Od 13 listopada 2026 roku producent albo importer laptopa odda 1% ceny netto, za którą go sprzeda, organizacjom reprezentującym twórców. Ta sama stawka obejmie smartfony i tablety od 32 GB pamięci, dyski SSD i HDD, pendrive’y i karty pamięci. Przeczytaliśmy nowe rozporządzenie razem z przepisami, które zastępuje, oraz z uzasadnieniem ministerstwa. Wychodzi z tego obraz bardziej szczegółowy niż hasło o droższych smartfonach. Stawka od pendrive’ów rośnie z 0,47% do 1%, od kopiarek i papieru spada, a od komputera i telefonu pojawia się pierwszy raz. Poniżej tabela najważniejszych stawek i progów, kto naprawdę płaci, ile to może wynieść w złotówkach i czy warto kupować sprzęt przed 13 listopada.
Czym jest opłata reprograficzna i kto ją płaci
Opłata reprograficzna to procent od ceny urządzeń i nośników, którymi można kopiować utwory na własny użytek. Rekompensuje twórcom i wydawcom kopiowanie, na które prawo autorskie pozwala bez pytania o zgodę. Podstawą jest art. 20 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz.U. 2025 poz. 24).
Przepis wskazuje płacących wprost: “producenci i importerzy” urządzeń i nośników. Płacą organizacjom zbiorowego zarządzania, takim jak ZAiKS, a ustawa ogranicza opłatę do 3% kwoty należnej ze sprzedaży. Kategorie sprzętu i konkretne stawki ustala minister kultury w rozporządzeniu.
W praktyce oznacza to, że opłaty nie pobiera sklep od klienta przy kasie. Rozlicza ją firma, która wyprodukowała urządzenie albo wprowadziła je do Polski. Ocena skutków regulacji przygotowana przez ministerstwo mówi o tym wprost: opłata “jest uiszczana przez importera lub producenta, a nie sprzedawcę detalicznego”. Pieniądze trafiają do organizacji twórców, więc budżet państwa nic z nich nie dostaje. Dlatego określenie “podatek od smartfonów”, które pojawia się w części relacji, jest mylące.
Opłata reprograficzna 2026: tabela urządzeń i stawek
Nowe stawki wprowadza rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z 30 kwietnia 2026 roku (Dz.U. 2026 poz. 626). Ogłoszono je 12 maja 2026 roku i wchodzi w życie po sześciu miesiącach, czyli 13 listopada. Stawka jest liczona “od ceny netto sprzedaży urządzenia lub nośnika”. Najważniejsze pozycje z załącznika:
| Urządzenie lub nośnik | Próg pamięci | Stawka | Podział audio / wideo / reprografia |
|---|---|---|---|
| telefon komórkowy, w tym smartfon | od 32 GB | 1% | 1/3 / 1/3 / 1/3 |
| tablet | od 32 GB | 1% | 10% / 70% / 20% |
| komputer stacjonarny i przenośny | brak progu | 1% | 1/3 / 1/3 / 1/3 |
| telewizor z pamięcią lub nagrywaniem na nośnik zewnętrzny | brak progu | 1% | 20% / 80% / 0% |
| dekoder telewizyjny z pamięcią lub nagrywaniem | brak progu | 1% | 30% / 70% / 0% |
| dysk twardy HDD lub SSD, także zewnętrzny | brak progu | 1% | 1/3 / 1/3 / 1/3 |
| karta pamięci, pendrive | brak progu | 1% | 1/3 / 1/3 / 1/3 |
| płyta CD | – | 2% | 80% / 20% / 0% |
| płyta DVD, Blu-ray | – | 2% | 20% / 80% / 0% |
| kopiarka, skaner, urządzenie wielofunkcyjne | – | 2% | 0% / 0% / 100% |
| drukarka atramentowa i laserowa | – | 1,5% | 0% / 0% / 100% |
| papier A3 i A4 | – | 0,75% | 0% / 0% / 100% |
| urządzenie wielkoformatowe (powyżej A3) | – | 1%, nie więcej niż 100 zł | 0% / 0% / 100% |
| magnetofon, magnetowid | – | 0,01% | 50% / 50% / 0% |
Załącznik ma 19 pozycji. W tabeli pominęliśmy trzy rzadkie: cyfrowe odtwarzacze audio i audio-wideo oraz przenośne urządzenia do nagrywania płyt. Każda z nich ma stawkę 1%.
Z tej tabeli warto wyciągnąć dwie rzeczy. Próg 32 GB dotyczy wyłącznie telefonów i tabletów. Komputer, dysk i pendrive są objęte opłatą bez względu na pojemność. Druga sprawa: przepis mówi “od 32 GB”, więc telefon z dokładnie 32 GB pamięci też się mieści. W uzasadnieniu projektu ministerstwo pisało o pamięci “powyżej 32 GB”, ale wiąże tekst załącznika.
