Przy sąsiednim stoliku ktoś ma na nosie inteligentne okulary. Z wyglądu nie różnią się od zwykłych, a w oprawce siedzą kamera i mikrofon. Osoba naprzeciwko nie ma jak sprawdzić, czy właśnie coś jest rejestrowane. Pytanie, które się wtedy nasuwa, brzmi zwykle: czy tak wolno. Urząd Ochrony Danych Osobowych zajął się w połowie sierpnia innym, znacznie bardziej praktycznym. Jeśli nagranie już powstało, kto odpowiada za to, co się z nim dalej dzieje? Odpowiedź urząd formułuje krótko. Odpowiedzialność prawną za bezprawne gromadzenie lub rozpowszechnianie cudzych danych ponosi ten, kto te okulary nosi.
Decyduje cel nagrania, nie moment publikacji
Prezes UODO Mirosław Wróblewski przypomniał w komunikacie z 13 sierpnia 2026 roku zasadę, która brzmi technicznie, a rozstrzyga bardzo przyziemne sytuacje. Każde przetwarzanie danych w celach innych niż czysto osobiste lub domowe podlega zasadom RODO. Kluczowe słowo w tym zdaniu to cel. Nie miejsce, nie rodzaj sprzętu i nie liczba osób w kadrze.
Zdjęcie zrobione znajomym na tarasie po to, żeby zostało w rodzinnym albumie, mieści się w wyłączeniu. Ten sam materiał nagrany na potrzeby firmowe albo wrzucony na otwarty profil zwykle już nie, bo cel przestaje być czysto osobisty. Publikacja jest tu więc mocną poszlaką, a nie samą regułą. O kwalifikacji przesądza to, po co nagranie powstało i do czego jest używane.
Urząd formułuje przy tym warunek ostrożnie i tej ostrożności nie warto gubić w streszczeniu. Rejestrowanie obrazu oraz dźwięku może stanowić przetwarzanie danych osobowych, jeżeli dochodzi do utrwalenia czyjegoś wizerunku, na przykład głosu. Słowo “może” stoi tam zamiast słowa “zawsze” i nie jest to przypadek. Podobny mechanizm opisywaliśmy przy notatniku AI, który nagrywał spotkania, nie pokazując się na liście uczestników. Tam problemem też nie było samo nagranie, tylko to, że druga strona nie miała jak o nim wiedzieć.
Odpowiedzialność prawna leży po stronie użytkownika
W materiale dołączonym do komunikatu urząd stawia kluczowe zdanie w osobnej ramce na samym końcu. Wygląda to tak, jakby przewidywał, że bez niego reszta rozmyje się w zbiorze dobrych rad. To ty ponosisz odpowiedzialność prawną za bezprawne gromadzenie lub rozpowszechnianie danych innych osób.
Zdanie dotyczy użytkownika sprzętu i rozjeżdża się z tym, jak zwykle myślimy o kupionej elektronice. Przy większości urządzeń zakładamy, że zgodność z przepisami załatwił producent, a nasza rola kończy się na kliknięciu w zgodę przy pierwszym uruchomieniu. Komunikat nie rozstrzyga, za co odpowiada wytwórca okularów, i nie ma sensu tego za urząd dopowiadać. Mówi natomiast wprost, po czyjej stronie leży odpowiedzialność za to, co trafiło w kadr.
Urząd rozdziela przy tym dwie czynności, które w potocznym rozumieniu zlewają się w jedną. Informowanie osób w pobliżu, że urządzenie może rejestrować obraz lub dźwięk, to jedno zalecenie. Uzyskanie zgody przed udostępnieniem zdjęć albo nagrań innym osobom to drugie, osobne. Uprzedzenie towarzystwa przy stole, że okulary nagrywają, nie jest tym samym co zgoda na wrzucenie materiału gdziekolwiek dalej.
