Trzy firmy same zgłosiły Brukseli, że w Unii korzysta z nich co najmniej 45 milionów osób miesięcznie. Tym samym przekroczyły próg, od którego zaczyna się najostrzejszy nadzór w unijnym prawie cyfrowym. Komisja Europejska wyznaczyła dziś ChatGPT jako bardzo dużą wyszukiwarkę internetową, a Reddita i Roblox jako bardzo duże platformy. Najważniejsze jest tu jednak nie samo zestawienie trzech nazw, tylko zdanie, którym Komisja uzasadniła kwalifikację narzędzia OpenAI. Akt o usługach cyfrowych dostał wykładnię, pod którą podpada czatbot przeszukujący sieć.
Hybryda, którą Komisja policzyła jako wyszukiwarkę
Komisja uznała ChatGPT za wyszukiwarkę, bo odpowiada na zapytania i sięga przy tym do sieci. Żeby zobaczyć, dlaczego to nieoczywiste, trzeba cofnąć się o krok. Unijne prawo dzieli duże serwisy na dwie rodziny. Platformy internetowe pozwalają użytkownikom rozpowszechniać publicznie cudze treści, a wyszukiwarki odpowiadają na zapytania. ChatGPT nie pasuje czysto do żadnej z nich, bo nikt nie publikuje przez niego postów, a rozmowa z modelem to nie jest lista wyników.
Rozstrzygnięcie zmieściło się w jednym zdaniu. W komunikacie o wyznaczeniu Komisja napisała, że ChatGPT odpowiada na zapytania użytkowników, w tym przeszukując sieć. Jest więc “usługą hybrydową, która kwalifikuje się jako wyszukiwarka internetowa”. Decydujące okazało się nie to, jak usługa wygląda, tylko co robi, kiedy nie zna odpowiedzi.
Ta wykładnia sięga dalej niż jeden produkt. Asystentów AI odpowiadających na pytania z pomocą wyszukiwania jest na rynku coraz więcej. Sama funkcja przeszukiwania sieci nikogo jednak na listę nie wprowadza. Potrzebne są jeszcze dwie rzeczy: przekroczenie progu 45 milionów odbiorców miesięcznie w Unii oraz osobna decyzja Komisji. Zmieniło się to, że przy kolejnym takim narzędziu Bruksela nie musi już rozstrzygać, czym ono właściwie jest.
Reddit i Roblox weszły na listę inną furtką
Dwie pozostałe usługi mają prostszą kwalifikację. Warto zobaczyć ją obok tamtej, bo pokazuje różnicę. Reddit jest platformą dyskusyjną, na której użytkownicy tworzą treści w społecznościach tematycznych. Roblox to platforma do grania i tworzenia, gdzie gracze publikują gry i grają w cudze. Obie umożliwiają publiczne rozpowszechnianie treści osób trzecich, więc są platformami internetowymi.
Żadna z tych trzech usług nie wchodzi pod akt o usługach cyfrowych dopiero teraz. Komisja przypomina wprost, że Roblox, Reddit i ChatGPT już wcześniej podlegały ogólnym obowiązkom dla platform i wyszukiwarek. Wyznaczenie dokłada do tego drugie piętro. Są to obowiązki zarezerwowane dla usług o skali, przy której algorytm realnie wpływa na to, co ludzie widzą.
Drugie piętro jest konkretne. Wyznaczone usługi muszą oceniać i ograniczać ryzyko systemowe płynące z ich własnych systemów algorytmicznych. Lista tych ryzyk jest długa. Są na niej nielegalne treści, negatywny wpływ na małoletnich oraz dobrostan fizyczny i psychiczny użytkowników. Dalej idą prawa podstawowe, procesy wyborcze i bezpieczeństwo publiczne. Komisja zyskuje przy tym uprawnienia dochodzeniowe. Może zajrzeć w funkcje tych usług i w powiązane z nimi systemy.
