Rada Miasta i Gminy Dobre zebrała się 26 sierpnia, pięć dni przed ustawowym terminem na uchwalenie planu ogólnego. Przed uchwaleniem stwierdziła konieczność zmian w projekcie i usunęła z niego strefę oznaczoną symbolem 9SI w Nowej Wsi. To właśnie ten teren relacje prasowe wiążą z planami centrum danych. Dzień później zmieniona wersja projektu trafiła do Biuletynu Informacji Publicznej. Po drugiej stronie Warszawy, w Piasecznie, mieszkańcy zbierają obecnie podpisy przeciwko serwerowni przy ulicy Energetycznej. Tam decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zapadła w kwietniu 2024 roku, a teren jest w planie miejscowym przemysłowy od kilkudziesięciu lat. Obie sprawy stoją dziś w zupełnie innym punkcie procedury.
Co rada gminy Dobre usunęła z projektu planu
Uzasadnienie do projektu uchwały opisuje to bez ozdobników. Podczas sesji 26 sierpnia rada stwierdziła konieczność wprowadzenia zmian w trybie artykułu 13j ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Zmiany były dwie. Pierwsza to wykreślenie terenu elektrowni wiatrowej z profilu dodatkowego stref planistycznych. Druga to usunięcie strefy planistycznej o symbolu 9SI, czyli strefy infrastrukturalnej w Nowej Wsi, i zastąpienie jej strefą o symbolu SR.
Te dwa symbole znaczą w praktyce zupełnie co innego. Strefa infrastrukturalna obejmuje tereny zajęte przez obiekty i urządzenia infrastruktury technicznej albo takie, na których się je planuje. W profilu dodatkowym gmina dopuściła tam między innymi teren produkcji. Strefa SR to strefa produkcji rolniczej i jej podstawowe przeznaczenie to rolnictwo. Wskaźniki zabudowy też są inne. W większości stref SR w gminie Dobre zabudowa może zająć najwyżej 10 procent działki. Powierzchnia biologicznie czynna ma tam sięgać co najmniej 80 procent.
Sam dokument nie używa przy tym słów “centrum danych”. Nazwa pojawia się w raporcie z konsultacji, gdzie gmina policzyła, ilu działek dotyczyły uwagi w sprawie strefy dopuszczającej odnawialne źródła energii oraz centrum danych. Wprost z tą inwestycją łączą strefę 9SI dopiero relacje prasowe i tak też to opisujemy.
Warto od razu zaznaczyć dwie rzeczy, o które łatwo się potknąć. Uzasadnienie nie wymienia żadnego inwestora i nie robi tego również żadna relacja prasowa. Nazwa firmy po prostu nie została ujawniona. Powtarzana w mediach powierzchnia około 90 hektarów także nie pojawia się w dokumentach opublikowanych przez gminę. Traktujemy ją więc jako informację z relacji prasowych, a nie jako ustalenie z akt.
Czym jest plan ogólny gminy i dlaczego to on rozstrzygał
Tu leży sedno całej sprawy, bo prasa opisała ją jako spór o miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. To był inny dokument. Plan ogólny gminy jest aktem prawa miejscowego, który obejmuje całą gminę i zastąpił dawne studium uwarunkowań. Wprowadziła go reforma planowania przestrzennego, na którą uzasadnienie powołuje się jako na ustawę z 7 lipca 2023 roku. Na jego podstawie sporządza się dopiero plany miejscowe oraz wydaje decyzje o warunkach zabudowy. W dniu wejścia w życie planu ogólnego dotychczasowe studium traci moc.
Praktyczny wniosek jest taki, że plan ogólny gminy ustawia ramy na lata przed pierwszym wnioskiem inwestora. Jeżeli działka nie leży w strefie, która dopuszcza dany rodzaj zabudowy, to plan miejscowy dla tej inwestycji nie może powstać. Odwrotna zależność też działa. Sama strefa niczego nie przesądza i nie jest pozwoleniem na budowę. Żeby na takim terenie stanęła duża serwerownia, gmina musi jeszcze uchwalić plan miejscowy albo wydać decyzję o warunkach zabudowy. Dochodzi do tego decyzja środowiskowa i pozwolenie na budowę, a każdy nowy plan miejscowy przechodzi własne konsultacje.
