Dysk twardy “4 TB” w naszym komputerze ma według systemu 4 000 787 030 016 bajtów, czyli tyle, ile obiecuje pudełko. Windows i tak pokaże go jako około 3,63 TB. Obie liczby są prawdziwe, bo opisują te same bajty w dwóch różnych jednostkach. Producent dysku liczy dziesiętnie, więc 1 GB to u niego 1000 MB, czyli miliard bajtów. Windows liczy binarnie, więc jego “gigabajt” ma 1024 “megabajty” po 1 048 576 bajtów. Różnica rośnie z wielkością jednostki i przy terabajtach sięga 9%. Pomiar zrobiliśmy 2 listopada 2026 roku PowerShellem na dwóch dyskach komputera redakcji.
1 GB ile to MB: odpowiedź w skrócie
1 GB to 1000 MB, jeśli liczysz w jednostkach dziesiętnych układu SI, i tak liczą producenci dysków, pendrive’ów oraz kart pamięci. W jednostkach binarnych 1 GiB to 1024 MiB i tak pokazuje pojemność Windows, choć podpisuje ją skrótem “GB”. Jeden bajt to zawsze 8 bitów.
| Pytanie | Dziesiętnie (SI) | Binarnie (IEC) |
|---|---|---|
| GB i GiB w MB | 1 GB = 1000 MB | 1 GiB = 1024 MiB |
| TB i TiB w GB | 1 TB = 1000 GB | 1 TiB = 1024 GiB |
| MB i MiB w KB | 1 MB = 1000 kB | 1 MiB = 1024 KiB |
| GB i GiB w bajtach | 1 GB = 1 000 000 000 B | 1 GiB = 1 073 741 824 B |
Skróty z literą “i” (KiB, MiB, GiB, TiB) to przedrostki binarne. Według amerykańskiego instytutu NIST Międzynarodowa Komisja Elektrotechniczna (IEC) zatwierdziła je w grudniu 1998 roku, żeby oddzielić 1024 od 1000. Nie należą do układu SI.
Ile bitów ma bajt: bit a bajt
Bajt ma 8 bitów. Bit to najmniejsza jednostka informacji i przyjmuje jedną z dwóch wartości, 0 albo 1. Osiem bitów razem daje 256 kombinacji, czyli w jednym bajcie zmieści się np. jeden znak z tabeli ASCII.
W skrótach decyduje wielkość litery. Małe “b” to bit, wielkie “B” to bajt. Dlatego 100 Mb to 100 megabitów, a 100 MB to 100 megabajtów, czyli ośmiokrotnie więcej. Pojemność dysków i plików podaje się w bajtach, a prędkość łącza internetowego zwykle w bitach na sekundę.
Tabela jednostek danych: od bitu do terabajta
Bajt to 8 bitów, a powyżej bajta każdy kolejny przedrostek dziesiętny oznacza wartość 1000 razy większą, binarny 1024 razy. Kolejność od najmniejszej: bit, bajt, kilobajt, megabajt, gigabajt, terabajt, petabajt. Dlatego GB jest większy od MB, a TB od GB.
| Jednostka | Skrót | Dziesiętnie (SI) | Odpowiednik binarny | Binarnie (IEC) |
|---|---|---|---|---|
| bit | b | 1 bit | – | – |
| bajt | B | 8 bitów | – | 8 bitów |
| kilobajt | kB | 1000 B | kibibajt (KiB) | 1024 B |
| megabajt | MB | 1 000 000 B | mebibajt (MiB) | 1 048 576 B |
| gigabajt | GB | 1 000 000 000 B | gibibajt (GiB) | 1 073 741 824 B |
| terabajt | TB | 1 000 000 000 000 B | tebibajt (TiB) | 1 099 511 627 776 B |
| petabajt | PB | 10¹⁵ B | pebibajt (PiB) | 2⁵⁰ B |
Wartości z broszury przedrostków SI Międzynarodowego Biura Miar (BIPM) i ze strony NIST o przedrostkach binarnych. Kilo w układzie SI zapisuje się małą literą “k”, a binarne kibi wielką “Ki”.