Cztery miesiące, których zegar nie rusza od dzisiaj
Dodatkowe obowiązki trzeba wypełnić w cztery miesiące, czyli do końca stycznia 2027 roku. To samo brzmienie ma polska, angielska, włoska i hiszpańska wersja komunikatu. Podajemy tę datę dokładnie tak, jak stoi w dokumencie, bo jest to miejsce, w którym najłatwiej się pomylić.
Pułapka siedzi w punkcie odniesienia. Cztery miesiące liczą się od powiadomienia trzech firm o wyznaczeniu, a nie od dnia publikacji komunikatu. Daty powiadomienia Komisja nie ujawnia. Odliczanie czterech miesięcy od dzisiejszej daty daje więc inny wynik niż ten podany przez Komisję. Stąd biorą się rozbieżne terminy krążące po serwisach branżowych. Sam dokument jest jednak jednoznaczny: koniec stycznia 2027.
Kilku rzeczy w komunikacie nie ma i lepiej ich nie zgadywać. Brakuje wysokości kar oraz terminów pierwszych audytów. Nie podano tam liczby użytkowników poszczególnych usług, bo w komunikacie stoi wyłącznie próg 45 milionów. Próżno szukać wzmianki o jakimkolwiek postępowaniu wobec OpenAI, Reddita czy Roblox. Wyznaczenie nie jest zarzutem ani karą, tylko zmianą kategorii nadzorczej.
Nadzór rozdziela się między Dublin, Hagę i Brukselę
Przestrzegania przepisów pilnuje Komisja, a robi to we współpracy z krajowymi koordynatorami usług cyfrowych. Przy ChatGPT właściwy jest irlandzki regulator Coimisiún na Meán, bo europejska spółka OpenAI siedzi w Irlandii. Reddit i Roblox przypisano Holandii, czyli tamtejszemu urzędowi do spraw konsumentów i rynków, w skrócie ACM. Tego podziału polskie omówienia nie podały.
Tutaj trzeba uważać, bo dwa dokumenty Komisji mówią co innego. Komunikat prasowy wiąże Reddita z irlandzkim regulatorem, razem z ChatGPT. Prowadzona przez Komisję lista wyznaczonych usług wskazuje jednak Holandię, a jako europejską siedzibę serwisu podaje Reddit Netherlands B.V. Roblox nie ma w Unii spółki, tylko przedstawiciela prawnego z siedzibą w Holandii, i to wystarczyło do wskazania koordynatora.
Ta sama lista podaje liczby, których w komunikacie nie ma. ChatGPT ma 159,1 miliona średnio miesięcznie aktywnych użytkowników w Unii, Reddit 57,2 miliona, a Roblox 46,6 miliona. Zestawienie ich z progiem 45 milionów pokazuje, jak różne są to skale. Roblox wszedł na listę ledwie ponad progiem, a ChatGPT przekracza go ponad trzykrotnie.
Sam podział ról bywa mylony, więc rozłóżmy go na dwa poziomy. Ogólny nadzór nad aktem o usługach cyfrowych dzieli się między Komisję a koordynatorów krajowych w państwach członkowskich. Dodatkowe obowiązki wyznaczonych usług prowadzi natomiast Komisja i to ona zyskała wobec nich uprawnienia dochodzeniowe. Licznik takich usług stoi teraz na 28.
Pierwsza Misja AI · Kodożercy
Używasz AI codziennie, ale czy robisz to dobrze?
Kurs Pierwsza Misja AI pokaże Ci techniki promptowania, które naprawdę działają. Praktyczne ćwiczenia na żywym modelu, gamifikacja i certyfikat.
Sprawdź program kursu →
Co to zmienia dla polskiego użytkownika ChatGPT
Rozporządzenie unijne działa w Polsce wprost, bez ustawy wdrażającej po naszej stronie. Obowiązki OpenAI dotyczą więc polskiego czatu tak samo jak niemieckiego. Jutro nie zobaczysz w interfejsie żadnej różnicy i nie ma powodu jej wypatrywać. Zmiana dzieje się w dokumentacji, którą firma musi przygotować, i w danych, których Komisja może zażądać.
