada art. 20 ust. 1e, który pozwala urzędowi dać policji dostęp przez teletransmisję, bez składania wniosków. UODO uznaje powoływanie się na ten przepis za niewłaściwe. Tekst jednolity ustawy o Policji stawia jednak warunki: pisemną zgodę podmiotu i łącznie trzy wymogi. Policja musi rejestrować, kto, kiedy, po co i jakie dane pobrał. Musi mieć zabezpieczenia przed użyciem danych niezgodnie z celem. Dostęp musi też wynikać ze specyfiki jej zadań. UODO zwraca uwagę, że przepis mówi o “zbiorach danych”, czyli rejestrach, z których pobiera się pojedyncze informacje. Podgląd wszystkich kamer na żywo w ten model się nie mieści.

Gmina prowadzi monitoring na podstawie art. 9a ustawy o samorządzie gminnym. Celem jest porządek publiczny, bezpieczeństwo mieszkańców oraz ochrona przeciwpożarowa i przeciwpowodziowa. Nagrania z danymi osobowymi gmina przechowuje najwyżej 3 miesiące, a potem je niszczy, chyba że zostały zabezpieczone na podstawie innych przepisów. UODO podkreśla, że gmina nie może przekazać tego zadania policji porozumieniem. Przy stałym podglądzie policja przetwarzałaby te same dane co gmina, ale do innych, niedookreślonych celów.

Dla mieszkańca wynika z tego jedna praktyczna rzecz. Jeśli nagranie z miejskiej kamery ma być dowodem, na przykład przy kolizji albo kradzieży, zgłoś sprawę policji od razu. Wtedy policja może wystąpić o potrzebny fragment, zanim gmina usunie nagranie. Podobne zasady proporcji UODO stosuje do prywatnych kamer, co opisywaliśmy przy karze za kamerę nagrywającą posesję sąsiada.

Rozpoznawanie twarzy w miejskich kamerach bez podstawy w ustawie

Według Prezesa UODO polskie prawo nie daje policji podstawy do przetwarzania danych biometrycznych przez monitoring. Wizerunek twarzy staje się daną biometryczną, gdy system przetwarza go technicznie, żeby jednoznacznie rozpoznać człowieka. Takie dane wolno przetwarzać tylko wtedy, gdy jest to “ściśle niezbędne” do konkretnych celów: zapobiegania przestępstwom, prowadzenia dochodzeń, ich wykrywania lub ścigania oraz wykonywania kar. Wymaga to jasnego przepisu rangi ustawy.

Ogólne przepisy ustawy o Policji pozwalają jej przetwarzać wizerunki twarzy przy wykrywaniu i ściganiu sprawców przestępstw. UODO omawia też art. 20 ust. 1aa, który według urzędu czeka na wejście w życie. Wprowadziła go ustawa o udziale Polski w unijnym systemie wjazdu i wyjazdu (EES), a zacznie działać w terminie z decyzji Komisji Europejskiej. Według UODO ten przepis dotyczy identyfikacji konkretnej osoby: sprawcy, poszukiwanego albo typowanego w sprawie. Nie może być podstawą do stałego skanowania twarzy wszystkich przechodniów ani do badań przesiewowych.

UODO pisze, że dostaje coraz więcej pytań o legalność kamer z rozpoznawaniem twarzy, także od samej policji. Pismo nie wskazuje miasta, w którym taki system działa. Ryzyko błędnego dopasowania nie jest teoretyczne, co pokazała sprawa z USA opisana w tekście o kobiecie aresztowanej na 108 dni po wskazaniu przez system rozpoznawania twarzy.

Co mówi AI Act o rozpoznawaniu twarzy w czasie rzeczywistym

AI Act od 2 lutego 2025 roku co do zasady zakazuje wykorzystywania systemów AI do zdalnej identyfikacji biometrycznej w czasie rzeczywistym w przestrzeni publicznej do celów ścigania przestępstw. Wyjątek wymaga bezwzględnej konieczności i służy tylko potwierdzeniu tożsamości konkretnej poszukiwanej osoby. Art. 5 ust. 1 lit. h rozporządzenia 2024/1689 dopuszcza trzy cele:

1. ukierunkowane poszukiwanie ofiar uprowadzeń, handlu ludźmi lub wykorzystywania seksualnego oraz osób zaginionych;
2. zapobieżenie konkretnemu, istotnemu i bezpośredniemu zagrożeniu życia lub bezpieczeństwa fizycznego ludzi albo rzeczywistemu i aktualnemu lub rzeczywistemu i dającemu się przewidzieć zagrożeniu atakiem terrorystycznym;
3. lokalizowanie lub identyfikowanie podejrzanego o przestępstwo z załącznika II, za które górna granica kary pozbawienia wolności wynosi co najmniej 4 lata.

