Jednoosobowa firma wysyła zestawy elektroniczne z Krakowa do Niemiec, Francji, Belgii i Austrii. Rozporządzenie PPWR, stosowane w całej Unii od 12 sierpnia 2026 roku, każe jej zarejestrować się w każdym z tych czterech krajów osobno. Do tego dochodzi wyznaczenie w każdym z nich upoważnionego przedstawiciela. Obowiązek nie zależy od wielkości firmy ani od liczby wysłanych paczek. Nie ma też znaczenia, czy sprzedajesz przez własny sklep, przez Etsy czy przez Allegro, bo przepis wprost obejmuje umowy zawierane na odległość. Bez rejestracji nie wolno po raz pierwszy udostępnić opakowania na danym rynku. Rejestruje się dziś w formatach krajowych, bo akt wykonawczy Komisji, który ma je ujednolicić, wciąż jest projektem.
Co dokładnie zaczęło obowiązywać 12 sierpnia
Zaczęło się stosować całe rozporządzenie, a nie wybrany jego rozdział. Akt nazywa się rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z 19 grudnia 2024 roku. Dotyczy opakowań oraz odpadów opakowaniowych, a w Dzienniku Urzędowym Unii ukazał się 22 stycznia 2025 roku. Art. 71 mówi krótko: “Niniejsze rozporządzenie stosuje się od dnia 12 sierpnia 2026 r.”. Jedyny wyjątek to art. 67 ust. 5, który rusza dopiero 12 lutego 2029 roku.
To rozróżnienie bywa mylące i warto je od razu wyprostować. Rozporządzenie weszło w życie ponad rok wcześniej, dwudziestego dnia po publikacji. Dopiero teraz zaczęło się jednak stosować, czyli wywoływać skutki wobec firm. Tego samego dnia stara dyrektywa opakowaniowa z 1994 roku została co do zasady uchylona, choć art. 70 zostawia część jej przepisów w mocy przejściowo, do 2028 albo 2029 roku.
Nie wszystko rusza też naraz po nowej stronie. Rozporządzenie PPWR rozkłada obowiązki na kilka lat i część najgłośniejszych medialnie wymogów ma daty w 2028 i 2030 roku. Dziś działa ta część, która decyduje o tym, kto w ogóle może wystawić towar na sprzedaż w danym kraju.
Taki rozjazd między datą stosowania a resztą kalendarza jest w tym roku regułą, nie wyjątkiem. Dokładnie tak samo zbudowana jest polska ustawa o systemach AI, w której przepisy weszły 11 sierpnia, a kary dopiero pod koniec października. Warto przy takich aktach czytać ostatni artykuł jako pierwszy.
Kogo rozporządzenie nazywa producentem
Słowo “producent” podpowiada tu zupełnie złego adresata. Art. 3 pkt 15 definiuje producenta jako wytwórcę, importera lub dystrybutora. Robi to przy tym “niezależnie od stosowanej przez niego techniki sprzedaży, w tym umów zawieranych na odległość”.
Kluczowe są litery c) i d) tej definicji. Obejmują one podmiot, który po raz pierwszy udostępnia opakowanie albo produkt w opakowaniu bezpośrednio użytkownikom końcowym na terytorium innego państwa członkowskiego.
Przełóżmy to na sytuację z życia. Prowadzisz warsztat druku 3D pod Poznaniem i wysyłasz wydruki do klienta w Niemczech. Nie wytwarzasz kartonu ani folii bąbelkowej, ale to ty pierwszy udostępniasz to opakowanie na niemieckim rynku. W rozumieniu rozporządzenia PPWR jesteś producentem w Niemczech.
Rejestracja osobno w każdym państwie, przedstawiciel w każdym z nich
Art. 44 ust. 2 nakłada obowiązek rejestracji w każdym państwie członkowskim, na terytorium którego producent po raz pierwszy udostępnia opakowania. Wniosek składa się do właściwego organu w każdym takim państwie osobno. Wspólnego, unijnego okienka rozporządzenie nie przewiduje.
