Na pudełku smartfona wprowadzonego do sprzedaży w Unii po 20 czerwca 2025 roku znajduje się etykieta energetyczna. Widnieje na niej litera od A do E, czyli klasa naprawialności. Za tą literą stoi wpis w unijnym rejestrze EPREL, a w nim powinny być odnośniki do cen części zamiennych i instrukcji napraw. Organizacja Right to Repair Europe razem z iFixit przejrzała 2334 takie wpisy i opublikowała wynik 7 września. Działający adres z cenami albo instrukcjami podaje około 18 procent rekordów. Mniej więcej połowa ma w tym miejscu puste pole.
Co miało trafić do rejestru EPREL
Wymogi wynikają z dwóch osobnych aktów prawnych i to rozróżnienie przydaje się przy czytaniu doniesień. Rozporządzenie o ekoprojekcie nakłada na producentów obowiązki wobec serwisów, czyli dostarczanie części zamiennych w określonych terminach i przez określoną liczbę lat. Rozporządzenie delegowane w sprawie etykietowania energetycznego smartfonów i komputerów typu slate robi co innego. Każe wystawić etykietę, przypisać urządzeniu klasę naprawialności i wpisać dane do rejestru prowadzonego przez Komisję Europejską.
Oba akty stosuje się do urządzeń wprowadzanych do obrotu od 20 czerwca 2025 roku. Rejestr EPREL jest publiczny i to jest w tej konstrukcji najważniejsze. Kupujący może wejść do niego przed zakupem i sprawdzić orientacyjne ceny części, w tym baterii, o ile producent je opublikował. Cała reszta przepisu opiera się na założeniu, że te pola są wypełnione.
Warto tu dodać jedno zastrzeżenie językowe. Potoczna “naprawialność” nie jest terminem z rozporządzenia. W polskiej wersji karty produktu figurują nazwy “klasa możliwości naprawy” oraz “wskaźnik możliwości naprawy”. Tak trzeba tego szukać w dokumentach.
Co pokazało badanie 2334 modeli
Próbę stanowiły rekordy smartfonów wprowadzonych na rynek w ostatnim roku, z danymi pobranymi do sierpnia 2026. Autorzy przejrzeli przy okazji ponad 7000 wpisów w całym rejestrze i przeprowadzili kontrole w punktach sprzedaży. Rozkład wyników wygląda tak: około 18 procent rekordów, czyli mniej więcej 421 modeli, podaje działający adres z cenami części albo instrukcjami. Około połowy, czyli blisko 1167 rekordów, ma puste pole tam, gdzie powinien być adres. Kolejne 19 procent prowadzi na stronę bez wymaganych danych.
Zostają dwie mniejsze kategorie i one mówią najwięcej o podejściu do obowiązku. Osiem procent rekordów odsyła do instrukcji dołączonej do urządzenia, co nie pomaga komuś, kto porównuje modele przed zakupem. Około 5 procent kieruje do zakupów na Temu albo AliExpress. Thomas Opsomer z iFixit, który podpisuje raport, ujmuje to bez ozdobników. Prawie dokładnie połowa rekordów ma po prostu puste miejsca tam, gdzie powinny być adresy stron.
Jedna rzecz wymaga tu ostrożności i sam raport ją zachowuje. Brak wymaganej informacji w rekordzie rejestru nie jest tym samym co stwierdzone naruszenie prawa. Ocena zgodności należy do organu nadzoru rynku, a nie do organizacji, która policzyła puste pola. Autorzy nie publikują też listy producentów naruszających przepisy i nie stawiają zarzutów imiennie.
Sprawdziliśmy jeden wpis od początku do końca
Karty produktów są w rejestrze publiczne i dostępne po polsku, więc sprawdziliśmy jeden rekord smartfona. Numer 2245886, marka OPPO, model CPH2695. Klasa efektywności energetycznej A, klasa możliwości naprawy B, wskaźnik możliwości naprawy 3,88. Karta rozbija ten wskaźnik na sześć ocen składowych. Za części zamienne i za informacje dotyczące naprawy model dostał po 5 punktów. Za głębokość demontażu 3,30, za elementy złączne 4,10, za narzędzia 3,25, a za aktualizacje oprogramowania 3.