Pierwsza Misja AI · Kodożercy
AI zmienia rynek pracy. Zacznij rozumieć, o co chodzi.
Kurs Pierwsza Misja AI to najkrótszy kurs, po którym naprawdę rozumiesz AI, a na koniec możesz to pokazać certyfikatem. Fabuła w konwencji science fiction i gamifikacja sprawiają, że nie nudzisz się ani minuty.
Dołącz do kursantów →
Co zmienia się wobec przepisów z 2008 i 2011 roku
Sama opłata działa w Polsce od 1996 roku, a dotychczasowy wykaz urządzeń pochodzi z rozporządzenia z 2003 roku, zmienianego w 2008 i 2011 roku. Porównaliśmy stary i nowy wykaz pozycja po pozycji:
| Pozycja | Do 12 listopada 2026 | Od 13 listopada 2026 |
|---|---|---|
| smartfon, tablet | nie ma w wykazie | 1% (od 32 GB) |
| komputer stacjonarny i laptop | nie ma w wykazie | 1% |
| komputerowy dysk twardy | 1% | 1% (HDD i SSD, także zewnętrzne) |
| karta pamięci, pendrive | 0,47% | 1% |
| odtwarzacz MP3 | 3% (jednofunkcyjny) | 1% |
| kopiarka | 3% | 2% |
| skaner | 2-3% | 2% |
| papier A3 i A4 | 1,25% | 0,75% |
| drukarka | 1,5% | 1,5% |
| magnetofon | 2,03% | 0,01% |
Stary wykaz miał 65 pozycji, w tym kasety VHS, faksy, wieże z magnetofonem i radia z odtwarzaczem płyt MiniDisc. Nowy ma 19. Dyski komputerowe płaciły 1% już wcześniej i według uzasadnienia rozporządzenia dawały prawie połowę wpływów z części audio i wideo. Nowością są więc przede wszystkim całe urządzenia: telefony, tablety, komputery i telewizory z pamięcią. Telewizory były dotąd objęte opłatą tylko w zestawie z magnetowidem, dyskiem albo nagrywarką DVD.
Stawki od kopiarek, skanerów i papieru spadają. Stawka od pendrive’ów i kart pamięci rośnie z 0,47% do 1%, czyli ponad dwukrotnie. Jak te zmiany przełożą się na ceny w sklepie, zależy od producentów i sprzedawców.
Ile to wychodzi w złotówkach
Stawkę liczy się od ceny netto, po której producent albo importer sprzedaje urządzenie dalej. Ta cena jest zwykle niższa od ceny na półce, bo nie zawiera marży sklepu ani VAT. Przykład poglądowy: jeśli importer sprzedaje laptopa dystrybutorowi za 3000 zł netto, opłata wynosi 30 zł. Przy smartfonie sprzedanym przez importera za 2000 zł netto będzie to 20 zł.
Czy i w jakiej części ta kwota trafi do ceny dla klienta, zdecydują producenci, importerzy i sklepy. Rozporządzenie tego nie przesądza. Ministerstwo w ocenie skutków regulacji uznało, że “wpływ na sytuację konsumentów nie będzie znaczący”, ze względu na niski poziom opłat. Na ceny elektroniki wpływa też wiele innych czynników. Opisywaliśmy, jak popyt na pamięć dla centrów danych AI podbił ceny RAM-u i jak drożały laptopy biznesowe.
Kto dostanie pieniądze i ile ma ich być
Pieniądze dzieli się na trzy części: audio, wideo i reprografię. Przy telefonach, komputerach, dyskach i pendrive’ach każda część dostaje jedną trzecią. Opłatę pobierają organizacje wskazane w rozporządzeniu. W części audio są to ZAiKS, SAWP i ZPAV, w części wideo Stowarzyszenie Filmowców Polskich i ZASP. Reprografię obsługują Copyright Polska i KOPIPOL, a przy podziale dochodzi też Repropol.
Skala jest dziś niewielka. Według uzasadnienia rozporządzenia w 2024 roku wpływy wyniosły 35,8 mln zł, czyli około 0,22 euro na mieszkańca. Prawie 29 mln zł z tej kwoty pochodziło z urządzeń i nośników reprograficznych z dotychczasowego wykazu, czyli między innymi kopiarek, skanerów, drukarek i papieru. Ministerstwo chce dojść do 150-200 mln zł rocznie. Same smartfony mają dać około 100 mln zł, licząc od rynku wartego według GUS około 12 mld zł w 2023 roku.
W komunikacie z 30 kwietnia 2026 roku ministerstwo zapowiedziało też zmiany w ustawie o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi. Mają ograniczyć koszty własne organizacji i wymusić publikowanie danych o niewypłaconych środkach. Projektu tych zmian jeszcze nie widzieliśmy, więc ocenimy go, gdy się pojawi. Sam pobór pozostaje kwartalny: rozporządzenie z 2003 roku, którego nowelizacja w tym punkcie nie zmienia, każe pobierać opłatę za kwartał w ciągu 14 dni po jego zakończeniu.