Do tego dochodzi drugi obowiązek, o którym mówi się rzadziej, a kosztuje więcej. Art. 45 ust. 3 każe producentowi z liter c) i d) wyznaczyć upoważnionego przedstawiciela do spraw rozszerzonej odpowiedzialności producenta. I znowu w każdym państwie członkowskim innym niż to, w którym ma siedzibę. Przedstawicielem może być osoba fizyczna albo prawna z danego kraju, a warunki współpracy i jej cenę ustala umowa, nie rozporządzenie.
Sam proces ma konkretne ramy. Organ nadaje numer rejestracyjny w terminie nieprzekraczającym dwunastu tygodni od przekazania kompletu informacji. Może przy tym pobierać opłaty, ale rozporządzenie wymaga, żeby były oparte na kosztach i proporcjonalne.
Bez wpisu nie wolno wprowadzić opakowania na rynek
Art. 44 ust. 4 uzależnia pierwsze udostępnienie opakowań w danym państwie od rejestracji producenta albo, w stosownym przypadku, jego upoważnionego przedstawiciela. Wystarczy więc jeden z tych wpisów, ale bez żadnego z nich sprzedaż na tym rynku pozostaje zamknięta do czasu załatwienia papierów.
Ulgi dla mikrofirm są, ale nie w rejestracji
Rozporządzenie zna pojęcie mikroprzedsiębiorstwa i kilka razy z niego korzysta. Art. 29 ust. 13 zwalnia z celów dotyczących opakowań wielokrotnego użytku podmioty, które łącznie są mikroprzedsiębiorstwami i udostępniły w danym państwie nie więcej niż 1 000 kg opakowań. Art. 25 ust. 4 pozwala państwom dopuścić mikrofirmy do formatów z punktu 3 załącznika V, jeżeli wykażą techniczną niewykonalność rezygnacji z takiego opakowania albo brak dostępu do infrastruktury ponownego użycia.
Żadna z tych ulg nie dotyczy jednak rejestracji ani przedstawiciela. Najbliżej jest art. 44 ust. 8, który przy mniej niż 10 tonach opakowań rocznie w danym państwie przewiduje węższy zakres przekazywanych danych. Mniejsza sprawozdawczość to jednak nie to samo co brak obowiązku wpisu.
Nowe rejestry PPWR czekają na akt wykonawczy Komisji
Tu dochodzimy do rzeczy, która w omówieniach ginie, a decyduje o tym, co robić w praktyce. Art. 44 ust. 2 odsyła do rejestru, o którym mowa w ustępie pierwszym. Ten sam ustęp daje państwom 18 miesięcy od wejścia w życie pierwszego aktu wykonawczego przyjętego na podstawie ust. 14 na zbudowanie takiego rejestru.
Ten akt wykonawczy miał powstać do 12 lutego 2026 roku i ma ujednolicić format rejestracji oraz szczegółowość przekazywanych danych. Nie tworzy przy tym jednego unijnego okienka, tylko wspólny wzór dla rejestrów krajowych. Na 12 sierpnia 2026 roku pozostawał projektem, przy którym Komisja zaznacza, że dokument nie został przyjęty ani zatwierdzony. Licznik 18 miesięcy jeszcze więc nie ruszył.
Praktycznie oznacza to dwie warstwy naraz. Model prawny opisany wyżej obowiązuje i jest bezpośrednio stosowany. Rejestr, w którym się dziś zapisujesz, jest natomiast rejestrem krajowym w formacie danego państwa, bo art. 45 ust. 1 wpina rozszerzoną odpowiedzialność producenta w systemy działające na podstawie dyrektywy odpadowej. Wniosek dla sprzedawcy jest prosty. Sprawdzaj stan rejestracji osobno w każdym kraju, do którego wysyłasz, bo wiążący, ujednolicony format rejestracji nie został jeszcze przyjęty.