Termin miał w tej historii znaczenie. Gminy musiały uchwalić plany ogólne do 31 sierpnia 2026 roku, po dwóch przesunięciach z pierwotnego końca 2025 roku. Sesja w Dobrem odbyła się 26 sierpnia, a więc na finiszu. Artykuł 13j pozwala radzie wprowadzić zmiany przed uchwaleniem, ale wymaga wtedy ponowienia części czynności. Ustawa ogranicza to do zakresu niezbędnego, a przedmiotem ponowionych czynności może być jedynie ta część projektu, której zmiana dotyczy.
Konsultacje trwały siedem tygodni i wpłynęło 229 uwag
Zanim projekt trafił pod głosowanie, przeszedł konsultacje społeczne opisane w osobnym raporcie. Burmistrz ogłosił je na 8 kwietnia i pierwotnie miały się skończyć 7 maja. W trakcie okazało się, że w ogłoszeniu podano nieaktualny adres e-Doręczeń, więc termin przedłużono do 28 maja. Odbyło się spotkanie otwarte 15 kwietnia o godzinie 18, dwa dyżury projektanta i całodniowe spotkanie z projektantem. W spotkaniu otwartym wzięło udział około 90 osób, a dyżury projektanta obsłużyły również około 90 zainteresowanych.
Liczby z raportu pokazują skalę zainteresowania. Wpłynęło 229 uwag dotyczących co najmniej 857 działek ewidencyjnych. Wśród działek objętych uwagami 53 procent dotyczyło strefy pod zabudowę mieszkaniową. Kolejne 40 procent wiązało się ze strefą dopuszczającą odnawialne źródła energii, głównie elektrownie słoneczne, oraz centrum danych. Burmistrz uwzględnił 42 uwagi w całości i 76 częściowo, a 111 nie uwzględnił.
Dwie liczby bywają tu mylone. Relacje mówią o ponad 200 podpisach pod petycją mieszkańców i to zupełnie inna rzecz niż 229 uwag z raportu. Petycja jest wystąpieniem opartym na ustawie o petycjach. Uwaga do projektu planu jest czynnością wewnątrz procedury planistycznej, którą urząd musi rozpatrzyć indywidualnie i opisać w wykazie.
Czego jeszcze nie wiadomo w sprawie gminy Dobre
Projekt uchwały opublikowany w BIP nie ma numeru ani daty, bo to wersja przekazywana radzie po wprowadzeniu zmian. Nie potwierdziliśmy więc, czy plan ogólny został ostatecznie uchwalony przed 31 sierpnia. Burmistrz Kamil Wichrowski w wypowiedziach dla mediów nie wyklucza powrotu do rozmów, jeśli pojawi się konkretny inwestor, a projekt zostanie wcześniej uzgodniony z mieszkańcami. Dokumenty gminy nie zawierają też żadnych danych o poborze prądu czy wody planowanej inwestycji, więc nie ma czego zestawiać. Podstawianie w to miejsce liczb z amerykańskich serwerowni byłoby zgadywaniem.
Pierwsza Misja AI · Kodożercy
Rozumiesz zagrożenia AI, gdy rozumiesz jak naprawdę działa.
Kurs Pierwsza Misja AI ma osobną lekcję o ciemnej stronie AI: halucynacje, deepfakes, manipulacja. Zanim zaczniesz się bać, zacznij rozumieć.
Poznaj pełny program →
Piaseczno: decyzja środowiskowa zapadła dwa lata temu
W Piasecznie zegar tyka od dawna. Z komunikatu urzędu miasta i gminy wynika, że spółka SIEN REAL złożyła wniosek o decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach 12 września 2022 roku. Przedsięwzięcie opisano jako centrum usług handlu elektronicznego i usług przetwarzania danych wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Gmina przeprowadziła rozszerzoną procedurę i wydała decyzję 12 kwietnia 2024 roku. Prowadzona przez mieszkańców strona stopserwerownipiaseczno.pl podaje, że była to decyzja nr 3/2024 w postępowaniu o sygnaturze OŚR.6220.12.2022.PG.
