Poselski projekt zmiany art. 191a kk przewiduje od 3 miesięcy do 5 lat więzienia za rozpowszechnianie bez zgody nagiego wizerunku wygenerowanego przez AI. Sąd Najwyższy i Prokurator Generalny ostrzegają, że w tym brzmieniu przepis obejmie też jawne karykatury i postaci, które nie istnieją. Projekt posłów KO (druk 3268) od 4 listopada 2026 roku czeka na pierwsze czytanie w Sejmie. Uwagi SN, prokuratury i radców prawnych są dostępne w aktach druku na stronie Sejmu. Nikt nie odpowiada dziś karnie na podstawie tego przepisu, bo Sejm nad nim jeszcze nie głosował. Stan na 14 listopada, godz. 16:05.
Co zmienia projekt w art. 191a kk
Projekt dopisuje do tego artykułu nowy § 1a, który wprost obejmuje wizerunki wytworzone albo przerobione cyfrowo. Jego brzmienie z druku nr 3268:
“Tej samej karze podlega, kto bez zgody rozpowszechnia wizerunek osoby nagiej lub osoby w trakcie czynności seksualnej, wytworzony lub przetworzony przy użyciu technik cyfrowych, w szczególności sztucznej inteligencji.”
“Ta sama kara” to kara z obecnego § 1, czyli pozbawienie wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Obecny § 1 karze za utrwalanie nagiego wizerunku przemocą, groźbą albo podstępem oraz za rozpowszechnianie go bez zgody. Paragraf 2 mówi, że ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego. Tak brzmi tekst jednolity Kodeksu karnego (Dz.U. 2026 poz. 1342).
Projekt wnieśli 7 października 2026 roku posłowie Koalicji Obywatelskiej, a reprezentuje ich posłanka Monika Rosa. To projekt poselski, nie rządowy. Według przebiegu prac w Sejmie 4 listopada skierowano go do pierwszego czytania na posiedzeniu Sejmu.
Co jeszcze jest w druku 3268
Poza art. 191a projekt zmienia dwa przepisy chroniące dzieci. W art. 202 podnosi kary za treści pornograficzne z udziałem małoletnich. Realistyczne deepfake’i, które “mogą wywołać przekonanie o autentycznym udziale małoletniego”, mają być karane jak materiały prawdziwe. Za samo wytworzenie takich treści cyfrowo, także bez zamiaru rozpowszechniania, przewiduje karę od 3 miesięcy do 5 lat. W art. 200a dodaje karalność nieudolnego groomingu, czyli nawiązywania kontaktu w celu seksualnego wykorzystania dziecka, gdy sprawca myli się co do rozmówcy. Sądzi, że pisze z dzieckiem poniżej 15 lat, a rozmawia na przykład z botem. Ustawa miałaby wejść w życie 30 dni po ogłoszeniu.
Dlaczego obecny art. 191a nie wystarcza przy deepfake’ach
Obecny przepis chroni przed rozpowszechnianiem wizerunku nagiej osoby, ale przy deepfake’ach nagie ciało zwykle nie należy do pokrzywdzonego. Autorzy projektu piszą w uzasadnieniu, że według literatury prawniczej przepis nie powinien obejmować tzw. treści hybrydowych. Chodzi o materiały, w których twarz konkretnej osoby nałożono na cudze albo całkowicie wygenerowane ciało.
Uzasadnienie przywołuje dwa przykłady. Pierwszy to sprawa polskiej nastolatki, której zdjęcia rówieśnicy cyfrowo “rozebrali” w drugiej połowie 2025 roku. Organy ścigania początkowo nie znalazły podstaw do wszczęcia postępowania. Drugi to masowe generowanie “rozbieranych” zdjęć przez model Grok na platformie X na przełomie 2025 i 2026 roku.
Projekt ma też wdrożyć część unijnej dyrektywy 2024/1385 o zwalczaniu przemocy wobec kobiet. Nakazuje ona karać tworzenie lub przerabianie materiałów pozorujących udział osoby w czynnościach seksualnych, a potem ich publiczne udostępnianie bez jej zgody, gdy może to wyrządzić tej osobie poważną szkodę. Sąd Najwyższy przypomina w opinii, że termin wdrożenia dyrektywy mija 14 czerwca 2027 roku.