Ile to kosztuje: liczby policzone przez sprzedawcę, który ma w sprawie interes
Najczęściej cytowany rachunek pochodzi z wpisu Alaina Pannetrata na blogu Lectronz z 24 sierpnia. Pannetrat prowadzi giełdę dla twórców sprzętu open source i sam pisze, że przepisy mogą uczynić jego własny biznes nierentownym. Jego liczby warto czytać z tą świadomością.
Według jego wyliczeń Francja kosztuje 110 euro rejestracji plus 190 do 300 euro rocznie za przedstawiciela. Belgia to 50 do 100 euro opłat administracyjnych i 250 do 450 euro za przedstawiciela. W Niemczech sama rejestracja jest bezpłatna, ale dochodzi około 10 euro systemu opakowaniowego i około 190 euro przedstawiciela. Austria wypada na 250 euro plus około 100 euro. Autor podsumowuje to zdaniem, że bariera wejścia na te cztery rynki wynosi “1150 € per year in an optimistic scenario”.
Teza, którą Pannetrat z tego wyprowadza, jest już jego opinią, a nie ustaleniem. Twierdzi on, że innowacje nie biorą się z dużych korporacji, a takie bariery zagrażają istnieniu małych wytwórców w Unii. Sprawdzić da się natomiast to, co stoi w przepisie, i tu jego opis mechanizmu się broni.
Polski czytelnik ma dobry punkt odniesienia pod ręką. Wprowadzający produkty w opakowaniach zna z Polski rejestr BDO i wie, ile pracy zabiera samo jego prowadzenie. Analogiczny obowiązek czeka w każdym kraju, do którego wysyłasz, choć krajowe procedury i opłaty potrafią się od siebie mocno różnić.
Platformy sprzedażowe dostają obowiązek sprawdzenia numeru rejestracji
Tu rozporządzenie robi rzecz, która zmienia najwięcej w codziennej praktyce. Art. 45 ust. 4 nakłada obowiązek na dostawców platform internetowych, a nie na urzędy. Zanim platforma pozwoli sprzedawcy korzystać ze swoich usług, ma od niego uzyskać dwie rzeczy.
Pierwsza to informacja o rejestracji wraz z numerem rejestracyjnym w państwie, w którym znajduje się kupujący. Druga to własne poświadczenie sprzedawcy, że w tym państwie spełnia wymogi rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Platforma ma następnie dołożyć starań, żeby ocenić, czy te informacje są kompletne i wiarygodne. Ten sam zestaw danych trzeba przekazać dostawcom usług realizacji zamówień.
Zakres tego przepisu jest przy tym węższy, niż sugeruje słowo “platformy”. Obejmuje dostawców objętych rozdziałem III sekcją 4 aktu o usługach cyfrowych, czyli tych, którzy umożliwiają konsumentom zawieranie umów na odległość z przedsiębiorcami. Jest to dodatkowa warstwa kontroli i nie zastępuje działań właściwych organów. Dla sprzedawcy różnica jest jednak odczuwalna, bo pierwszym miejscem, w którym ktoś zapyta o numer rejestracyjny, będzie prawdopodobnie panel sprzedaży, a nie pismo z urzędu.
Pierwsza Misja AI · Kodożercy
AI zmienia rynek pracy. Zacznij rozumieć o co chodzi.
Kurs Pierwsza Misja AI to najkrótszy kurs, po którym naprawdę rozumiesz AI, a na koniec możesz to pokazać certyfikatem. Fabuła w konwencji science fiction i gamifikacja sprawiają, że nie nudzisz się ani minuty.
Dołącz do kursantów →
Limit pustej przestrzeni w paczkach rusza dopiero w 2030 roku
Przy okazji tego rozporządzenia najwięcej mówiło się o wysyłaniu powietrza w wielkich kartonach. Termin jest tu jednak zupełnie inny, niż sugerowała data 12 sierpnia.