Skąd dwa systemy: 1000 czy 1024
Oba systemy są w użyciu, bo komputer liczy w potęgach dwójki, a układ SI w potęgach dziesiątki. 2¹⁰ to 1024, czyli prawie 1000, więc informatycy przez lata mówili “kilo” o 1024 bajtach. NIST opisuje, że ten skrót myślowy przestał wystarczać, gdy dyski urosły do gigabajtów i terabajtów, a z komputerów zaczęli korzystać wszyscy.
Producenci nośników piszą na pudełkach dziesiętnie. Apple na opakowaniach iPhone’ów i Maców podaje: “1 GB = 1 miliard bajtów, 1 TB = 1 bilion bajtów; faktyczna sformatowana pojemność jest mniejsza”. Pamięć RAM według NIST producenci liczą zwykle binarnie. Windows według strony pomocy Seagate liczy binarnie, a Apple pisze, że binarnie liczyły iOS 10 i starsze oraz OS X Leopard i starsze.
Im większa jednostka, tym większy rozjazd. Przy kilobajtach to 2,34%, przy gigabajtach 6,87%, przy terabajtach 9,05%.
Dlaczego dysk 4 TB pokazuje 3,63 TB: nasz pomiar
Dysk 4 TB pokazuje w Windows około 3,63 TB, bo system dzieli liczbę bajtów przez 1024⁴, a producent przez 1000⁴. Sprawdziliśmy to 2 listopada 2026 roku na dwóch dyskach w komputerze redakcji: dysku twardym SATA sprzedawanym jako 4 TB i dysku SSD NVMe opisanym przez producenta jako 2000 GB. Liczbę bajtów podaje polecenie PowerShella, które nie otwiera żadnego okna:
Get-Disk | Select-Object Number, Size, BusType
Wynik z naszego komputera:
Number Size BusType
------ ---- -------
0 4000787030016 SATA
1 2000398934016 NVMe
Przeliczenie w Pythonie dla dysku twardego:
bajty = 4_000_787_030_016 # liczba z Get-Disk
print(f"{bajty / 1000**4:.2f} TB") # dziesiętnie, jak na pudełku
print(f"{bajty / 1024**4:.2f} TiB") # binarnie, jak liczy Windows
print(f"{bajty / 1024**3:.2f} GiB")
Wynik: 4.00 TB, 3.64 TiB i 3726.02 GiB. Dokładnie to 3,6387 TiB, czyli 3,64 po zaokrągleniu do dwóch miejsc. Tabela Seagate podaje dla dysku 4 TB przybliżony odczyt Windows 3,63 TB, co wygląda na obcięcie dalszych cyfr.
Ile naprawdę “brakuje” na dysku
Na dysku niczego nie brakuje, a różnica 0,36 jednostki to wyłącznie inny sposób liczenia. Dysk SSD “2000 GB” ma 2 000 398 934 016 bajtów, czyli 1863 GiB, i Windows pokaże go jako około 1,81–1,82 TB. Jeśli realnie kończy ci się miejsce, sprawdź jak zwolnić miejsce na dysku C.
Część pojemności zajmuje też system plików i partycje. Na naszym dysku SSD partycja C: ma 1 999 220 240 384 bajtów, o około 1,2 GB mniej niż cały dysk, bo resztę zajmują mniejsze partycje systemowe. Apple nazywa to “faktyczną sformatowaną pojemnością”.
Pamięć RAM jako kontrprzykład
Przy typowej pamięci RAM tego rozjazdu zwykle nie ma, bo producenci najczęściej podają pojemność w potęgach dwójki, jak system. Każda z dwóch kości w naszym komputerze ma 34 359 738 368 bajtów, czyli dokładnie 32 GiB. Sprzedawana jest jako “32 GB”, choć dziesiętnie to 34,36 GB. Odczyt: Get-CimInstance Win32_PhysicalMemory | Select-Object Capacity.