Toaleta, gabinet lekarski, szkoła i basen
Cztery miejsca urząd wymienia z nazwy i jest to najbardziej stanowczy fragment całego materiału. Zaleca, żeby nie używać inteligentnych okularów w toaletach, gabinetach lekarskich, szkołach ani na basenach, bo tam wszyscy oczekujemy wysokiego stopnia prywatności. Basen pojawia się wyłącznie w załączniku, w samym komunikacie go nie ma. Drobiazg, ale mówiący coś o tym, że lista powstawała z myślą o realnych sytuacjach, a nie o katalogu prawnym.
Najtrudniejsze do wykonania jest jednak zalecenie brzmiące najniewinniej. Daj innym znać, że korzystasz z inteligentnych okularów. Wygląda rozsądnie do momentu, w którym trzeba to powiedzieć na głos. Przy wejściu do windy, na spotkaniu z klientem albo w kolejce do kasy. Tego punktu nie da się odhaczyć zmianą ustawień, bo wymaga odezwania się do obcych ludzi. Jest to zresztą najsłabsze ogniwo całej listy.
Pozostałe zalecenia z dziewięciu mieszają konfigurację z zachowaniem. Po stronie sprzętu trzeba przeczytać instrukcję i zasady przetwarzania danych, które powinien przekazać producent lub sprzedawca. Dalej idzie ograniczenie uprawnień powiązanych aplikacji, wyłączanie kamery i mikrofonu, gdy nie są potrzebne, oraz kasowanie nagrań. Po stronie zachowania: zachować taką samą ostrożność jak przy aparacie i telefonie. Zapytać o zgodę przed udostępnieniem materiału i zastanowić się nad skutkami publikacji. Nawet pozornie niewinne nagranie może mieć dla kogoś długotrwałe konsekwencje i urząd pisze o tym wprost.
Nagranie rzadko zostaje na urządzeniu
Lista ryzyk w materiale UODO ma sześć pozycji i nie układa się w prosty podział na chwilę nagrywania i to, co dzieje się potem. Zakres zbieranych danych dotyczy obu tych etapów naraz, bo urządzenie może gromadzić nie tylko obraz i dźwięk, ale też inne informacje, na przykład o położeniu. Osobno urząd wymienia przesyłanie danych do państw trzecich, które nie zapewniają wystarczającej ochrony. Naruszenie prywatności, czyli nieuprawniona publikacja utrwalonego wizerunku albo rozmowy, może z kolei nastąpić na każdym etapie.
Osobno urząd wymienia nadużycia z użyciem sztucznej inteligencji. Dane z okularów mogą być analizowane przez systemy AI i łączone z innymi informacjami. To jest ta część, która odróżnia dzisiejsze okulary od kamerki sprzed dekady, bo samo nagranie jest w niej dopiero surowcem. O tym, co się dzieje, gdy nagrania domyślnie zasilają model firmy, pisaliśmy przy okazji zmiany regulaminu Twitcha.
Zostaje ryzyko, które urząd nazywa ciągłą obserwacją. Stałe rejestrowanie otoczenia może wywoływać u osób w pobliżu poczucie ciągłej kontroli i braku swobody. Chodzi więc o skutek powstający po stronie osoby postronnej, zanim ktokolwiek w ogóle zajrzy do nagrania. Jak powszechny jest ten niepokój, pokazuje badanie przywołane przez UODO. W styczniowym sondażu francuskiego organu ochrony danych 67 procent ankietowanych Francuzów uznało, że inteligentne okulary zagrażają prywatności. Przy kamerach miejskich Prezes UODO idzie dalej i ocenia, że rozpoznawanie twarzy w monitoringu miejskim nie ma dziś podstawy w ustawie.
W pracy wyłączenie domowe nie działa
Komunikat adresowany jest do użytkownika prywatnego i sytuacji pracowniczej nie rozstrzyga. Jedno wynika z niego jednak bez naciągania. Jeśli ktoś nagrywa w okularach na spotkaniu z klientem, na budowie albo w gabinecie, cel takiego nagrania nie jest ani osobisty, ani domowy. Wyłączenie, na które powołuje się urząd, przestaje wtedy działać.