Co zarzuca Sąd Najwyższy: karykatury i satyra
Sąd Najwyższy popiera kierunek projektu, ale ostrzega, że § 1a nie wymaga, by materiał udawał prawdziwy. Uwagi przygotowało Biuro Studiów i Analiz SN 28 października 2026 roku. Do Sejmu przesłał je 2 listopada SSN Zbigniew Kapiński (opinia SN, druk 3268-002).
Według SN przepis czytany dosłownie obejmie także rozpowszechnianie bez zgody jawnie nierealistycznych, karykaturalnych lub satyrycznych przeróbek nagiego wizerunku. Jako przykład SN podaje “prymitywny fotomontaż o czytelnie prześmiewczym charakterze dotyczący osoby publicznej”. Taki zakres, zagrożony karą do 5 lat, wchodzi według SN w napięcie z wolnością wypowiedzi z art. 54 Konstytucji i art. 10 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Kodeks karny nie ma osobnego wyjątku dla sztuki czy satyry.
SN proponuje trzy poprawki redakcyjne:
- Dopisać znamię pozoru autentyczności, wzorowane na definicji deepfake’a z unijnego aktu o sztucznej inteligencji, na przykład “wizerunek (…) mogący wywołać przekonanie, że przedstawia on autentyczny wizerunek tej osoby”.
- Zamienić “bez zgody” na “bez jej zgody” albo “bez zgody tej osoby”, żeby było jasne, czyja zgoda się liczy.
- Zamienić “wizerunek osoby” na “wizerunek innej osoby”, czyli konkretnej, rzeczywistej i dającej się zidentyfikować.
SN zauważa też, że poza projektem zostają samo wytworzenie intymnego deepfake’a dorosłej osoby bez rozpowszechniania oraz szantaż takim materiałem. Według SN warto rozważyć osobne ujęcie groźby rozpowszechnienia, bo w praktyce bywa równie dotkliwa jak samo rozpowszechnienie.
Prokuratura: przepis obejmie osoby, które nie istnieją
Prokurator Generalny zwraca uwagę na inny problem: słowa “wizerunek osoby” obejmują także człowieka, który nigdy nie istniał. Opinię z 20 października 2026 roku podpisał z upoważnienia Prokuratora Generalnego Dariusz Korneluk, Pierwszy Zastępca Prokuratora Generalnego (opinia PG, druk 3268-001).
Według prokuratury karalne byłoby nie tylko rozpowszechnianie deepfake’a z prawdziwą osobą, ale “również rozpowszechnianie wizerunku postaci nieprawdziwej”. Prokuratura zauważa też, że wygenerowane obrazy są dziś tak dobre, że ustalenie, czy użyto wizerunku realnego człowieka, często nie będzie możliwe. Sprawca nie mógłby się wtedy powołać na zgodę osoby, bo takiej osoby nie da się wskazać.
To wykracza poza zamiar samych autorów. W uzasadnieniu projektu piszą, że chodzi o “wyłączenie spod penalizacji całkowicie syntetycznych treści dotyczących osób dorosłych, które nie istnieją lub wyraziły zgodę na takie utrwalenie”. Brzmienie przepisu tego nie mówi, więc prokuratura proponuje dopisać przed słowem “osoby” określenie “istniejącej”.
Kto co proponuje: projekt, SN, prokuratura i radcy prawni
Opinie różnią się środkami, ale wszystkie popierają kierunek zmian. Zestawienie z akt druku 3268:
| Kto | Ocena kierunku | Główne zastrzeżenie do § 1a | Proponowana zmiana |
|---|---|---|---|
| Projekt posłów KO | – | – | kara od 3 miesięcy do 5 lat za rozpowszechnianie bez zgody cyfrowo wytworzonego nagiego wizerunku |
| Sąd Najwyższy (28.10.2026) | pozytywna | brak wymogu pozoru autentyczności, ryzyko karania satyry | “bez jej zgody”, “wizerunek innej osoby”, znamię autentyczności |
| Prokurator Generalny (20.10.2026) | aprobata | przepis obejmie osoby nieistniejące | “wizerunek istniejącej osoby” |
| Krajowa Rada Radców Prawnych (10.11.2026) | aprobata ogólnej treści | tryb ścigania § 1a nie jest wpisany wprost | w § 2: “Ściganie przestępstwa określonego w § 1 lub 1a następuje na wniosek pokrzywdzonego” |
Sąd Najwyższy rekomenduje też koordynację projektu z rządowym wdrażaniem dyrektywy 2024/1385. Chodzi o to, by uniknąć kilku nieskoordynowanych nowelizacji tych samych przepisów. Rządowy projekt zmiany Kodeksu karnego z 4 listopada (druk 3333) dotyczy innych przepisów i deepfake’ów nie obejmuje.