Mb/s a MB/s: ile naprawdę pobierzesz
Prędkość z oferty internetu w Mb/s podziel przez 8, żeby dostać MB/s, które pokazuje przeglądarka. Łącze 300 Mb/s pobiera więc teoretycznie 37,5 MB na sekundę, a 1 Gb/s to 125 MB/s. W praktyce wynik jest niższy, bo część przepustowości zajmują narzuty protokołów, a tempo ogranicza też serwer, z którego pobierasz.
| Oferta operatora | Teoretycznie w MB/s | Plik 1 GB (miliard bajtów) teoretycznie |
|---|---|---|
| 100 Mb/s | 12,5 MB/s | 80 s |
| 300 Mb/s | 37,5 MB/s | ok. 27 s |
| 600 Mb/s | 75 MB/s | ok. 13 s |
| 1000 Mb/s (1 Gb/s) | 125 MB/s | 8 s |
Przeliczenia własne, bez narzutów protokołów. NIST podkreśla, że w telekomunikacji megabit na sekundę zawsze oznacza milion bitów na sekundę, więc tu rozjazdu 1000 i 1024 nie ma. Jak zmierzyć rzeczywistą prędkość łącza, opisaliśmy w poradniku jak sprawdzić prędkość internetu. Pakiety danych w telefonie operatorzy rozliczają według własnych regulaminów, więc sposób liczenia gigabajtów w taryfie sprawdź w regulaminie swojej sieci.
Przeliczanie jednostek: zadania z odpowiedziami
Te zadania ćwiczą przeliczanie jednostek, przydatne w szkole i przy nauce do egzaminu zawodowego INF.02. Przy każdym podajemy, którego systemu dotyczy wynik.
- Ile bitów ma 4 KB? 4 × 1000 × 8 = 32 000 bitów dziesiętnie. Binarnie, dla 4 KiB: 4 × 1024 × 8 = 32 768 bitów.
- 1000 MB ile to GB? Dziesiętnie dokładnie 1 GB. Jeśli to 1000 MiB, wychodzi 1000 ÷ 1024 ≈ 0,98 GiB.
- Ile GiB pokaże pendrive 64 GB? 64 000 000 000 ÷ 1 073 741 824 ≈ 59,6 GiB, jeśli ma dokładnie 64 mld bajtów. Jak go potem sformatować, opisuje poradnik o FAT32, exFAT i NTFS.
- Dysk 1 TB w Windows? 1 000 000 000 000 ÷ 1 073 741 824 ≈ 931 GiB. Tyle samo podaje tabela Seagate.
- Ile MB/s da łącze 100 Mb/s? 100 ÷ 8 = 12,5 MB/s, teoretycznie.
FAQ
Co jest większe: MB czy GB?
GB jest większy. Jeden gigabajt to 1000 megabajtów w systemie dziesiętnym, a jeden gibibajt to 1024 mebibajty w systemie binarnym. Kolejność od najmniejszej jednostki: KB, MB, GB, TB.
Czy producenci dysków oszukują na pojemności?
Nie. Podają pojemność w jednostkach dziesiętnych zgodnych z układem SI i zwykle piszą to na opakowaniu, jak Apple: “1 GB = 1 miliard bajtów”. Na naszym dysku “4 TB” system odczytał nawet trochę ponad 4 biliony bajtów.
Dlaczego Windows pisze GB, skoro liczy GiB?
Windows dzieli liczbę bajtów przez 1024³, a wynik podpisuje skrótem “GB”. Tak opisuje to Seagate i to widać w przeliczeniach: dysk 500 GB pokazuje się jako 465 GB. Poprawny skrót dla takiej wartości to GiB.
Podsumowanie
1 GB to 1000 MB w jednostkach dziesiętnych, w których pojemność podają producenci dysków, pendrive’ów i kart pamięci. W jednostkach binarnych, którymi liczy Windows, 1 GiB to 1024 MiB. Bajt ma zawsze 8 bitów, małe “b” oznacza bit, a wielkie “B” bajt. Rozjazd między systemami rośnie z jednostką: przy gigabajtach to 6,87%, przy terabajtach 9,05%. Dlatego nasz dysk z 4 000 787 030 016 bajtami ma 3,64 TiB i w Windows widnieje jako około 3,63 TB. RAM producenci zwykle liczą binarnie, tak jak system. Prędkość internetu w Mb/s podziel przez 8, żeby wiedzieć, ile MB na sekundę pobierzesz. Pojemność dysku sprawdzisz w bajtach poleceniem Get-Disk w PowerShellu.