Skutki będą widoczne z opóźnieniem i najpierw tam, gdzie ryzyko jest największe. Wśród obowiązkowo ocenianych zagrożeń wymieniony jest wpływ na małoletnich. Ten wątek rozgrzewa się w Europie od miesięcy. Francja poszła najdalej i zabroniła najmłodszym korzystania z mediów społecznościowych, a debata o weryfikacji wieku wraca w kolejnych krajach.
Pojęcie bardzo dużej platformy padało u nas już przy sporze Ministerstwa Cyfryzacji z Metą o oszustwa reklamowe na Facebooku. Chodziło wtedy o serwis, który status miał od dawna. Dziś ten sam mechanizm obejmuje narzędzie używane przez Polaków codziennie do pracy i nauki. To jedyna praktyczna różnica, jaką warto zapamiętać.
Pod komunikatem podpisała się Henna Virkkunen, wiceprzewodnicząca wykonawcza do spraw suwerenności technologicznej, bezpieczeństwa i demokracji. Oświadczyła, że ChatGPT, Reddit i Roblox będą teraz “podlegać wyższym standardom kontroli i odpowiedzialności w Unii Europejskiej”. To ta sama komisarz, która w czerwcu studziła oczekiwania branży wobec przepisów o agentach AI. Argumentowała wtedy, że obowiązujące prawo wystarczy. Dzisiejsza decyzja jest tej tezy praktycznym dowodem.
Czy ChatGPT zniknie z Unii albo zmieni się dla użytkownika
Nic w komunikacie na to nie wskazuje. Wyznaczenie nakłada na OpenAI obowiązki analityczne i sprawozdawcze, a nie ograniczenia w korzystaniu z usługi. Zmiany widoczne dla użytkownika mogłyby być dopiero skutkiem oceny ryzyka, którą firma ma wykonać. Najwcześniej więc po upływie czteromiesięcznego terminu.
Czym różni się VLOP od VLOSE
To dwa skróty na te same progi w dwóch różnych rodzajach usług. VLOP oznacza bardzo dużą platformę internetową, czyli serwis, przez który użytkownicy publicznie rozpowszechniają treści. VLOSE to bardzo duża wyszukiwarka internetowa, czyli usługa odpowiadająca na zapytania. Obowiązki są w obu przypadkach zbliżone, różni je punkt, w którym prawo szuka ryzyka.
Podsumowanie
Komisja Europejska wyznaczyła ChatGPT jako bardzo dużą wyszukiwarkę internetową, a Reddita i Roblox jako bardzo duże platformy. Wszystkie trzy usługi zadeklarowały co najmniej 45 milionów użytkowników miesięcznie w Unii. Na wypełnienie dodatkowych obowiązków mają cztery miesiące od powiadomienia, czyli czas do końca stycznia 2027 roku. Zgodności pilnuje Komisja we współpracy z irlandzkim Coimisiún na Meán oraz holenderskim ACM, a licznik wyznaczonych usług stoi na 28. Najtrwalszym skutkiem tej decyzji nie będzie jednak żadna z tych liczb. Będzie nim uzasadnienie kwalifikacji. Komisja uznała, że usługa odpowiadająca na pytania i przeszukująca przy tym sieć jest wyszukiwarką. Nie zmienia tego fakt, że rozmawia się z nią jak z człowiekiem. Ta wykładnia czeka już na kolejne narzędzia AI, jeśli przekroczą unijny próg i doczekają się własnej decyzji.
Newsletter · DevstockAcademy & Kodożercy
Bądź na bieżąco ze światem IT, AI i automatyzacji
Co wtorek: newsy z branży, praktyczne tipy i narzędzia które warto znać. Zero spamu.