Użycie wymaga co do zasady uprzedniego zezwolenia organu wymiaru sprawiedliwości albo niezależnego organu administracyjnego, który wydaje wiążące decyzje. W pilnej sytuacji system można uruchomić wcześniej, ale wniosek trzeba złożyć najpóźniej w ciągu 24 godzin. Po odmowie system natychmiast się wyłącza, a dane i wyniki trzeba odrzucić i usunąć. Te wyjątki działają tylko wtedy, gdy państwo dopuści je ustawą krajową (art. 5 ust. 5). Systemy zdalnej identyfikacji biometrycznej trafiły też na listę wysokiego ryzyka w załączniku III.

UODO prosi, żeby nowe przepisy poprzedził test prywatności i analiza zgodności z AI Act, zwłaszcza z zakazanymi praktykami. Polską ustawę o systemach AI, która ustala nadzór nad tym rozporządzeniem, omawialiśmy w tekście o obowiązkach firm z ustawy o systemach AI.

Jakiej ustawy chce Prezes UODO

Prezes UODO chce kompleksowego uregulowania w ustawie monitoringu prowadzonego przez policję, łącznie z monitoringiem z biometrycznym rozpoznawaniem tożsamości. Według pisma przepisy powinny wprowadzić:

1. konkretną podstawę prawną;
2. właściwe określenie warunków przetwarzania;
3. metody, środki techniczne, zakres oraz formy przetwarzania;
4. sposoby postępowania z danymi sensytywnymi;
5. środki ochrony praw osób, których dane dotyczą;
6. przejrzyste określenie celów, do jakich monitoring biometryczny może być stosowany, i zakresu, w jakim jest niedozwolony.

Jeśli taki monitoring miałby obejmować szerszy krąg osób, przepisy powinny dodatkowo określać wyczerpująco i przejrzyście:

1. rodzaje przestępstw, zjawisk kryminogennych lub działań prewencyjnych, przy których wolno użyć biometrycznej identyfikacji, z ograniczeniem do najpoważniejszych czynów i zagrożeń;
2. reguły dostępu do zebranych danych i ich wykorzystywania;
3. sposoby i zakres udostępniania danych, w szczególności innym służbom państwa;
4. czas, po którym dane, które nie stały się dowodem w sprawie, zostaną usunięte.

Osobnej analizy wymaga ustawa o strażach gminnych: czy strażnicy w ogóle mogą używać biometrii, a jeśli tak, to w jakim zakresie.

Pismo trafiło do wiadomości Rzecznik Praw Obywatelskich Sylwii Gregorczyk-Abram. Biuro RPO już w styczniu 2021 roku, za poprzedniego rzecznika, pytało szefa ABW o dostęp do kamer w warszawskich tramwajach, choć w żądaniu ABW nie wskazano ani podstawy, ani celu. Podobnym tematem, czyli kamerą noszoną na twarzy, zajmowaliśmy się przy inteligentnych okularach i odpowiedzialności za nagranie.

Podsumowanie

Prezes UODO w piśmie z 23 września 2026 roku ocenia, że policja nie ma podstawy prawnej do stałego podglądu wszystkich kamer monitoringu miejskiego. Według urzędu nie może jej też tworzyć porozumienie z gminą. Policja nadal może dostać nagranie w konkretnej sprawie, a UODO dopuszcza też dostęp czasowy i ograniczony. Rozpoznawanie twarzy przez monitoring wymaga wyraźnej podstawy ustawowej, której obecne przepisy według UODO nie przewidują. AI Act dopuszcza identyfikację na żywo tylko w trzech wąskich sytuacjach, co do zasady po zezwoleniu sądu albo niezależnego organu. Nie wiadomo, które gminy dostały propozycje porozumień, czy któreś podpisały i co odpowie MSWiA. Ministerstwo ma na odpowiedź 30 dni od otrzymania pisma. Mieszkaniec, który potrzebuje nagrania jako dowodu, powinien zgłosić sprawę policji szybko, bo gmina przechowuje je najwyżej 3 miesiące.

Mateusz Wojdalski

Specjalista SEO i content marketingu w Devstock. Zajmuję się strategią treści, automatyzacją procesów marketingowych i wdrożeniami AI w codziennej pracy. Badam nowe narzędzia, adaptuję je do realnych zadań i piszę o tym, co faktycznie działa.