Sąd Okręgowy w Warszawie uznał 13 listopada 2026 roku, że głos AI łudząco podobny do głosu lektora Jarosława Łukomskiego narusza jego dobra osobiste. Według relacji sąd wskazał, że reklama przypisała lektorowi wypowiedzi, których nie wygłosił. Dla firm z syntetycznym lektorem to sygnał ryzyka: głos AI może naruszać dobra osobiste osoby, z którą odbiorcy utożsamiają nagranie. Spółka JFC Polska ma usunąć reklamy, przeprosić lektora i zapłacić mu ponad 47 tys. zł. Według relacji RMF24 i TVN24 sędzia określiła sprawę jako pierwszy taki spór w polskiej praktyce sądowej. Wyrok jest nieprawomocny. Stan na 14 listopada, godz. 9:50.
Co nakazał sąd w sprawie Łukomski przeciwko JFC Polska
Sąd nakazał usunięcie materiałów, zakazał ich dalszego używania oraz zasądził przeprosiny i świadczenia pieniężne. Sprawę prowadził Wydział Własności Intelektualnej Sądu Okręgowego w Warszawie od końca stycznia 2026 roku. Dotyczyła cyfrowego modelu głosu, którego JFC Polska użyła w reklamach bez wiedzy i zgody lektora. Według Wirtualnemedia chodziło o reklamy przydomowych oczyszczalni ścieków. Sędzia Sylwia Wit vel Wilk w większości przyznała rację powodowi.
| Co nakazał sąd | Szczegóły według relacji z 13.11.2026 |
|---|---|
| Usunięcie materiałów | trwałe usunięcie wideo z wygenerowanym głosem i zakaz ich używania w przyszłości |
| Przeprosiny | 45 dni na profilu firmy na Facebooku, 14 dni na jej stronie, publikacja w Wirtualnych Mediach |
| Zadośćuczynienie | 30 tys. zł z odsetkami |
| Rekompensata | ponad 17 tys. zł |
| Koszty procesu | po stronie pozwanej spółki |
Kwoty są niższe od żądanych. Według Wirtualnemedia lektor chciał 50 tys. zł zadośćuczynienia i 102 tys. zł z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia spółki. Sąd uzasadnił obniżkę między innymi wątpliwościami co do sposobu wyceny strat, co podają też RMF24 i TVN24. Pisemnego uzasadnienia jeszcze nie ma, więc dokładnej podstawy prawnej każdej kwoty relacje nie podają.
Dlaczego głos jest dobrem osobistym, skoro nie ma go w Kodeksie cywilnym
Brak głosu w wyliczeniu art. 23 Kodeksu cywilnego nie wyklucza jego ochrony, bo przepis wymienia dobra osobiste przykładowo, a nie zamkniętą listą. Przepis zaczyna wyliczenie od słów “jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć”, a dalej wymienia m.in. nazwisko, pseudonim i wizerunek (tekst jednolity, Dz.U. 2026 poz. 795). Słowa “głos” tam nie ma, ale sądy mogą chronić także dobra spoza wyliczenia.
Według relacji z ogłoszenia wyroku sędzia uznała, że chroniony jest głos każdego człowieka, niezależnie od tego, czy jest rozpoznawalny. Sąd nie przyjął argumentu pełnomocników, że Łukomski ma szczególny “głos premium”. Kluczowe zdanie uzasadnienia cytują PAP, RMF24 i TVN24: “Głos, jako narzędzie identyfikacji powoda, został stworzony przez sztuczną inteligencję i wykorzystany przez przypisanie powodowi wypowiedzi, których nie wygłosił.”
Sąd zakwalifikował reklamę jako deepfake, czyli materiał wygenerowany lub zmieniony przez AI, który przypomina prawdziwą osobę i może zostać uznany za autentyczny. Liczyło się to, czy odbiorca mógł uznać nagranie za prawdziwą wypowiedź lektora. Biegły sądowy ocenił, że “z punktu widzenia percepcji przeciętnego odbiorcy oba głosy należy uznać za wyraźnie (łudząco) podobne”. Deepfake’ami zajmuje się też Sejm: na pierwsze czytanie czeka projekt, który za rozpowszechnianie nagiego deepfake’a bez zgody przewiduje do 5 lat więzienia.
Środki ochrony wynikają z art. 24 i art. 448 Kodeksu cywilnego. Można żądać zaniechania naruszenia, usunięcia jego skutków, na przykład przez oświadczenie odpowiedniej treści, oraz zadośćuczynienia pieniężnego. Szkodę majątkową naprawia się na zasadach ogólnych. To ogólne przepisy o ochronie dóbr osobistych. Relacje nie podają, które artykuły sąd wskazał w wyroku.
Czy ElevenLabs sklonował głos lektora
Dostępne relacje nie pozwalają tego stwierdzić. Według Wirtualnemedia, które powołują się na serwis PolscyLektorzy.pl, grafik JFC Polska zeznał w piątek, że do nagrań użył narzędzia ElevenLabs. Za relacją PAP portal dodaje, że grafik miał korzystać z biblioteki dostępnych głosów AI i zmieniać tempo mówienia oraz sposób wyrażania emocji. Nagrania przygotowywał po polsku, czesku, słowacku i węgiersku.