Dalej robi się ciekawiej. Karta zawiera trzy osobne pozycje. Pierwsza to odnośnik do informacji o dostępności części zamiennych, druga do instrukcji naprawy dla użytkowników końcowych, trzecia do orientacyjnych cen przed opodatkowaniem. Wszystkie trzy prowadzą pod ten sam adres w serwisie pomocy producenta. Otwiera się ogólna strona obsługi klienta po angielsku. W jej kodzie nie ma ani jednego wystąpienia słów “spare”, “battery”, “EUR” ani identyfikatora modelu CPH2695. Cen części zamiennych na tej stronie nie znaleźliśmy.
To jest jeden rekord sprawdzony jednego dnia i tak trzeba go czytać. Nie orzekamy, że producent naruszył przepisy, bo do tego uprawniony jest organ nadzoru. Ten rekord ilustruje natomiast dokładnie tę kategorię, którą raport opisuje jako prowadzącą na stronę bez wymaganych danych. Pozostałe pola karty są przy tym wypełnione i zawierają między innymi liczbę cykli baterii, wynik testu upadków oraz deklarowany okres aktualizacji.
Pierwsza Misja AI · Kodożercy
Używasz AI codziennie, ale czy robisz to dobrze?
Kurs Pierwsza Misja AI pokaże Ci techniki promptowania, które naprawdę działają. Praktyczne ćwiczenia na żywym modelu, gamifikacja i certyfikat.
Sprawdź program kursu →
Jak sprawdzić klasę naprawialności swojego telefonu
Najkrótsza droga prowadzi przez kod QR na etykiecie energetycznej. Po zeskanowaniu otwiera się strona modelu w rejestrze EPREL. Adres ma postać eprel.ec.europa.eu/qr/ i numer rejestracyjny, więc jeśli znasz sam numer, wpisujesz go ręcznie. Sprawdziliśmy to i przekierowanie działa.
Bez pudełka zostaje wyszukiwarka na stronie głównej rejestru. Identyfikator modelu bywa tu pułapką, bo nie jest nazwą handlową. Telefon sprzedawany pod jedną nazwą marketingową występuje w rejestrze jako ciąg w rodzaju CPH2695. Znaleźć go można w ustawieniach urządzenia albo na opakowaniu. Karta produktu jest do pobrania w polskiej wersji jako plik PDF.
W karcie warto od razu spojrzeć na trzy rzeczy. Klasa możliwości naprawy w skali od A do E zbiera sześć ocen: demontaż, elementy złączne, potrzebne narzędzia, dostępność części, aktualizacje oprogramowania i informacje o naprawie. Ocena składowa dla części zamiennych pokazuje osobno, jak wypada dostępność podzespołów. Odnośniki na dole prowadzą do orientacyjnych cen części przed opodatkowaniem, czyli do ceny podzespołu, a nie całej usługi serwisowej. Jeśli pole jest puste, to samo w sobie jest odpowiedzią.
Kto to kontroluje w Polsce
Nadzór rynku nad etykietowaniem energetycznym i ekoprojektem sprawuje Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Kontrole w sklepach i w internecie prowadzi podległa mu Inspekcja Handlowa. To ten sam mechanizm, który sprawdza, czy przy pralce w sklepie wisi etykieta i czy zgadza się z deklaracją producenta.
Ostatnia opublikowana kontrola etykiet energetycznych objęła 30 modeli pralek, zmywarek i lodówek. Urząd ogłosił jej wyniki w styczniu 2024 roku. Badania laboratoryjne nie wykazały rozbieżności między deklaracjami a rzeczywistością, a zastrzeżenia dotyczyły trzech modeli bez karty produktu albo etykiety na stronie sprzedawcy. Smartfonów ta kontrola nie obejmowała, bo wymogi dla nich weszły półtora roku później.