Art. 24 ust. 1 wyznacza maksymalny współczynnik pustej przestrzeni na 50 procent dla opakowań zbiorczych, transportowych i tych używanych w handlu elektronicznym. Obowiązek zaczyna się 1 stycznia 2030 roku albo trzy lata po wejściu w życie aktów wykonawczych, zależnie od tego, która data jest późniejsza. Samą metodykę liczenia Komisja ma przyjąć do 12 lutego 2028 roku.
Warto już teraz znać dwa szczegóły z tego przepisu. Przestrzeń wypełnioną ścinkami papieru, wypełniaczami powietrznymi, folią bąbelkową czy chipsami styropianowymi uznaje się za pustą przestrzeń, więc dosypanie wypełniacza niczego nie załatwi. Zwolnione są za to firmy, które jako opakowanie wysyłkowe wykorzystują samo opakowanie handlowe produktu.
Najczęstsze pytania
Czy PPWR dotyczy mnie, jeśli sprzedaję tylko w Polsce?
Tak, ale w znacznie prostszy sposób. Sprzedając wyłącznie na krajowy rynek, jesteś producentem w rozumieniu litery a) albo b) definicji z art. 3 pkt 15 i rozliczasz się w polskim systemie, który już znasz z rejestru BDO. Obowiązek rejestracji w kolejnych państwach włącza się dopiero wtedy, gdy zaczynasz wysyłać bezpośrednio do klientów w innych krajach Unii. O miejscu rejestracji decyduje państwo pierwszego udostępnienia opakowania. Siedziba firmy przesądza natomiast o czymś innym, bo od niej zależy obowiązek wyznaczenia przedstawiciela z art. 45 ust. 3.
Czy zamiast rejestrować się samodzielnie, mogę oddać to organizacji odzysku?
Rozporządzenie taką drogę przewiduje. Art. 44 ust. 2 mówi, że gdy producent powierzył wykonywanie obowiązków organizacji odpowiedzialności producenta, to ona wykonuje obowiązki rejestrowe. Zastrzeżenie brzmi: o ile państwo, w którym ustanowiono rejestr, nie wskaże inaczej. Art. 44 ust. 3 pozwala państwom dopuścić do tego również upoważnionych przedstawicieli działających na podstawie pisemnego upoważnienia. Praktyczna różnica sprowadza się do tego, że nadal płacisz i nadal odpowiadasz, ale papierkową robotę wykonuje ktoś inny.
Podsumowanie
Rozporządzenie (UE) 2025/40 stosuje się od 12 sierpnia 2026 roku i przenosi na poziom unijny obowiązek, który dotąd żył w prawie krajowym. Producentem jest w nim także sklep wysyłkowy i sprzedawca na platformie, bo definicja obejmuje umowy zawierane na odległość. Kto pierwszy udostępnia opakowanie w danym państwie, musi być tam zarejestrowany. Mając siedzibę gdzie indziej, wyznacza na miejscu upoważnionego przedstawiciela. Bez wpisu producenta albo przedstawiciela przepis zakazuje pierwszego udostępnienia towaru na tym rynku. Wiążący, ujednolicony format rejestracji jeszcze nie obowiązuje, bo akt wykonawczy Komisji pozostawał w sierpniu projektem, więc dziś rejestrujesz się w formatach krajowych. Ulgi dla mikrofirm dotyczą celów ponownego użycia i zakresu danych, nie samej rejestracji. Wyliczenie 1 150 euro rocznie za cztery kraje pochodzi od twórcy giełdy dla producentów sprzętu, który deklaruje w sprawie własny interes.
Newsletter · DevstockAcademy & Kodożercy
Bądź na bieżąco ze światem IT, AI i automatyzacji
Co wtorek: newsy z branży, praktyczne tipy i narzędzia które warto znać. Zero spamu.