Dalej zaczyna się obszar, którego dokument nie obejmuje, i lepiej powiedzieć to wprost, niż zgadywać za urząd. Komunikat nie rozstrzyga, kto odpowiada za przetwarzanie danych w sytuacji pracowniczej ani jak firma miałaby to uregulować. Zostawia natomiast pytanie, które przy okularach jest trudniejsze niż przy telefonie, bo telefon w wyciągniętej ręce widać, a okulary na nosie wyglądają jak okulary. Osobno, i już poza tym komunikatem, opisywaliśmy procedurę zgłoszenia naruszenia ochrony danych w ciągu 72 godzin.
Pierwsza Misja AI · Kodożercy
Pierwszy raz z AI? Zaczynasz od zera.
Pierwsza Misja AI to kurs dla osób bez technicznego przygotowania. Nie musisz pisać kodu ani znać żargonu. Dowiesz się jak działa AI, jak promptować i jak korzystać z niej w pracy.
Wejdź na pokład →
Najczęstsze pytania
Czy wystarczy uprzedzić, że nagrywam?
Komunikat UODO tego nie przesądza i nie należy czytać go jak porady prawnej. Urząd przedstawia dwa osobne zalecenia i warto je rozróżniać. Pierwsze dotyczy chwili nagrywania: daj innym znać, że korzystasz z inteligentnych okularów, a urządzenie może rejestrować obraz lub dźwięk. Drugie dotyczy udostępniania: przed przekazaniem zdjęć lub nagrań innym osobom upewnij się, że masz na to zgodę osób, które się na nich znajdują. W praktyce oznacza to, że uprzejme uprzedzenie na początku spotkania nie jest tym samym co zgoda na publikację. Urząd wymienia oba kroki obok siebie, jako osobne punkty tej samej listy.
Czy zdjęcie znajomych na urodzinach to już przetwarzanie danych osobowych?
Utrwalenie czyjegoś wizerunku lub głosu może być przetwarzaniem danych osobowych i urząd pisze o tym wprost. Osobną sprawą jest to, czy stosuje się do niego RODO. Jeżeli zdjęcie powstaje wyłącznie w celu osobistym lub domowym, wchodzi wyłączenie, na które UODO powołuje się w pierwszym akapicie komunikatu. Przepisów nie napisano po to, żeby ścigać rodzinne albumy. Sytuacja zmienia się, gdy cel przestaje być osobisty i domowy, czyli na przykład wtedy, gdy materiał trafia do komunikacji firmowej albo służy promocji.
Podsumowanie
Sierpniowy materiał UODO nie zmienia przepisów i nie wprowadza nowych obowiązków, bo RODO obowiązuje w Polsce od 2018 roku. Urząd przypomina jedynie, jak stosować je do sprzętu, po którym nie widać, że pracuje. Praktyczna zawartość tego przypomnienia sprowadza się do trzech rzeczy. O zastosowaniu przepisów decyduje cel przetwarzania, a nie miejsce ani rodzaj urządzenia. Odpowiedzialność prawną za bezprawne gromadzenie lub rozpowszechnianie cudzych danych urząd przypisuje użytkownikowi sprzętu. Poinformowanie otoczenia o nagrywaniu i uzyskanie zgody na udostępnienie to dwa osobne zalecenia, wymienione w dokumencie obok siebie. Reszta listy dzieli się na ustawienia urządzenia i zwykłą ostrożność. Zostaje jeden punkt, którego żadna konfiguracja nie załatwi: powiedzieć na głos osobie obok, że sprzęt na nosie może właśnie nagrywać. Osoba obok może dziś przynajmniej spróbować wykryć takie okulary w pobliżu, choć z ograniczeniami, które opisujemy w tekście o aplikacji ZuckOff.
Newsletter · DevstockAcademy & Kodożercy
Bądź na bieżąco ze światem IT, AI i automatyzacji
Co wtorek: newsy z branży, praktyczne tipy i narzędzia które warto znać. Zero spamu.