Urząd podkreśla dwie rzeczy. Inwestycja jest zgodna z miejscowym planem, bo ten teren od kilkudziesięciu lat jest przeznaczony pod funkcje usługowo-przemysłowe. Warunki przyłączenia wydane przez wodociągi w 2023 roku uwzględniają pobór wody do 286 metrów sześciennych na dobę. Gmina porównuje tę wielkość do zużycia średniej wielkości osiedla mieszkaniowego.
Mieszkańcy patrzą na te same dokumenty inaczej. Przegląd Piaseczyński opisuje spotkanie z 7 września i zbiórkę podpisów pod wnioskiem o weryfikację decyzji. Protest zaplanowano na 16 września w godzinach od 18 do 19.30. Gazeta, powołując się na dokumenty postępowania, podaje też liczbę, która dobrze pokazuje ciasnotę tej sprawy. Hałas w porze nocnej oszacowano na 39,9 decybela przy normie 40 decybeli. Margines wynosi jedną dziesiątą decybela.
Kto jest stroną postępowania o decyzję środowiskową
To pytanie decyduje o tym, czy ktoś w ogóle dostanie pismo z urzędu. Ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku odpowiada w artykule 74 ustęp 3a. Stroną jest wnioskodawca oraz ten, komu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia. Ustawa definiuje ten obszar wprost: to teren planowanej inwestycji oraz pas o szerokości 100 metrów od jego granic. Do tego dochodzą działki, na których zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska, oraz działki w zasięgu znaczącego oddziaływania.
Ten pas 100 metrów bywa mylony z całym obszarem oddziaływania i stąd bierze się rozczarowanie. Dom oddalony o 300 metrów wypada poza pas, ale nadal może dać status strony, jeśli mieści się w jednej z dwóch pozostałych kategorii. Rozstrzyga o tym organ na podstawie akt sprawy, a nie sama odległość od płotu. Jeśli stron jest więcej niż dziesięć, urząd nie wysyła pism pojedynczo, tylko zawiadamia przez obwieszczenie w swojej siedzibie i w BIP. Kto nie zagląda do BIP, dowiaduje się o postępowaniu z opóźnieniem albo wcale.
Sama decyzja jest wymagana dla przedsięwzięć z rozporządzenia Rady Ministrów z 10 września 2019 roku. Punkt 54 w paragrafie 3 ustęp 1 wymienia zabudowę przemysłową, w tym systemami fotowoltaicznymi, lub magazynową wraz z towarzyszącą infrastrukturą. Próg to 1 hektar powierzchni zabudowy, a na obszarach objętych formami ochrony przyrody i w ich otulinach 0,5 hektara. Duża serwerownia trafia do tej kategorii, jeżeli jej powierzchnia zabudowy przekracza właściwy próg.
Kiedy głos mieszkańca jeszcze coś znaczy
Z obu spraw da się złożyć praktyczną kolejność. Najwcześniejszy i najmocniejszy moment to konsultacje społeczne przy planie ogólnym albo planie miejscowym. Ogłoszenie o nich musi się ukazać w prasie, na tablicy na terenie objętym planem lub w urzędzie, na stronie internetowej urzędu i w BIP. Ustawa wymaga też, żeby spotkania odbywały się po godzinach pracy urzędu, więc argument o braku czasu nie jest wymówką po stronie gminy.
Formy są trzy i wszystkie liczą się tak samo. Zbieranie uwag jest obowiązkowe zawsze, do tego dochodzi jedno spotkanie otwarte, panel albo warsztaty oraz jedna z form terenowych, ankieta lub dyżur projektanta. Uwagę składa się na piśmie, papierowo albo elektronicznie. Każda musi trafić do wykazu z propozycją rozpatrzenia i uzasadnieniem, a całość idzie do rady razem z raportem z konsultacji. Właśnie ten raport z Dobrego pozwala dziś sprawdzić, ilu ludzi napisało i co im odpowiedziano.