Opłata od smartfonów w innych krajach Unii
Polska dołącza do systemu, który w Unii jest regułą. Według oceny skutków regulacji podobne opłaty stosuje około 20 państw członkowskich. Najczęściej obejmują smartfony, tablety, komputery, pamięci USB i zewnętrzne dyski. Ministerstwo podało też, że jako jedyna w Unii Finlandia finansuje tę rekompensatę z budżetu państwa.
Modele są różne. Austria pobiera kwotę od sztuki, 5,50 euro od smartfona. Belgia bierze 4 euro od telefonu, tabletu i komputera. Słowacja liczy procent: 0,7% ceny smartfona, 0,6% tabletu i 0,85% komputera. Grecja ma 2% od komputerów, tabletów i smartfonów.
Polska stawka 1% mieści się między przytoczonymi modelami procentowymi. Według tego samego dokumentu Niemcy zebrały w 2023 roku 205 mln euro, a Polska w 2024 roku około 8,5 mln euro. Z tej dysproporcji ministerstwo wyprowadza cały sens nowelizacji. Unijna dyrektywa o prawie autorskim wymaga “godziwej rekompensaty” za dozwolone kopiowanie prywatne, a obecne wpływy rząd uznał za zbyt niskie.
Czy kupować telefon albo laptopa przed 13 listopada
Opłata dotyczy sprzedaży przez producenta albo importera po 13 listopada. Jeśli sklep kupił dany egzemplarz od producenta albo importera przed 13 listopada, ta transakcja odbyła się jeszcze na dotychczasowych zasadach. Przepisy nie mówią nic o tym, kiedy i czy sklepy zmienią ceny, więc nie da się uczciwie przewidzieć, że dany model podrożeje akurat tego dnia.
Rachunek jest prosty. Przy kwocie rzędu kilkunastu do kilkudziesięciu złotych na laptopie albo telefonie nie warto przyspieszać zakupu tylko z powodu opłaty. Jeśli i tak planujesz zakup w tym roku, kieruj się ceną konkretnego modelu i dostępnymi promocjami.
Firmy powinny pamiętać o jednym. Art. 20 ustawy nie przewiduje zwolnienia dla sprzedaży firmom. Laptop kupiony dla zespołu przechodzi przez ten sam łańcuch co laptop kupiony do domu, więc przy większym zakupie sprzętu warto o tym wiedzieć przy planowaniu budżetu na 2027 rok.
Stan na 3 października 2026 roku: rozporządzenie jest ogłoszone, a oficjalna karta aktu w bazie ELI wskazuje 13 listopada 2026 roku jako datę wejścia w życie.
FAQ
Czy pendrive i karta pamięci mają opłatę reprograficzną?
Tak. Pozycja 10 załącznika obejmuje kartę pamięci, w tym pendrive i inne wymienne pamięci półprzewodnikowe. Stawka wynosi 1% ceny netto sprzedaży przez producenta albo importera, bez progu pojemności. Do 12 listopada 2026 roku obowiązuje stawka 0,47%.
Czy opłata reprograficzna obejmuje smartfon z 32 GB pamięci?
Tak. Załącznik mówi o telefonie komórkowym z wbudowaną pamięcią “od 32 GB”, więc 32 GB mieści się w tym zakresie. Telefony z mniejszą pamięcią opłacie nie podlegają. Ten sam próg dotyczy tabletów.
Podsumowanie
Od 13 listopada 2026 roku opłata od czystych nośników obejmuje sprzęt, którego używamy na co dzień. Smartfony i tablety od 32 GB, laptopy, komputery, telewizory z pamięcią, dyski i pendrive’y mają stawkę 1% ceny netto sprzedaży przez producenta albo importera. Płaci producent albo importer, a pieniądze trafiają do organizacji reprezentujących twórców. Telefon, tablet i komputer wchodzą do wykazu pierwszy raz, pendrive’y dostają stawkę ponad dwa razy wyższą, a kopiarki i papier niższą. Przy laptopie za kilka tysięcy złotych opłata to kilkadziesiąt złotych liczone od ceny hurtowej. Czy trafi do ceny w sklepie, zdecydują firmy. Nie ma więc powodu, żeby przyspieszać zakup tylko z jej powodu. Firmy kupujące sprzęt dla zespołów powinny jednak wiedzieć, że ustawa nie zwalnia ich z tego łańcucha.
Newsletter · DevstockAcademy & Kodożercy
Bądź na bieżąco ze światem IT, AI i automatyzacji
Co wtorek: newsy z branży, praktyczne tipy i narzędzia które warto znać. Zero spamu.