Co grozi za deepfake dziś
Dziś odpowiedzialność za deepfake zależy od tego, co przedstawia i komu wyrządza krzywdę. Jednego przepisu wprost o deepfake’ach dorosłych osób w Kodeksie karnym nie ma. Za rozpowszechnianie bez zgody prawdziwego nagiego zdjęcia albo nagrania grozi art. 191a kk, od 3 miesięcy do 5 lat. Przy deepfake’ach autorzy projektu wymieniają w ocenie skutków przepisy o zniesławieniu, znieważeniu i uporczywym nękaniu. Uznają je jednak za niewystarczające, bo budzą wątpliwości interpretacyjne.
Art. 202 § 4b kk już dziś przewiduje do 3 lat więzienia m.in. za produkowanie, rozpowszechnianie lub posiadanie treści pornograficznych z wytworzonym albo przetworzonym wizerunkiem małoletniego uczestniczącego w czynności seksualnej. Projekt dodaje osobne przepisy i surowsze kary przy realistycznych podróbkach.
Niezależnie od prawa karnego zostaje droga cywilna. Osoba, której wizerunek albo głos podrobiono, może żądać usunięcia materiału, przeprosin i zadośćuczynienia. Pierwszy taki wyrok w sprawie głosu wygenerowanego przez AI zapadł 13 listopada w Warszawie, opisaliśmy go w tekście o głosie AI lektora Jarosława Łukomskiego. Jak odróżnić wygenerowany obraz od prawdziwego, pokazujemy w poradniku jak sprawdzić, czy zdjęcie jest z AI.
FAQ
Czy za udostępnienie mema z AI grozi więzienie?
Nie na podstawie tego projektu, bo nie jest prawem. Sejm jeszcze nad nim nie głosował, a projekt czeka na pierwsze czytanie. Ryzyko, o którym piszą SN i prokuratura, dotyczy brzmienia przepisu, gdyby wszedł w życie bez zmian. Chodzi wyłącznie o wizerunki osoby nagiej albo w trakcie czynności seksualnej, a nie o każdy mem z AI.
Czy samo wygenerowanie nagiego zdjęcia dorosłej osoby będzie karalne?
Według projektu nie, bo § 1a karze rozpowszechnianie, a nie samo wytworzenie. Sąd Najwyższy potwierdza w opinii, że to świadomy wybór autorów i mieści się w standardzie dyrektywy. Inaczej jest z treściami z udziałem małoletnich. Projektowany art. 202 § 4aa karze już samo cyfrowe wytworzenie treści pornograficznych, które mogą wywołać przekonanie o autentycznym udziale małoletniego.
Podsumowanie
Poselski projekt zmiany Kodeksu karnego (druk 3268) dopisuje do art. 191a Kodeksu karnego paragraf 1a. Przewiduje od 3 miesięcy do 5 lat więzienia za rozpowszechnianie bez zgody nagiego wizerunku wytworzonego albo przerobionego cyfrowo, w tym przez AI. Sąd Najwyższy popiera cel, ale ostrzega, że bez wymogu pozoru autentyczności przepis obejmie też jawne karykatury i satyrę. Proponuje dopisać “innej osoby” i znamię autentyczności. Prokurator Generalny wskazuje, że karalne byłyby wizerunki osób, które nie istnieją, i proponuje słowo “istniejącej”. Radcy prawni chcą wpisać wprost, że ściganie nastąpi na wniosek pokrzywdzonego. Projekt od 4 listopada 2026 roku czeka na pierwsze czytanie. Treść może się zmienić przed głosowaniem, a terminu prac Sejm nie podał.