Nie znaleźliśmy opublikowanego komunikatu o kontroli smartfonów pod kątem nowych wymogów. To nie jest to samo co stwierdzenie, że takiej kontroli nie było, i tak to opisujemy. Autorzy raportu formułują zresztą postulat pod adresem wszystkich krajowych organów: potrzeba więcej zasobów na sprawdzanie zgodności oraz jednej unijnej platformy do zgłaszania niezgodności. Dziś takiej wspólnej platformy nie ma, a zgłoszenie trafia do organu krajowego.
Czym to się różni od prawa do naprawy
Te dwie sprawy mieszają się w doniesieniach, choć mają inne podstawy i inne skutki. Rozporządzenia opisane wyżej obowiązują bezpośrednio i nakładają obowiązki na producenta wobec rynku oraz serwisów. Dyrektywa o wspólnych zasadach promujących naprawę towarów działa inaczej, bo wymaga ustawy krajowej. Termin na jej wdrożenie minął w Polsce 31 lipca, a ustawy wciąż nie ma.
Praktyczna różnica jest taka. Rozporządzenia adresują obowiązki do producenta wobec rynku i serwisów, a ich egzekwowanie należy do organu nadzoru rynku. Klasa naprawialności nie daje też prawa do darmowej naprawy. Daje natomiast porównywalną informację przed zakupem, choć nie określa ceny samej usługi serwisowej. Co się w tym czasie zmienia w sklepie, opisywaliśmy przy dyrektywie: dopóki polskiej ustawy nie ma, reklamacja idzie po dotychczasowych przepisach o zgodności towaru z umową. Jak reklamować telefon na tych zasadach, ze wzorem pisma, opisujemy w poradniku o rękojmi i gwarancji.
Najczęstsze pytania
Czy mój starszy telefon też ma wpis w rejestrze EPREL?
Najprawdopodobniej nie ma. Obowiązek dotyczy urządzeń wprowadzanych do obrotu w Unii od 20 czerwca 2025 roku. Modele sprzedawane wcześniej nie mają ani etykiety energetycznej, ani klasy możliwości naprawy. Data zakupu niczego tu nie przesądza, bo egzemplarz kupiony niedawno może pochodzić ze starszej partii. Rozstrzyga moment wprowadzenia modelu do obrotu, a karta produktu podaje go wprost, razem z zakresem dat.
Co zrobić, gdy odnośniki w karcie produktu prowadzą donikąd?
Organem nadzoru rynku jest w Polsce Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a kontrole wykonuje Inspekcja Handlowa, więc to do nich adresuje się takie sygnały. Zanim je wyślesz, warto zapisać numer rejestracyjny modelu, datę sprawdzenia i zrzut ekranu strony, która się otworzyła. Samą kartę produktu da się pobrać jako PDF i pokazuje ona, co producent zadeklarował. Unijnej platformy do takich zgłoszeń na razie nie ma i o jej powołanie apelują autorzy raportu.
Podsumowanie
Rok po wejściu unijnych wymogów dla smartfonów rejestr, który miał być narzędziem kupującego, w większości przypadków nim nie jest. Z 2334 sprawdzonych rekordów około 18 procent podaje działający adres z cenami części albo instrukcjami naprawy. Mniej więcej połowa ma tam puste pole, a 19 procent prowadzi na stronę bez wymaganych danych. Osiem procent odsyła do instrukcji w pudełku, a około 5 procent na Temu albo AliExpress. Sprawdzenie jednego rekordu zajmuje kilka minut i warto to zrobić przed zakupem, bo klasa naprawialności bywa jedyną porównywalną informacją o późniejszej naprawie. Ocena zgodności należy przy tym do organu nadzoru rynku: w Polsce nadzór sprawuje Prezes UOKiK, a kontrole wykonuje Inspekcja Handlowa. Wyników kontroli obejmującej smartfony urząd na razie nie opublikował.
Newsletter · DevstockAcademy & Kodożercy
Bądź na bieżąco ze światem IT, AI i automatyzacji
Co wtorek: newsy z branży, praktyczne tipy i narzędzia które warto znać. Zero spamu.