Z relacji nie wynika, jak powstał model głosu ani czy ktoś wykorzystał do niego nagrania Łukomskiego. Spółka przedstawiła prywatną ekspertyzę liczącą 422 strony. Jej autor twierdził, że podobna barwa dwóch głosów nie musi oznaczać kopiowania. Według relacji sąd oparł się na opinii biegłego sądowego, który ocenił głosy jako “łudząco podobne”.
Dalsze kroki zapowiada strona powoda. Tomasz Bartos, założyciel banku głosów Mikrofonika, który wspierał lektora, ogłosił po wyroku zamiar podjęcia kroków prawnych wobec ElevenLabs. JFC Polska napisała do tvn24.pl, że obie strony zadeklarowały gotowość do rozmów ugodowych. Od ich wyniku spółka uzależnia dalsze kroki procesowe. Przed ostatnią rozprawą prezes spółki mówił “Super Biznesowi”, że firma szanuje pracę lektorów. Oczekiwała jednak wyroku opartego na rzetelnej opinii biegłego.
Co wyrok znaczy dla firm, które używają głosu AI w reklamach
W tej sprawie odpowiadała firma, która opublikowała reklamę, a nie producent narzędzia. Wyrok jest nieprawomocny i dotyczy jednej sprawy, ale pokazuje, jak sąd ocenia podobieństwo głosu. Przed publikacją reklamy z głosem AI warto sprawdzić kilka rzeczy:
- Czy głos przypomina konkretną osobę. Jeśli odbiorcy mogą go utożsamić z kimś istniejącym, bez zgody tej osoby ryzykujesz podobny spór. Dotyczy to także głosu wybranego z biblioteki generatora.
- Na jakich warunkach generator udostępnia głos. Sprawdź w regulaminie, czy głos z biblioteki wolno użyć w reklamie i kto odpowiada za jego pochodzenie.
- Czy masz spisaną zgodę lektora, jeśli klonujesz jego głos. Dla celów dowodowych warto, by umowa określała zakres, czas, języki, kanały i rodzaj treści. Łukomski podkreślał po wyroku, że lektor powinien wiedzieć, “o jakie treści chodzi”.
- Czy nagranie jest deepfake’iem, którego sztuczne pochodzenie trzeba ujawnić. Art. 50 ust. 4 unijnego rozporządzenia o sztucznej inteligencji (AI Act) nakłada ten obowiązek na podmioty stosujące system AI do tworzenia deepfake’ów. Muszą ujawnić, że treść jest sztucznie wygenerowana lub zmanipulowana. Według Komisji Europejskiej przepisy o przejrzystości stosuje się od sierpnia 2026 roku.
Oznaczenie z AI Act nie zastępuje zgody. Polski wyrok oparto na ochronie dóbr osobistych z Kodeksu cywilnego. Samo oznaczenie AI nie gwarantuje, że użycie głosu nie narusza cudzych dóbr osobistych. Jak działa samo klonowanie i jak rozpoznać podróbkę, opisaliśmy w tekście o klonowaniu głosu AI. Legalne generatory z licencjonowanymi głosami porównaliśmy w przeglądzie syntezatorów mowy po polsku.
Co może zrobić osoba, której głos podrobiono
Może żądać zaniechania naruszenia, usunięcia nagrań, przeprosin i zadośćuczynienia, tak jak lektor w tej sprawie. Najpierw warto zabezpieczyć dowody: zapisać nagrania, adresy stron, daty emisji i zrzuty ekranu. Potem można wezwać firmę do usunięcia materiałów, a gdy to nie pomaga, pozwać ją do sądu. Przy reklamie w serwisie społecznościowym da się też zgłosić naruszenie samej platformie.
Sąd podkreślił, że ochrona nie zależy od popularności. Według relacji z ogłoszenia dotyczy głosu każdego człowieka, nie tylko zawodowego lektora. Proces trwał od stycznia do listopada, a w sprawie potrzebna była opinia biegłego, więc trzeba liczyć się z kosztami ekspertyz.
Podsumowanie
Sąd Okręgowy w Warszawie uznał 13 listopada 2026 roku, że reklama JFC Polska z głosem AI łudząco podobnym do głosu Jarosława Łukomskiego była deepfake’iem. Naruszyła dobra osobiste lektora. Spółka ma usunąć materiały, przeprosić go na Facebooku, na stronie i w Wirtualnych Mediach oraz zapłacić 30 tys. zł zadośćuczynienia i ponad 17 tys. zł rekompensaty. Sąd orzekł, że głos każdego człowieka jest chroniony, niezależnie od rozpoznawalności. Wyrok jest nieprawomocny, a strony zapowiadają rozmowy ugodowe. Grafik spółki zeznał, że użył ElevenLabs, ale relacje nie wyjaśniają pochodzenia modelu głosu. Firmy z lektorem AI w reklamach powinny sprawdzić warunki użycia głosu i ryzyko naruszenia praw konkretnej osoby. Powinny też ustalić, czy nagranie wymaga ujawnienia sztucznego pochodzenia zgodnie z AI Act.