Drugi punkt wejścia to postępowanie o decyzję środowiskową, ale tam krąg uprawnionych jest węższy. Trzeciego etapu praktycznie nie ma. Po wydaniu decyzji zostaje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego w terminie 14 dni. Później zostają już tylko tryby nadzwyczajne, czyli wznowienie postępowania albo stwierdzenie nieważności. To właśnie dlatego Piaseczno i gmina Dobre wyglądają dziś tak różnie. Miesiąc temu opisywaliśmy lokalny opór wobec centrów danych w Stanach Zjednoczonych i pytaliśmy, czy dotrze on do Polski. Odpowiedź przyszła szybciej, niż zakładaliśmy, i przyszła przez dokument planistyczny. Dzieje się to w czasie, gdy Polska stara się o europejską gigafabrykę sztucznej inteligencji, czyli o inwestycję, która też będzie musiała gdzieś stanąć.
Najczęstsze pytania
Czy podpisy pod petycją mają w procedurze planistycznej taką samą moc jak uwagi?
Nie mają. Petycję reguluje ustawa o petycjach i urząd odpowiada na nią odrębnie, poza procedurą planistyczną. Uwaga do projektu planu jest czynnością wewnątrz tej procedury. Trafia do wykazu, dostaje propozycję rozpatrzenia wraz z uzasadnieniem i wchodzi do raportu przekazywanego radzie gminy. Petycja bywa skuteczna politycznie, natomiast formalnym narzędziem w tej procedurze pozostaje uwaga złożona w terminie. Dokumenty gminy Dobre nie pozwalają zresztą rozstrzygnąć, co przeważyło przy decyzji rady.
Czy strefa w planie ogólnym przesądza, że centrum danych powstanie?
Nie przesądza. Strefa planistyczna wyznacza dopuszczalny kierunek zagospodarowania terenu, a nie zgodę na konkretną inwestycję. Przed pierwszą łopatą gmina musi jeszcze uchwalić plan miejscowy albo wydać decyzję o warunkach zabudowy. Dochodzi do tego decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach oraz pozwolenie na budowę. Każdy nowy plan miejscowy przechodzi własne konsultacje społeczne, więc pojawia się przy nim kolejny termin na uwagi.
Jak sprawdzić, czy w mojej gminie toczy się taka procedura?
Wszystko idzie przez BIP urzędu gminy. Zakładka z planem ogólnym i planami miejscowymi zawiera ogłoszenia o konsultacjach, projekty dokumentów, raporty i wykazy uwag. Osobno prowadzona jest zakładka z decyzjami środowiskowymi i to tam publikuje się obwieszczenia dla postępowań z więcej niż dziesięcioma stronami. Ogłoszenie o konsultacjach musi się ukazać także w prasie i na tablicy ogłoszeń na terenie objętym planem.
Podsumowanie
Rada gminy Dobre usunęła 26 sierpnia z projektu planu strefę infrastrukturalną 9SI w Nowej Wsi i zastąpiła ją strefą produkcji rolniczej. Zrobiła to pięć dni przed ustawowym terminem na uchwalenie planu ogólnego, a uchwalenia planu nie udało nam się potwierdzić. Wcześniej do projektu wpłynęło 229 uwag dotyczących 857 działek. Z tych działek 40 procent wiązało się ze strefą dopuszczającą odnawialne źródła energii oraz centrum danych. Inwestor nigdy nie został ujawniony. W Piasecznie decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zapadła w kwietniu 2024 roku. Teren przy ulicy Energetycznej jest przemysłowy od dziesięcioleci, a mieszkańcy zbierają obecnie podpisy i zapowiadają protest na 16 września. Obie sprawy dzieli przede wszystkim etap procedury, na którym się dziś znajdują.
Newsletter · DevstockAcademy & Kodożercy
Bądź na bieżąco ze światem IT, AI i automatyzacji
Co wtorek: newsy z branży, praktyczne tipy i narzędzia które warto znać. Zero spamu.
